Animaliak
Abenduaren amaiera aldera Edward Osborne Wilson hil zen. Wilson entomologoa eta biologoa zen, inurrietan aditua. 92 urte zituen hil zenean eta esan genezake hil arte lanean aritu zela, ikertzen eta aztertutakoa idazten. Edward Wilsonek zioen, besteak beste, gizakia munduak eta gizateriak duen arrisku handiena dela, bioaniztasuna desegiteko bidean garela eta, ondorioz, gure etorkizuna ukatzen.
Heriotza hau iritsi zaigu, Espainian eta Europan, makroabeltegiei buruzko eztabaida suspertu denean, Alberto Garzon ministroak egindako adierazpenen ondorioz. Bai biologoaren tesiek, baita ministroaren hitzek sortutako eztabaidak leku berera garamatzate, naturarekiko eta batez ere animaliekiko ditugun harremanetara. Wilsonek zioen gizakiok ez dugula eskubiderik, gurekin batera lurrean bizi diren espezie guztien bizia eta etorkizuna arriskuan jartzeko, gure behar eta interes egoistengatik.
Animaliekiko harremana beti izan da eztabaida eragile, beti erabili izan ditugulako gure premiak asetzeko, lanerako, jaki gisa edo beste gizaki batzuek betetzen ez duten zulo afektiboan kokatzeko. Animaliekiko, eta batez ere abereekiko harremanei buruzko eztabaida sortzen denean, bizidun horien izaeraz azaltzen dira adostasunerako zailtasunak. Sentitzeko edo inguruan gertatzen denaz jabetzeko duten ala ez duten ahalmenaz. Baina animaliek adimena izan edo ez izan, sentitzeko gaitasuna erakutsi edo euren kabuz ingurua aldatzeko abilezia eduki, arazoa ez litzateke beraien izaera edo izateko modua, gure portaera baizik. Animaliekiko dugun portaerak adierazten baitu gure benetako izatasuna, gure etika eta inguruarekiko dugun jarrera. Animaliak eskubideen jabe direla pentsatu edo gauzen parean jartzen baditugu, ez dira beraiek gure ekintzen neurria ezarriko dutenak, gu baizik.
Abeltegi erraldoien helburua , behi, txerri eta hegaztien okela, arraultzak eta bertatik atera dezakegun guztia era merkean ekoiztea da, edozeinek jan edo erabili ahal ditzan, mundu guztiak ezin dituelako, beste abeltzaintza motek merkaturatzen dituzten gaiak ordaindu. Jarduera honetan, helburuak eta emaitzak bitartekoen gainetik jarri ditugu. Globalizazioak eta diru goseak areagotu egin dituzte aspaldikoak diren animalien ustiaketa sistema hauek, baina eragiten ari diren ondorioak gero eta larriagoak dira, kutsadura handia sortzen dutelako eta betiko abeltzaintza orekatua suntsitzen ari direlako.
Makroabeltegietan, animaliak neurri gabe sortu eta pilatzen ditugu; naturan berriz ugalketa murrizten ari gara eta animali kopuruak urritzen. Eztabaida genezake jokaera bakoitzaren egokitasunaz, eta gizaki gisa dugun erantzukizunaz, baina sakoneko portaera aldatzen ez badugu, ezta Noeren Arkak ere ez digu balio izango, utziko dugun basamortuaren azken biztanleak babesteko.
Zure interesekoa izan daiteke
Gutxienez 40 hildako eta 115 zauritu, gehienak larri, Suitzako Crans Montana eski-estazioan izandako sute batean
"Le Constellation" tabernan ospatzen ari ziren urte berriko festan piztu da sute bortitza, 01:30ean. Agintariek ez dute espekulaziorik egin nahi sutearen arrazoiaren inguruan baina erabat baztertu dute atentatuaren hipotesia. Bi lekukok azaldu dutenez, sua egurrezko sabaira gehiegi hurbildu ziren bengala batzuen ondorioz piztu zen, eta "oso azkar" zabaldu zen.
Sute batek eliza historiko bat kiskali du Amsterdamen Urtezahar gauean
Amsterdamgo Vondelkerk eliza historikoa, XIX. mende amaierako eraikina, erabat suntsituta geratu da bart sute baten ondorioz. Inguruko etxebizitzak hustu behar izan dituzte eta, zorionez, ez da inor zauritu ezbeharrean. Gertakariaren arrazoi ofizialak ezagutzen ez diren arren, herritar batzuek su artifizialak ikusi zituzten elizaren dorretik getu.
Moneta aldaketa Bulgarian: euroak lev moneta ofiziala ordezkatu du
Europar Batasunean (EB) duela 19 urte sartu bazen ere, Bulgaria orain arte eurogunetik kanpo egon da. 2026ko urtarrilaren 1etik, Bulgaria eurogunera sartu den 21. herrialdea da.
Zohran Mamdanik New Yorkeko alkate kargua hartu du
Alkate demokratak gauerdiaren ostean hartu du kargua, hiriko metro geltoki historiko batean egindako ekitaldi batean. New Yorkeko alkate gisa egin dituen lehen adierazpenetan, "ohorea eta pribilegioa" dela nabarmendu du.
Indarrean da Israelek Gazan jarduten duten 37 GKEri jarritako betoa
Israelek nazioarteko erakunde humanitarioei (Mugarik Gabeko Medikuak eta UNRWA) lizentziak kendu dizkie, eta jarduera etetea eta martxoaren 1a baino lehen Gazatik alde egitea exijitu die, erregistro-prozesu polemiko bat ez osatzeagatik.
Su artifizial liluragarriak mundu osoan 2026 urteari harrera egiteko
Su artifizial ikusgarriz eta musikaz lagunduta, urte berrian abiatu dira Rio de Janeiro, New York, Paris, Berlin edo Dubai bezalako munduko hiriburu handiak.
Zeelanda Berriak ongietorria eman dio 2026 urteari
Ozeaniako herrialde hau izan da 2025ari agur esan eta 2026ari ongietorria eman dion lehenengoetako bat, Aucklanden su artifizialen ikuskizun batekin.
Israelek Somalilandia aitortzea, Afrikako Adarreko taula geoestrategikoan faktore berria
Israelek Somalilandia onartzeak hamarkadetako gatazka sezesionista pizteaz gain, pieza berri ezegonkor bat txertatzen du Afrikako Adarreko eta Ekialde Ertaineko aliantzen eta etsaitasunen taula geoestrategiko konplexuan.
Gutxienez pertsona bat hil da eta 80 inguru zauritu dira Machu Pichura zihoazen bi trenek aurrez aurre talka egin ostean
Gutxienez pertsona bat hil da eta beste 78 zauritu dira astearte arratsalde honetan Machu Picchuko Parke Arkeologiko Nazionalera zihoazen bi trenek aurrez aurre talka egin ostean, Ollantaytambo herrian, Urubamba probintzian, Peru hegoaldean.
Hamar herrialdek eskatu diote Israeli UNRWAk eta GKEek esku har dezatela egoera "katastrofikoaren" aurrean
Israelek UNRWAren operazioen etetea azkartzen duen lege bat onartu du, NBEren agentzia 2023ko urriaren 7ko erasoetan inplikatuta dagoela iritzita.