NASAk argazkia atera dio eguzki sistemako zeruko gorputz urrun eta zaharrenari
NASAren New Horizons zunda eguzki sistemako zeruko objektu urrun eta zaharrenaren gainetik pasatu zen 2019ko urtarrilean: Arrokoth (Ultima Thule izena jarri zioten hasiera batean). Zientzialarien arabera, erlikia bat da; izan ere, eguzki sistemaren sorreraren hondakinak direla uste dute, eta ia aldaketarik gabe iraun dute orbita egonkorra dutelako eta Eguzkitik urrun daudelako.
2019ko urtarrilean zundak objektuaren gainetik egindako hegaldian bildutako datuetan oinarrituta, hiru zientzialari taldek hiru ikerketa kaleratu dituzte Science aldizkarian.
Arrokoth Kuiper eraztunean kokatutako gorputz hotz tipikoa da, eta Eguzkitik 6.500 milioi kilometrora dago.
Lepo estu batek lotutako bi gingilez osatua dago (kakahuete forma du). Gainazala izoztutako metanolaz estalita dago eta kolore gorrikoa da —oraindik identifikatu ez dituzten molekula organiko konplexuak tarteko, ziurrena—.
Ikerketen arabera, duela 4.000 milioi sortu zen, eguzki sistema eratzen ari zenean. Arrokoth ikertu dutenen iritzian, planetesimalak —espazioan dauden gorputz solidoak, planetak baino txikiagoak— eratzeko beharrezkoak izan ziren jatorrizko objektuak nola sortu ziren argitzeko gakoa izango da, eztabaida zientifiko handia izan baita horren inguruan.
Orain arte bi eredu egon dira gorputzok zelan osatu ziren azaltzeko. Zaharrenak akrezio hierarkikoaren ondorioz sortu zirela esaten du. Horren arabera, eguzki nebulosako —eguzki sistemari forma eman zion egitura— hainbat lekutatik etorritako objektuek elkarren kontra talka egin zuten eta bortizki fusionatu ziren (batzuk beste batzuk baino bortitzago).
Bigarren ereduaren arabera, eguzki nebulosaren barruan zeuden materiazko hodei lokalen kolapso grabitazionalaren ondorioz sortu zien gorputzok. Materia suabe-suabe eta pixkanaka-pixkanaka pilatu zen, ikerlarien ustez. Hain justu, Arrokoth aztertu dutenen aburuz, hodei lokal horien kolapsoak sortu du izoztutako mundu txiki hori.
Zure interesekoa izan daiteke
Zaldi-probek beteko dute idi-proben lekua Abadiñoko San Blas egunean
Erroskilla eta eztarria babesteko lokarriekin batera, idi-probek leku berezia izan ohi dute San Blasetan, baina, aurtengoan, egitarauan moldaketak egin behar izan ditu Udalak, dermatosiaren ondorioz.
Dermatosi Nodular Kutsakorraren aurkako neurriak eguneratu ditu Jaurlaritzak
Behi-aziendak egotea debekatuta egongo da azoka eta erakustaldietan, baina aldundiek salbuespenez baimendu ahal izango dute ustiategi bereko behiak egotea, zenbait baldintza beteta. Neurri horrek, ate joka diren inauterietako bigantxen ikuskizunak eta sokamuturrak egitea ahabildetuko dezake.
Onddoekin egindako ontziak errealitate izan daitezke etorkizunean
Gueñesko Basque Biodesing Centerren urteak daramatzate mizelioa ikertzen. Onddoetatik datorren materiala da, urarekiko erresistentea eta biodegradagarria, eta etorkizunean plastikoa edo kartoiak ordeztu ditzake ontziak egiteko.
Iraungitako dosiarekin txertatutako haurtxo baten amak salatu du "segurtasunik eza" ematen diola egoera horrek
Iraungitako Hexabalente txertoaren dosi bat jaso zuen haurtxo baten amak deitoratu du egoera horrek "segurtasunik eza" eragiten diola, beti pentsatu izan baitu Osakidetzak dena ondo egiten duela. Barkamena eskatu diotela eta adingabeari txertoa berriro jartzeko hitzordua eman diotela ziurtatu du.
Adi Bilbo inguruko errepideetan, seik izena aldatu dute eta, A-8a barne
Gidariek eta nabigatzaileek izen berriekin ohitu beharko dute orain. Garai bateko Hegoaldeko saihesbideak BI-10 izena hartuko du, eta Txorierriko igarobidea BI-30 izango da aurrerantzean.
Osakidetzak asteon bukatuko du iraungitako dosia jaso zutenen birtxertaketa
Hexabalentearen kasuan, gaizki txertatutako 30 lagunetatik gehienek jaso dute dosia, eta bestela, gaur-biharretan izango dute. Tetrabalente eta hirukoitz birikoari dagokionez, asteon amaituko dutelakoan dago Osakidetza.
Tolosako inauterietan bigantxak izango dira azkenean
Gipuzkoako Aldundiak behin-behinean baimendu ditu inauterietan bigantxekin egiten diren ekitaldiak eta sokamuturra. Abenduan, Frantzian dermatosi nodular kasuek gora egin zutelako erabaki zuten Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak abelburuen joan-etorriak mugatzea eta behi erakusketak, idi probak eta sokamuturra debekatu zituen, agindu bidez.
Iaz 80 pertsonak jaso zuten eutanasia EAEn, aurreko urtean baino % 62k gehiagok
Eutanasia eskaerak 120 izan ziren, eta aurreko urtean, 74.
EAEko ikastetxeetan aurrematrikula egiteko gida
Gaurtik otsailaren 13ra arte egin ahal izango da aurrematrikula online zein aurrez aurre, eta hemen jaso dugu jakin beharreko informazio guztia.
EH Bilduk iraungitako txertoen inguruan egindako ohartarazpena "sobera" zegoen, Osasun Sailaren ustez
Lore Bilbao Osakidetzaren zuzendari nagusiak ETB1eko "Egun On" saioan azaldu duenez, familiei "mezu argi bat" helarazi nahi zieten, eta, horretarako, txostenak eskatu zituzten. Horien zain zeudenean egin zuen EH Bilduk eman zuen auziaren berri. "10 egun lehenagotik baldin bazekiten, zergatik ez zuten ezer egin? Kasu honetan guk bagenekien, baina zer gertatuko litzateke jakin izan ez bagenu?", galdetu du.