Bi urte Txillardegi gabe
2012ko urtarrilaren 14an hil zen Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegi, duela bi urte. Hizkuntzalaritza, literatura eta politika izan ziren bere bizitzako hiru ardatz nagusiak.
1929ko irailaren 27an jaio zen, Donostian. Ingeniaritza ikasi zuen, Bilbon, eta Hizkuntzalaritza, Parisen. 1982tik aurrera, irakasle ardurak bete zituen Euskal Herriko Unibertsitatean. Gainera, EHUko katedradun izendatu zuten.
Euskara batuaren sorreraren bultzatzaile nagusietako bat izan zen, eta euskal azentuari buruzko aditu handienetako bat izan zen (horixe izan zen bere doktoretza tesiaren gaia). Lan ugari egin zuen euskal hizkuntzalaritzari lotuta. Batzuk soilik aipatzearren: Euskara batua zertan den (1974), Euskal gramatika (1978), Euskal azentuaz (1984) eta Elebidun gizartearen azterketa matematikoa (1984).
Euskaltzaindiak hark ortografian eta morfologian landutako oinarrizko arau batzuen proposamenak onartu zituen, eta, 1957an, euskaltzain urgazle izendatu zuten. Euskaltzaindiko Ahoskera Batzordeko kide izan zen 1993an sortu zenetik.
Literaturan ere arrasto nabarmena utzi zuen. Erabateko berrikuntza ekarri zuen Leturiaren egunkari ezkutua (1957) lanarekin, tradizioko pertsonaia lau arketipikoen aurrean euskal literaturako lehen pertsonaia gatazkatsua sartuta; kezka existentzialistak agertzen zituen Leturia protagonistak lan horretan, euskal literaturan lehenengoz. Bereak dira, besteak beste, Peru Leartzako (1960), Haizeaz bestaldetik (1979) eta Putzu (1999) eleberriak, eta Huntaz eta hartaz (1965), Hizkuntza eta pentsakera (1972) eta Euskal Herria helburu (1994) saiakerak.
Militantzia politikoa izan zen Txillardegiren beste ezaugarrietako bat. Bere ibilbide politikoa Euzko Alderdi Jeltzalean hasi zuen arren, 1959an beste gazte abertzale batzuekin bildu zen, eta Euskadi Ta Askatasuna (ETA) sortu zuten. 1961ean herrialdetik ihes egin zuen, eta Parisen eta Bruselan ezkutatu zen.
1967an borroka armatua utzi zuen, eta, erbestetik bueltan, ESB (Euskal Sozialista Biltzarrea) alderdia sortu zuen, Iñaki Aldekoarekin. Gainera, Euskal Herrian Euskaraz mugimenduaren sortzaileetako bat izan zen. Ondoren, Herri Batasunaren senataria eta Aralar alderdiko kidea izan ostean, 2008an, Eusko Abertzale Ekintzaren (EAE) Senaturako hautagaia izan zen.
Zure interesekoa izan daiteke
Alejandro G. Iñarritu: "Bilbon egotea benetan sinbolikoa da niretzat"
Hotz zaplada batez hartzen du bisitaria, EITBren Bilboko egoitzaren 5. platoan, “Carne y arena” Alejandro Gonzalez Iñarritu mexikar zuzendariak sortutako errealitate birtualeko “esperientziak”.
Ura Bere Bidean jaialdiak hirugarren emanaldi bat izango du urriaren 22an
Aurresalmentan urriaren 23ko eta 24ko emanaldietarako sarrerak agortu ondoren, antolatzaileek hirugarren bat gehitzea erabaki dute, urriaren 22an, osteguna. Besteak beste, Olaia Inziartek, Eñaut Elorrietak, Zea Maysek edota Pantxoa eta Peiok hartuko dute parte aurtengo edizioan.
Korrontzik BECen amaituko du nazioartean egingo duen 50 kontzertuko birari
BECeko kontzertua "Mundua Dantzan" biraren amaiera izango da. Hain zuzen ere, 50 kontzertuko bira izango da, eta, besteak beste, Malaysia, Kanada eta Txekia Errepublikara iritsiko da.
Iñaki Viñespre: "Egia esan, espero nuen besteak gainetik egotea, oso saio ona egin baitzuten bost bertsolariek"
Lehenengo aldiz prestatuko da Euskal Herriko txapelketarako, eta txapela urruti duela uste badu ere, ahalik eta lanik txukunena egiten saiatuko dela esan du Arabako txapeldunak.
Bengoetxeak "begirada aldaketa" eskatu dio Gobernuari, 'Guernica' Euskadira ekartzeko
Guernica Picassoren koadroa Euskadira lekualdatzeko aukerak teknikoki aztertzeko eskatu du Ibone Bengoetxea Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariorde eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak "Egun on Euskadi" saioan egin dioten elkarrizketan.
Reina Sofiak baztertu egin du "Gernika"Euskadira ekartzea
Bonbardaketaren 90. urteurrena dela eta, Eusko Jaurlaritzak koadroa epe batez Euskadira ekartzeko eskatu ondoren, Reina Sofiak txosten tekniko bat argitaratu du, margolanaren egoeraren azterketa sakon batekin. Horren arabera, "ez da inolaz ere gomendatzen hura lekualdatzea".
Oteiza eta Basterretxea, elkarrekin, “Espazioaren arazoa” erakusketan
Oteiza Museoak Nestor Basterretxearen eta Jorge Oteizaren arteko harremana aztertzea proposatzen du erakusketa berri batean; biek partekatutako tokiak, proiektuak eta gertakariak aintzat hartuz. 80 obraz, filmaz, jatorrizko material dokumentalez eta argazkiz osaturiko multzo zabal baten bidez, bi sortzaileen ibilbide bateratua erakusten du. Martxoaren 26tik abuztuaren 30era egongo da ikusgai.
Euskarazko lau serie labur, pantailara bidean EITBk bultzatuta
Amarekin goxo goxo, Aloka(h)iru eta Izaki pixka bat gardenak filmatzen ari dira, eta apirilean hasiko dira Estu filmatzen. Primeranen estreinatuko dira, udazkenetik aurrera.
?fmt=webp-alpha&qlt=80)
Lucia Lacarrak Adimen Artifizialari buruzko ikuskizuna estreinatuko du Bilbon
Zumaiar dantzari eta koreografoaren konpainiak “A.I. (Amalur Indarra)” oholtzaratuko du, Arriaga Antzokian, ostiral, larunbat eta igandean. Ikuskizunak, Juanjo Arqués eta Matthew Goldingen koreografiak, laserra erabiliz egindako eszenaratze harrigarria eta Bardean filmatutako filma uztartzen ditu.
Iñarrituren "Carne y arena", mugan hara-hona
“Carne y arena” EITBren Bilboko egoitzan ekainaren 20ra arte bisitagai dagoen murgiltze instalazioan, Alejandro Gonzalez Iñarritu mexikar zinemagileak bultza egiten dio bisitariari besteen zapatetan sartzeko, une batez ezdeusei bidean lagundu eta mugan hara-hona ibiltzeko, errealitatetik fikziora, haragitik pixelera, hareatik zulora eta gizatasunetik ankerkeriara.