NASAk argazkia atera dio eguzki sistemako zeruko gorputz urrun eta zaharrenari
NASAren New Horizons zunda eguzki sistemako zeruko objektu urrun eta zaharrenaren gainetik pasatu zen 2019ko urtarrilean: Arrokoth (Ultima Thule izena jarri zioten hasiera batean). Zientzialarien arabera, erlikia bat da; izan ere, eguzki sistemaren sorreraren hondakinak direla uste dute, eta ia aldaketarik gabe iraun dute orbita egonkorra dutelako eta Eguzkitik urrun daudelako.
2019ko urtarrilean zundak objektuaren gainetik egindako hegaldian bildutako datuetan oinarrituta, hiru zientzialari taldek hiru ikerketa kaleratu dituzte Science aldizkarian.
Arrokoth Kuiper eraztunean kokatutako gorputz hotz tipikoa da, eta Eguzkitik 6.500 milioi kilometrora dago.
Lepo estu batek lotutako bi gingilez osatua dago (kakahuete forma du). Gainazala izoztutako metanolaz estalita dago eta kolore gorrikoa da —oraindik identifikatu ez dituzten molekula organiko konplexuak tarteko, ziurrena—.
Ikerketen arabera, duela 4.000 milioi sortu zen, eguzki sistema eratzen ari zenean. Arrokoth ikertu dutenen iritzian, planetesimalak —espazioan dauden gorputz solidoak, planetak baino txikiagoak— eratzeko beharrezkoak izan ziren jatorrizko objektuak nola sortu ziren argitzeko gakoa izango da, eztabaida zientifiko handia izan baita horren inguruan.
Orain arte bi eredu egon dira gorputzok zelan osatu ziren azaltzeko. Zaharrenak akrezio hierarkikoaren ondorioz sortu zirela esaten du. Horren arabera, eguzki nebulosako —eguzki sistemari forma eman zion egitura— hainbat lekutatik etorritako objektuek elkarren kontra talka egin zuten eta bortizki fusionatu ziren (batzuk beste batzuk baino bortitzago).
Bigarren ereduaren arabera, eguzki nebulosaren barruan zeuden materiazko hodei lokalen kolapso grabitazionalaren ondorioz sortu zien gorputzok. Materia suabe-suabe eta pixkanaka-pixkanaka pilatu zen, ikerlarien ustez. Hain justu, Arrokoth aztertu dutenen aburuz, hodei lokal horien kolapsoak sortu du izoztutako mundu txiki hori.
Zure interesekoa izan daiteke
Jendetza bildu du Korrikak Maulen
Lurraldeko eta hiriburuko hainbat elkarte eta herriko etxe ikusi ditugu parte-hartzen, hala nola, Sohütako pastorala, UEU, Palestinaren aldeko elkartea, Pitxu gaztetxea, Xiberoko Botza eta beste hainbat. Handik Nafarroa Beherea alderako bidea hartu du. Gaueko 22:00 pasata sartuko da lurralde hartan Aiherratik.
Pertsona bat erietxera eraman behar izan dute Baionan gertatu den sute baten ondorioz
Sua 14:15ak inguruan piztu da garra Baiona Tipiko Kupelgileak karrikako eraikin batean. Suhiltzaileek eraikina hustu dute bertaratu orduko. Hirugarren solairuan zegoen gizonezko bat larrialdi zerbitzuen laguntzarekin atera behar izan dute eta Baionako erietxera eraman dute kea arnastuta. Garrak itzali badituzte ere, auzo guztiko elektrizitatea eta gasa moztu dituzte, prebentzio neurri gisa. Eraikinak kalte ugari izan ditu eta bere egoera hurrengo orduetan aztertu beharko da. Bizilagunek gaua etxetik kanpora igaroko dute.
Atharratzetik abiatu da 24. Korrika, festa giroan, pizkundearen akuilu izatea xede
Ibilbide osoa zuzenean ikusteko aukera dago ETB ON plataforman, EITBren telebista plataforma digital berrian. Euskararen lekukoa martxan da jada, eta Atharratzetik abiatu den oihuak Euskal Herri osoa zeharkatuko du beste behin. Bilbon amaituko da, martxoaren 29an, igandez.
Euskal jatorriko 114.400 pertsona atzerrian bizi dira, duela urtebete baino % 5,5 gehiago
Gehienak Amerikan bizi dira, Argentinan zehazki, INEk urtero argitaratzen duen Atzerrian bizi diren espainiarren erroldaren (AEE) arabera.
32 urteko emakumezko bat zauritu da Iruñean, ibilgailu batek harrapatuta
Ezbeharra 07:32an gertatu da, Arrosadia auzoan. Emakumeak kolpe ugari jasan ditu, hortaz, Iruñeko Unibertsitate Ospitalera eraman dute, pronostiko erreserbatuarekin.
Trafikoa bere onera itzuli da A-8an Irun parean, baina auto-ilara txikiak oraindik daude Kantabriarako noranzkoan, Abanton
Zubiaren hasieran trafiko-eragozpenak izan dira A-8 autobidean.
Furgoneta-gidari bat zauritu da A-1 errepidean, Asparrenan, errepidetik atera eta bazter-babesaren aurka talka eginda
Istripua ostegun honetako 08:45ean jazo da. Zauritutako gidaria ospitalera eraman dute.
Albiste izango da: Korrikaren hasiera, Ekialde Hurbileko azken ordua eta Europako Kontseiluaren bilera
Gaurkoan Orainen albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.
Atharratzetik Bilbora, Korrikak euskararen paisaia guztiak zeharkatuko ditu
Euskararen aldeko ekimenak hizkuntzaren errealitate guztiak zeharkatuko ditu 11 egunez eta 10 gauez. 2.175 kilometro inguru egingo ditu Korrikak eta 460 herritatik igaroko da. ETB On plataformak etenik gabe jarraituko du ibilbidea, eguneko 24 orduetan.
ELAk adierazi du CCOOko kide batzuek euskaldunen hizkuntza eskubideen aurkako kanpaina abiatu dutela
ELAk adierazi du bat datorrela AEKrekin, Korrikaren antolatzailearekin, eta babestu egin du CCOOren zuzendaritza lasterketatik baztertzeko erabakia. ELA sindikatuak “euskararen aurka antolatutako kanpaina” baten parte izatea leporatu die CCOOko kide batzuei, eta, zentzu horretan, erabat "koherentea" iruditzen zaio Korrikan parte ez hartzen ez uzteko erabakia hartu izana.