Noiz eta nola heldu zen ‘Black Friday’ Euskadira?
Black Friday edo Ostiral Beltza azaroaren 23an egingo dute aurten. Duela 50 urte baino gehiago sortu zenetik, estatubatuarren jaiegun hori Esker Emate Egunaren ondorengo ostiralean ospatzen dute. Egun horretan, beherapenak eta eskaintza bereziak aurki daitezke saltoki gehienetan, denda fisikoetan zein sareko dendetan.
Dena den, enpresa gehienek asteburuan zehar ere egiten dituzte eskaintzak, eta beste batzuek Cyber Monday edo Ziberastelehenera arte luzatzen dituzte. Egun horretan, enpresek hainbat promozio eskaintzen dituzte Ostiral Beltzaren osteko astelehenean Internet bidezko salmentak bultzatzeko.
Jatorria
Ostiral Beltza XIX. mendeko esklabotzarekin lotzen duen uste faltsua zabaldu arren, esaera horren lehenengo arrastoak 1950. urtekoak dira, History historiari buruzko telebista-katearen arabera.
Esker Emate Egunaren biharamunean, turista eta erosle askok Filadelfia hirigunera jo zuten, urtero legez larunbat horretan amerikar futboleko Army-Navy partida jokatu aurretik, eta jendetza horrek kaosa eragin zuen. Black Friday terminoa erabili zuen Poliziak egun horretan bizi izan zutena deskribatzeko.
Hala ere, 80ko hamarkadaren amaieran, txikizkariek bere egin zuten termino hori, baina esanahi askoz ere positiboagoa eman zioten. Ordura arte desordena adierazten zuen ‘beltz’ hori merkataritza-irabaziak aipatzeko baliatu zuten; izan ere, egun horretan kontuak gorriak (galerak) izatetik beltzak (irabaziak) izatera pasatzen ziren. Esker Emate Egunaren osteko lehen ostirala, beraz, irabaziak handitzeko aukera bihurtu zen Ameriketako Estatu Batuetan.
Ostiral Beltza, Euskadin
Black Friday egun ospetsua da AEBn; 2017an, estatubatuar bakoitzak 800 euro gastatu zituen egun horretako beherapenetan. Euskal Autonomia Erkidegoan, aldiz, 2012an egin zen lehen aldiz Ostiral Beltza, baina hurrengo urtera arte ez zen ezaguna egin.
Gaur egun, berriz, garrantzi handiko eguna da euskal hirietan; 2016an, Donostia hiriburuan, esaterako, 90 saltokitik gora batu ziren ekimen honetara, Donostia Turismoren blogaren arabera.
Berandu heldu da
Black Friday munduko hainbat herrialdetan aurretik antolatu arren, Gabonetako erosketen denboraldiari hasiera ematen dion eguna 2012an heldu zen gurera.
Ordura arte, urtean birritan bakarrik egin ahal ziren beherapenak saltokietan, eta, gainera, produktu bat merkatu ahal izateko, aurretik denbora jakin bat eman behar zuen salgai, prezioa aldatu gabe.
20/2012 Errege Lege-Dekretua, uztailaren 13koa, 2012ko uztailaren 17an indarrean jarri zutenetik, saltzaile bakoitzak urtean zehar merkataritza aldetik interes handiena duten sasoietan egin ditzake beherapenak, eta merkealdi bakoitzaren iraupena berak zehaztuko du.
Lege-dekretu hori izan baino lehen, Estatu mailan txikizkako merkataritza arautzen zuen legeak (7/1996 Legea, urtarrilaren 15ekoa, Txikizkako Merkataritza Antolamenduari buruzkoa) bi epe zehazten zituen beherapenak egiteko, bata urte hasieran eta bestea urte bukaeran, eta gutxienez astebete eta gehienez bi hilabete iraun behar zutela jasotzen zuen, horren gaineko eskuduntza duten autonomia erkidegoek zehaztutako egunen artean.
Hala ere, Isabel Gorostiaga Euskal Herriko Kontsumitzaileen Batasuneko (EHKB) abokatuaren arabera, Euskal Autonomia Erkidegoan hiru salmenta-mota nagusi daude (beherapenak, promozioak eta likidazioak), baina legeak beste batzuk ere arautzen ditu. Aditu horren ustez, “Ostiral Beltzean egiten diren salmentak ez dira merkealdian egiten diren salmenten modukoak”.
EAEko legediari dagokionez, Gorostiagaren hitzetan, Eusko Jaurlaritzaren 7/1994 Legeko artikulu batzuk aldatu zituzten barne-merkatuko zerbitzuak arautzen dituen 2006/123/EE Zuzentaraura moldatzeko. Lege horren arabera, denda batek beherapenak egin nahi baditu, horiek abiatu aurretik eman behar dio horren berri kontsumo arloan eskumenak dituen sailari.
Zure interesekoa izan daiteke
Gizon bat atxilotu dute Basaurin, bikotekidea hiltzea egotzita
Biktima, 44 urteko emakume bat, ondoezik jarri ostean hil zen. Medikuek egindako lehen azterketen arabera, indarkeria zantzuak zituen.
Azpeitiko sutean kaltetutako bi lagunek alta jaso dute eta beste bizileku bat eman diete
Sua arratsaldean piztu zen, bigarren solairuan, eta kalte handiak eragin zituen. Udal teknikariek eraikinaren egoera aztertu behar dute, sutea zerk eragin duen ikertu eta hartu beharreko neurriak zehazteko.
Aldaketak Bilboko trafikoan datorren astelehenean, Itzulia Basque Country dela eta
Lasterketaren lehen etapak, Bilbon hasi eta amaituko den 13,9 kilometroko erlojupekoak, trafiko etenak, aparkaleku murrizketak eta garraio publikoan aldaketak eragingo ditu.
50.000 pertsonak baino gehiagok eman dute izena jada Osakidetzako EPEn
EITBk jakin duenez, lehen bederatzi kategorietarako izen-emateak erritmo altuari eutsi dio hasieratik, apirilaren 22ra arte irekita dagoen prozesuan.
19 eta 21 urte bitarteko bost gazte atxilotu dituzte Gasteizen adingabe bat sastatzeagatik
Adingabea Txagorritxuko ospitalera eraman dute. Atxilotuak hilketa saiakera delitua egotzita atxilotu dituzte, eta polizia-etxera eraman dituzte. Ikerketak zabalik jarraitzen du.
Eneko Axpe: “Misio hau abiapuntu da Ilargian azpiegitura eraiki eta gizateria Martera joateko”
Artemis II misioa abiapuntua baino ez da Ilargian bizitzeko azpiegitura eraiki eta gizakia bertako baldintzetara egokitzeko ikerketak egiteko. Azken helburua, baina, Martera iristea da, Eneko Axpe fisikariak eta NASAren kolaboratzaileak azaldu duenez.
Bi pertsona ospitalera eraman dituzte Azpeitiako etxebizitza batean izandako sute baten ondorioz
Sutea izan da gaur eguerdian Azpeitian, Erdikaleko 27. zenbakiko etxebizitza batean. Sua 15:00ak pasatxo piztu da, eraikineko bigarren solairuan, eta ondorioz, inguruko bizilagunak etxetik atera behar izan dituzte. Hirugarren solairuan zeuden bizilagunek ezin izan dute euren kabuz irten, eta suhiltzaileek lagunduta atera dituzte kalera. Suhiltzaileak lanean ari dira sugarrak amatatzeko. Bi pertsona Zumarragako ospitalera eraman dituzte, sutean kea arnasteagatik.
Ekain Perrino: "Gorroto-delitua dela onartu da, baina 2 urteko espetxe zigorra ez da ezer"
Justiziak Ekain Perrinok 2021ean Basaurin jasandako eraso homofoboaren egile gehienak zigortu ditu. Hamaika egileetatik hamarrek bi urteko espetxe zigorra jaso dute, osotasun moralaren aurkako delituagatik; hamaikagarrenari, berriz, 14 hilabeteko kartzela zigorra eta zortzi hilabeteko isuna ezarri diote. Perrino pozik agertu da gorroto-delitua onartu duelako epaileak, 2 urteko espetxealdia ez dela nahikoa adierazi du.
Mugikorreko NANa, indarrean: Zertarako balio du eta zertarako ez?
MiDNI aplikazioari esker, dagoeneko aurrez aurre identifika zaitezke telefonoarekin. Hala ere, ez du dokumentu fisikoa ordezkatuko kasu guztietan, nazioarteko bidaietan edo zenbait gestio egiterakoan adibidez.
Bederatzi urteko mutiko bilbotar bat hil da Medina de Pomarren izandako auto-istripu batean
Sei urteko beste adingabe bat eta bi heldu larri zauritu dira istripuan, Gaztela eta Leongo Gobernuko larrialdietarako zerbitzuak jakitera eman duenez. Horietako bi Gurutzetako Unibertsitate Ospitalera eraman dituzte.