Epeak eta oztopoak

2008ko krisi ekonomikoa Europar Batasuna gogorren astintzen ari zen unean, Jean-Claude Juncker Europako Batzordeko presidente zenak adierazi zuen, beraiek, hots, agintariek bazekitela zein erabaki hartu behar zituzten krisia gainditzeko eta egoera baretzeko, baina ez zekitela nola lortu ondoren herritarrek berriro ere beraiei botoa ematea. Segur aski hori da gaur egun demokrazia liberalek duten akats nagusia.

Aldiro-aldiro, lau edo bost urtez behin aukeratzen ditugu gure ordezkariak gizartea garatu eta elkarbizitza antolatu dezaten. Horietako deliberamendu batzuek epe motz edo laburrean dute eragina, baina beste batzuek epe luzerako baldintzak finkatzen dituzte eta hor sortu ohi dira arazoak. Ordezkari politikoek profesionalak behar dutela izan ez du inork zalantzan jartzen, baina lanbide izateak sortzen dituen eragozpenek erabat baldintza lezakete ordezkari horien lana eta jarduera. Gizartearen bilakaerak jendearentzat mingarriak izan litezken erabakiak hartzea eskatzen du sarritan. Batzuetan zergatik hartzen diren ulertaraztea ez da erraza, askotan gainera herritarrok nahiago dugu ez hartzea gure egunerokotasunean eragina izango badute.

Azken urte hauetan gizateriak bizi izandako bi arazo edo krisi handienetan hori guztia agerian geratu da. Koronabirusak eragindako pandemian argi eta garbi geratu da txertoak ezinbestekoak direla egoera gainditzeko, baina gobernuek ez dute kemenik izan txertoak derrigorrezkoak direla azaldu eta mundu guztiak har ditzan arauak onartzeko. Italian bakarrik egin dute hori. Lanpostu guztietan, lantegi guztietara sartzeko, norberaren lantokira iristeko txertoa behar duzu bestela etxera zoaz eta ezingo duzu soldata jaso. Eta hori Italian bakarrik egin dute han Mario Draghi delako lehen ministro, hau da, bere burua hauteskundeetara aurkeztu ez duen politikoa eta seguruenera aurkeztuko ez duena eta krisia gainditzeko sortu zen batasun gobernuak aukeratutakoa dena. Europako beste herrialde guztietan ez dira neurri bera hartzera ausartu, hori eginez gero hurrengo hauteskundeak galduko lituzketela uste dutelako.

Beste horrenbeste gertatzen ari da klima aldaketari aurre egiteko politiketan. Mundu guztiak daki erregai fosilak baztertu beharra dugula eta kontsumoa murriztu, eta horrek gure bizimodua goitik behera aldatzea eskatuko du. Baina erabakiak hartu behar dituztenek nahiago dute epeak luzatzea eta zeharbideak aurkituko ditugula sinestaraztea.

Garai zailetan odola, izerdia eta malkoak eskatuko dizkiguten politikoak nahitaezkoak dira iragana urratzeko, baina itxuraz gaur egun nahiago dugu errealitatea ukatzea aurrean dugunari aurre egitea baino. Beraz, hauteskunde epe luzeagoak beharko ditugu edo ordezkari politiko ausartagoak.