Marten inoiz bizirik izan ote den aztertzeko misio bat hasi du NASAk
Ostegun honetan, "Perseverance" izena duen rover espazio-ibilgailu berria jaurti du NASAk Cabo Cañaveraletik (Florida, AEB). Izan ere, gaur bertan hasi da Marten inoiz bizirik izan ote den aztertzea helburu duen Mars 2020 misioa. Hala, biziaren arrastoak topatzen saiatuko dira, "agentziaren erronka handienetako batean".
"Beste mundu batean bizia aurkitzeko eginkizun eplizituarekin Martera joango garen lehen aldia da hau", nabarmendu du Jim Brienstinek, espazio agentziako administratzaileak. "Aurkituko al dugu? Ez dakigu han inoiz bizirik izan ote den, baina badakigu Marte bere historiako uneren batean bizitzeko modukoa izan dela", gaineratu du.
Jaurtiketa 07:50ean izan da (13:50ean Euskadin). Zehazki, rover espazio-ibilgailu berria Atlas V suziriari lotuta aireratu dute Kennedy Espazio Zentroko 41 jaurtiketa plataformatik, eta 500 milioi kilometro baino gehiago egin beharko ditu datorren otsailaren 18an planeta gorrian lurreratu arte. Hain zuzen ere, gaurko jaurtiketan erabili duten suziria, Marteraino iritsi diren "Curiosity" edo "Insight" bezalako espazioko beste ibilgailuekin erabili dute aurretik.
Arrastoak Lurrera ekartzea mugarria litzateke
Misioak, gutxienez, urtebete iraungo du Marten, hau da, 687 egun lurtar. Ibilgailua, Jezero kraterraren gainean lurreratu ondoren, planetaren gainazalean zehar ibiliko da. Han, mikrobioen bizi-hondarrak bilatuko ditu, eta oxigenoa sortzen saiatuko da.
Testuinguru horretan, AVS euskal enpresak ibilgailuaren zazpi zatietatik bi eraiki ditu. Aurreko espazio-ibilgailuen forma lauangeluarrari eusten dio, eta 3 metro (10 oin) luze eta 2,7 metro (9 oin) zabal da. Halaber, "Perseverance" izena duen roverrak 1.043 kilo pisatzen du.
Lehen aldiz, gainera, "Ingenuity" helikopteroari esker aireontzi bat izango da Marten. Espazio-ibilgailu berriari akoplatuta iritsiko da planetara, eta hegaldi proba ezberdinak egingo ditu han.
Dena dela, 2026an Lurrera itzuliko diren laginak biltzea izango da misioaren mugarri nagusia, arrasto horiek sakon aztertu ahal izateko. Hori izango da "misioaren prozesurik zailenetako eta zirraragarrienetako bat", Marteren "baldintza gogorrei" aurre egin beharko baitiete, hala nola lurraren idortasunari edo hauts-ekaitzei.
"Ez da erraza, eta arrakasta lortu ezin izateko arrisku handia dago. Hori esanda, badakigu nola lurreratu Marten. Izan ere, zortzigarren aldia da honakoa, beraz, esperientzia dugu horretan", gaineratu du NASAko administratzaileak.
Lagin horiek berreskuratzeko, NASAk Europako Espazio Agentziaren (ESA, ingelesezko sigletan) laguntza izango du, eta dozena bat nazionalitate baino gehiagoko ehunka zientzialarirekin lankidetzan aritu ondoren, hainbat espazio-ibilgailuri esker itzulera posible izatea espero dute.
Zure interesekoa izan daiteke
EAEko kanpinak erabat beteta egongo dira udan
Geroz eta jende gehiagok kanpinak aukeratzen ditu euren oporrak igarotzeko, besteak beste, zerbitzu ugari eskaintzen dutelako. Horren adierazle da okupazio maila: euskal kanpinak beteta daude abuzturako, eta uztailerako ere.
Bad Gyal, Juanes, Yandel eta Anuel AA musikariek jarriko diote musika Ibai Llanosen 'VI. Urteko Gauari'
80.000 lagun inguru izango dira uztailaren 25ean Cartuja estadioan burutuko den jaialdian. Bertan, afizionatuen arteko hamar boxeo-borrokaldi egingo dira.
Osakidetzan artatutako Gazako haurra egonkor dago, lehen balorazioak egin ondoren
Pazienteak sortzetiko begi-patologia du, eta ikusmen-gaitasunari eragiten dio. Lehen probak egin ondoren, adituak pronostikoa hobetzeko esku hartzeko aukeraren alde egitekotan daude. Euskal osasun-sistemak 28 gazatar artatu ditu dagoeneko.
Euskadin 1970az geroztik izandako ekainik beroena izan da, ezohiko bero-bolada baten ondorioz
Muturreko beroa batez ere ekainaren 21etik 27ra bitartean izan zen. Bero-bolada horrek 44 °C-tik gorako tenperatura maximoak utzi zituen Euskal Herriko hainbat txokotan, baita hainbat gau tropikal ere. Egoera hain izan zen larria, EAEn 39 alerta meteorologiko baino gehiago aktibatu baitziren; horien artean, 3 alarma gorri.
Angeriñe Elorriaga, USaPeko Euskara azterketako zuzentzailea: "Zeroa atera daiteke"
Angeriñe Elorriaga EHUko irakasle eta USaPeko Euskara azterketako zuzentzaileak azaldu duenez, zeroak Euskaran ez ezik beste ikasgai batzuetan ere egon badaude. Radio Euskadin egin dioten elkarrizketan azaldu duenez, EHU eta gainerako erakundeen babes falta sentitu du. Datorren urtean ez da zuzentzaile ariko.
64.000 migratzailek baino gehiagok eskatu dute Hego Euskal Herrian ezohiko erregularizazioa
49.451 pertsonak eman dute izena EAEn eta 14.886k egin dute Nafarroan. Eskaera nagusiak Bizkaian egin dira (28.834), eta Espainiako Estatuan ia 1,2 milioi eskaerara iritsi dira.
90 urteko gizon bat zauritu da Zestoan, adinekoen egoitza batean piztutako sutean
Sua egoitzako gela batean piztu da, eta dagoeneko itzali dute. Zauritutako gizona erredurekin eraman dute Donostia ospitalera eta gainerako egoiliarrak terrazara atera dituzte suhiltzaileek sua itzali bitartean.
Hiru atxilotu, bi Bizkaian, eraikuntzako 41 langile migratzaile esplotatzeagatik
Biktima ia guztiak egoera irregularrean zeuden eta 30.000 eurorainoko zorrak zituzten, lan-promesa faltsuek erakarrita. EITBk jakin duenez, miaketak egin dituzte Zamudion eta Barakaldon.
Pedrosa sailburua: “Euskara azterketan 0,5 jaitsi da nota. Esanguratsua da? Ikusi dugu Estatu mailan jaitsiera egon dela”
Begoña Pedrosa Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburua Euskadi Irratiko Faktoria saioan izan da, eta USaPen emaitzei buruz hitz egin du, besteak beste. Euskarako azterketari dagokionez, zera esan du: “USaPeko Euskara azterketari dagokionez, 0,5 jaitsi da nota. Esanguratsua da? Ez dakit (…). Ikusi dugu Estatu mailan jaitsiera egon dela USaPen”. Berez, USaPen ohiko deialdian, behin-behineko datuei erreparatuz, 6,34 izan da batez besteko nota Euskara eta Literatura ikasgaian, behin-behineko batez besteko nota orokorraren gainetik (6,33). Emaitzak baxuagoak izan dira beste ikasgai batzuetan: Historia, 6,10; Kimika, 5,94; Matematika II, 5,08; Gizarte Zientziei aplikatutako Matematika, 5,05; eta Fisika, 3,98. Honako ikasgaietan, berriz, altuagoa izan da: Ingelesa, 7,16; Filosofia, 6,82; eta Gaztelania eta Literatura, 6,43.
4 urtera arteko seme-alabengatiko laguntzei buruz jakin beharrekoa: Berriro eskatu behar al dira? Zer baldintza eskatzen dira?
Orain arte, laguntzak seme-alabek 3 urte bete arte ematen ziren, eta orain urtebete luzatuko dira. Atzeraeraginez emango dira, 2026ko urtarrilaren 1etik.