Hauteslekuak itxi dituzte Turkian
Azken hauteslekuak itxi dituzte jada Turkian. Sistema presidentzialista ezarri ala ez erabaki dute gaur Turkiak. Lehen ministroaren figura desagertu egingo litzateke eta Erdogan presidenteak kontrol gehiago izango luke.
Bozkatzeko eskubidea duten 55 milio bat turkiar daude bozkatzera deituta, 18 puntuko erreforma konstituzionalari “bai” ala “ez” esateko. Egungo eredu parlamentarioa aldatuko litzateke, Erdogani botere gehiago emango liokeen sistema presidentzialista ezartzeko.
Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidentea bere asmo nagusiena lortzeko zorian dago gaur, hau da, Turkian sistema presidentzialista ezarri eta egun dagoen sistema parlamentarioa kentzea. Modu horretan, herrialdeko estatuburu eta gobernuburu buru izango da aldi berean.
Askorentzat galdeketak legezko bihurtuko du Turkian dagoeneko existitzen den errealitatea, zeinetan Erdoganengan zentratzen den ia botere guztia, nahiz eta, Konstituzioaren arabera, ez lukeen horrela izan beharko.
Zertan datza erreforma?
Erreforma konstituzionalak planteatzen duen aldaketa nagusia lehen ministroaren figura kentzea da sistema presidentzialista bat ezartzeko. Sistema berri horretan, presidentea Estatuaren zein Gobernuaren burua izango da aldi berean. Horrez gain, Erdoganek 2029ra arte gobernatzeko aukera izango du; izan ere, Konstituzio berria ez litzateke 2019ra arte aplikatuko eta, horrenbestez, bi agintaldirako aukera izango luke.
Presidente berriak izango lituzkeen eskuduntza berrien artean leudeke, besteak beste, legebiltzarraren oniritzirik jaso behar izan gabe goi karguak izendatu eta kargugabetu ahal izatea, baita hainbat gairi buruz (sozialak, ekonomikoak zein politikoak) lege izaera duten dekretuak igortzea ere.
Zer ondorio izango ditu erreferendumak?
Sitema presidentzialaren alde egiteko Erdoganek eta bere alderdiak (AKP, Justizia eta Garapena Alderdia) azken urteetan erabili duten argudio behinena Turkiak egonkortasuna behar duela izan da, herrialdearen hegoaldean kurduekin duten gatazka aitzakiatzat hartuta.
Alabaina, ez dirudi turkiarren bizimoduan aparteko aldaketarik egongo denik galdeketaren biharamunean, nahiz eta garaipen zabal eskuratuko balu, Turkia kanpotik diktaduratzat hartua izan den orain arte ibilitako bideari eutsi diezaiokeen Erdoganek. Aitzitik, inkestek garaipen estua izango dela aurreikusten dute.
EBrekiko harremanak
Erdoganek egindako adierazpenei erreparatuta, litekeena da Europa Batasunarekiko harremanetan izatea aldaketarik handiena. EBn sartzeko hautagaia da Turkia 2004az geroztik, 1987. urtean eskatu bazuen ere. Dena dela, negoziazioak astiro joan dira, eta bidean hainbat liskar izan dira.
Hartara, Turkiako presidenteak ohartarazi duenez, gaurko erreferendumaren ostean EBrekiko harremana berriro aztertuko dute. Hala eta guztiz ere, Atzerriko Harremanei buruzko Europako Batzordeak ez du uste negoziazioak etengo direnik, Europako Parlamentuak joan den hilabetean horixe bera gomendatu arren.
Zure interesekoa izan daiteke
Polymarket: apustuen eta gerraren jokoa
Polymarket kripto-txanponetan eta anonimatuan oinarritutako apustu-plataforma bat da, gertaera geopolitikoen inguruan apustu egiteko aukera ematen duena; Eric Trump, Donald Trumpen semea, da horren bazkide eta inbertitzaileetako bat. Borja Macias EHUko irakasleak informazio pribilegiatuaren erabileraz ohartarazi du; eta adibide moduan jarri du Maduro noiz bahituko zuten zehaztasun osoz asmatu zuen apustu bat.
Melenchon ezkertiarra 2027ko Frantziako presidentetzarako hautagai izango da
"Pribilegioek eta arrazakeriak egiten diote min gehien gure herrialdeari", salatu du politikari ezkertiarrak, eta Frantziako presidentetza lortzen badu, Espainiarekin eta "Latinoamerikako herrialde batzuekin" aliatuko dela ziurtatu du, Donald Trumpen eta Israelen AEBei aurre egiteko.
Flotillako bi aktibisten atxiloaldia bi egunez luzatu dute
Thiago Avila brasildarra eta Saif Abukeshek palestinar-espainiarra dira Global Sumud Flotillan parte hartzeagatik Israelgo indarrek atxilotuta dituztenak. Tratu txarrak jaso diuztela salatu dute euren abokatuek. Ekintzaileak "segurtasunez eta duintasunez" tratatzeko eskatu du Anitta Hipper Europar Batasuneko (EB) Kanpo Arazoetako bozeramaileak.
Estatu Batuetako bi soldadu desagertu dira Marokon, maniobra militarretan ari zirela
"African Lion 2026" izeneko ariketa militarretan parte hartzen ari ziren bi militar estatubatuar desagertu ziren larunbat gauean Cap Draa-ko entrenamendu-gune batean, Tan-Tan hiritik gertu, Maroko hegoaldean. Indar estatubatuarrak, marokoarrak eta African Lioni lotutako beste militar batzuk buru-belarri ari dira bilaketa-lanetan, lurreko zein aireko baliabideak erabiliz.
33 intoxikatu, 600 isun eta bi obus desaktibatuta, hiru egun iraun dituen 'rave' jendetsu batean, Frantzian
Le teknival izeneko ravean, 40.000 lagun elkartzera iritsi ziren larunbatean. Legez kanpoko musika topaketa hauek debekatzeko prozesu legegilea martxan da Frantzian, eta hain zuzen ere, horren kontra protesta egiteko antolatu zuten jaia, Barne ministroaren jaioterrian, eremu militar batean.
Iran aztertzen ari da bere 14 puntuko bake planari AEBk emandako erantzuna
Besteak beste, hauxe da Iranek proposatu diona: eraso militarrik egongo ez dela bermatzea, AEBren tropak Irandik ateratzea, itsas blokeoa altxatzea, izoztutako Iranen aktiboak libratzea, konpentsazioak ordaintzea, zigorrak kentzea eta gerra fronte guztietan bukatzea (Libanon ere bai).
Adur Ramirez de Alda, Global Summud Flotillako kidea: “Denboralea igarotakoan, Turkiara abiatzea da asmoa”
Israelek bidaia geldiarazi ondoren, Kreta Greziako uhartean daude une honetan lau euskal herritar. Ondorengo orduetan erabakiko dute ontzidian jarraitu ala Euskal Herrira itzuli.
830 pertsona hil ditu Israelek Gazan, 2025eko urrian su-etena indarrean jarri zenetik
Guztira, 72.608 gazatar hil eta 172.445 zauritu ditu Israelgo Armadak 2023ko urriaren 7an erasoaldia hasi zuenetik.
Euskal Herrian dira jada Gazara zihoan Global Sumud flotillako bi euskal ekintzaile eta aske geratutako besteek aurrera jarraituko dute
21:00ak aldera iritsi dira bi ekintzaileak Loiuko aireportura. 175 ekintzaile atxilotu zituzten asteazkenean eta horietatik 36 ospitaleetan artatu behar izan dituzte. Guztiak aske utzi dituzte bi izan ezik, Thiago Avila brasildarra eta Saif Abukeshe, palestinar espainiarra.
Ukrainar soldaduek emakume bat erreskatatu dute urrutiko agintearekin kontrolatutako robot bati esker
77 urteko emakumea onik ateratzea lortu dute robot baten laguntzarekin. Etxeraino eraman dute, eta onik iritsi da bertara.