Hertha Marks Ayrton ingeniari elektrikoari gorazarre, Google-en
Google Espainiak Hertha Marks Ayrton matematikari, ingeniari eta asmatzaile ingelesari omenaldia egin nahi izan dio gaur. Hala, ‘doodle’a eskaini dio. Herthak arku voltaikoaren egonkortasunari ekarpena egin zion. Horren bero-efektua industria metalurgikoan erabiltzen da egun.
Arku voltaikoa argi iturri bezala erabili zuten bonbilla goria baino lehen, eta beranduago filmen eta zinema-proiektoreetan erabili izan dute.
Ingeniari Elektrikoen Erakundean sartu zen aurreneko lehen emakume zientzialaria izan zen Hertha Ayrton, 1899an. Gainera Royal Societyko Hughes domina jaso zuen arku elektrikoetan eta hondar eta ur uhinen inguruan egindako lanagatik.
Borroka sufragista
Herthak ez zuen zientzia kezka bakarra; izan ere, emakumeen eskubideak irmo aldarrikatu zituen. Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoan sartu zen, bozkatzeko eskubidea aldarrikatzeko. Horrela, 1906tik 1913ra manifestazio askotan parte hartu zuen. Gose greba egitera heldu zen, bere osasunaren kalterako. 1910eko manifestazio jendetsuetan gehiegikeriak jasan zituen.
Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoaren ikur nagusietako bat bihurtu zen. Hil zenean 8.160 libera utzi zizkion Ingeniari Elektrikoen Erakundeari.
Borrokalari bat
Hertha Portsean (Ingalaterra) jaio zen. Marcos Levi, aita, errefuxiatu judu poloniarra zen, eta bere erloju- eta bitxi-dendarekin familiako gastuei aurre egiteko arazoak zituen. Levi 1861ean hil zen eta Hertharen ama joskintzarekin familia aurrera ateratzen saiatu zen.
Anai-arrebak zaintzen lagundu zuen eta josten, janaria prestatzen eta etxea atontzen ikasi zuen, amak denbora guztia lanean eman ahal izateko. Ikasketak etxean egin zituen eta 16 urterekin etxe-irakasle bezala lan egin zuen. Matematikak ikasi, eta ondoren Girton Collegera (1877-1881) joateko aukera izan zuen, bere tutoreak utzitako diruarekin.
1881etik 1883ra, matematika irakasle gisa etxez etxe lan egin zuen. Zientzia ikerketak Finsbury Technical Collegeko gaueko Fisika eskoletan egin zituen. Bertan William Ayrton irakaslea ezagutu zuen. 1885ean ezkondu ziren.
Senarra fisika eta elektrizitate saiakuntzekin lagundu zuen. William 1908an hil zen, baina Herthak ikerketekin jarraitu zuen. Hala, Lord Rayleigh zurrunbiloen teoria baliozkotu zuen esperimentuen bidez, eta gas erasoei aurre egiteko, arranpa kiribilak sortzen zituen haizagailu bat asmatu zuen.
Zure interesekoa izan daiteke
CCOO Korrikatik kanpo geratu da AEK-k lekukoa ez eramateko erabakia hartu ostean, "euskararen aurkako jarrerak sustatzeagatik"
Ohar baten bidez, AEK-k argitu duenez, AEKren Nazio Kontseilua CCOO Euskadiko ordezkariekin bildu zen astelehenean, eta Argia aldizkariak argitaratutako informazioari "sinesgarritasun osoa" emanda, CCOOko kideei jakinarazi zieten "bateraezinak" zirela "euskararen aurkako jardunbide horiek sustatzea eta Korrikan lekukoa eramatea".
Donostiako Arrazakeriaren aurkako Martxak erroldatzeko eskubidea aldarrikatuko du, igandean
29. edizioak Trintxerpe eta Donostia zeharkatuko ditu, Erroldarik gabe ez naiz existitzen lelopean.
% 77,8ra igo da Euskadi plurala izan dadin nahi duten herritarren kopurua
Ikuspegiren azken txostenaren arabera, herritarren % 24,2k adierazi dute azken urtean diskriminazio-egoeraren baten lekuko izan direla eta % 14,6k diskriminazio motaren bat jasan dutela aitortu dute, lanpostu edo alokairu bila izan direnean batez ere. Kolektibo diskriminatuenak ijitoak eta migratzaileak dira, inkestaren arabera.
Medikuek grebaldian jarraitzen dute, estatutu propioaren alde
EAEko medikuak aste honetan bigarrenez kalera irten dira Osasun Ministerioak adostutako estatutu orokorraren aurka. Medikuek lan baldintzak negozioatzeko ahalmena izatea eskatzen diote Osasun Ministerioari. Gutxieneko zerbitzuak ostiralera arte ezarriko dira, medikuen eskubideak aldarrikatzeko.
Ane Elordi: “Ez dugu bateragarri ikusten CCOOren jardunbidea eta 'Euskara gara' aterkipean egingo dugun Korrikan parte hartzea”
Euskadi Irratiko "Faktoria" irratsaioan egindako elkarrizketan Ane Elordi Korrikaren koordinatzaileak adierazi duenez, Errenteriako Lan Deialdi Publikoan gertatu dena "mugarria" izan da Korrikako antolatzaileen ustez. Hortaz, sindikatuko kideekin egindako bileran, azaldu zieten ez zutela bateragarri ikusten haien jardunbidea eta 24. Korrikan parte hartzea.
'Aita Mari' Italiako Vibo Valentiako portura iritsi da, erreskatatutako 32 migratzailerekin
Aita Mari ontzia astearte honetan iritsi da Italiako Vibo Valentiako portura, erreskatatutako 32 migratzailerekin. Mediterraneo erdialdeko uretan topatu zuten ontzia igandean, jendez gainezka, "oso baldintza eskasetan". Erreskatatutako lagunen artean bederatzi adingabe eta haurdun dagoen emakume bat daude.
Zabalik dago AP-8 autobidea, Iurreta parean, istripu baten ondorioz itxita egon ondotik
Kamioi bat irauli da gaur goizean AP-8an, Iurreta parean eta Donostiarako noranzkoan. Istripuaren ondorioz, bi errei itxi dituzte.
Baionan desagertutako 50 urte inguruko gizon baten bila ari dira
Larunbatean ikusi zuten azkenengoz, Lapurdiko hiriburuan, goizaldeko ordu bata pasata.
Espainiako Poliziaren buru ohiaren sexu erasoak berretsi ditu epailearen aurrean salaketa jarri zuen inspektoreak
Epaileak atzera bota du Poliziako buru ohia emakumearekin ez komunikatzeko salaketa-jartzaileak egindako eskaria, "arriskurik ez" dagoela iritzita.
Espainiako Estatuko herritarren % 79k uste dute "posible" dela etorkizunean gerra batean arma nuklearrak erabiltzea
CISen inkesta baten arabera, herritarrak gehien kezkatzen dituen beste beldur batzuk dira gertuko senide bat galtzea, osasuna galtzea, itsu geratzea eta minbizia hartzea.