Manuel Rivas: 'Idazketak axolagabekeria uxa dezake. Ez da gutxi'
"Eztabaidak literaturarekin" ekimenaren zazpigarren edizioko bigarren saioak Manuel Rivas galiziar idazlea eramango du Bidebarrieta Kulturgunera, Bilbora. Asteartean, hilak 25, izango da, 19:30etik aurrera.
Antolatzaileek argitu dutenez, Rivasek "elkartasunezko idazketari" buruz hitz egingo du: elkartasunaren balioekin erlazionatutako kasuak, gertakariak eta egoerak kontatzeko orduan idazle galiziarrarengan eragin gehien izan duten egileei buruz, Vicente Ferreren inguruan egin duen lanari eta harekin izan zituen loturei buruz, eta baita literaturak eta idazle-kazetariek konpromiso eta elkartasun maila handiagoko gizartearen bila bete behar duten lanari buruz hitz egingo dute, hain zuzen ere.
eitb.com-ek Rivasekin hitz egin du, Bilbora etorri aurretik.
Zer egiteko eta zer ahalmen du idazkerak, literarioa zein kazetaritza mailakoa izan, elkartasunaren balioak gizarteratzeko eta herritarrak mobilizatzeko, mugitzera bultzatzeko?
Hitzek konprometitzen dute pertsona, ez alderantziz. Hitzekin lan duzunean, beraiekin zer gertatzen den jakin nahi izaten duzu, zer dela eta horien orbanak, eta beraiek bultzatzen zaituzte errealitatearen alde ezkutu edo erdi ezkutu horri aurre egitera. Idazkerak, kazetaritzaren edo literaturaren esparruan, gauzak alda ditzake? Isiltasunak hautsi, ikusten ez dena agerian utzi eta axolagabekeria uxa dezake. Ez da gutxi.
Azkenaldian inguruan bizi izan dugun elkartasun erauntsi handienetakoa oso gertutik jarraitu zenuen zuk, Prestige hondoratu eta gero. Zeresanik izan al zuen literaturak mobilizazio hartan?
Protesta suminduaz haratago, gizarte mobilizazioak beste dimentsio bat hartu zuen: ber-existentzia, bigarren bizitza, hondoratzearen aurkakoa. Literaturak funtsezko papera izan zuen: literaturaren ahotsa norbanakoaren eta komunitatearen ahotsa izan zen aldi berean, beste batzuetan bezala. Poemek, manifestuek, irudikapen eta ekintza ziren batera. Poesia altxamendu gisa, iratzarri eta lurretik zutitzeko.
Vicente Ferrerri, elkartasunaren ikono bati, buruz idatzi duzun lanaren izenburuaz jokatuz ("Vicente Ferrer, Rumbo a las estrellas con dificultades"), zein oztopo, traba, daude gizartean elkartasun ekintzak gauzatzeko?
Oztopo nagusia konformismoaren birusaren hedapena da. Bidegabekeriaren aurka ezer egin ezin dela eta gizarte desberdintasunak gauzen izaeran daudela pentsarazten duen droga hori. Horrek ezintasuna eta berekoikeria dakartza. Zu ezin zara zure gelan itxita epel gelditu, Titanic hondoratzen ari bada.
Zer idazle eta lan dira elkartasunaren erakusgarri literaturan?
Sakonki irakurriz gero, literatura handi guztia literatura "konprometitua" da. Odisea eta Haserrearen mahats aleak, adibidez. Haur literaturako klasikoak ere badira. Gaur egungo krisiarekin zer gertatzen den azaltzeko modurik onena Bremengo musikariak ipuina da.
Zein neurritan da idaztea, batzuetan, elkartasun ekintza bat, partekatzeko, eskaintzeko eta laguntzeko gonbita, eta beste batzuetan egilearentzako berarentzako lasaibidea? Idazlea horren jakitun da idazteko orduan? Batzuetan norbaitentzat eta besteetan nork bere buruarentzat idazten da?
Idaztea aldi berean barrurantz eta kanporantz aurrera egitea da. Ergelkeriaren aurka aurrera egitea: ergelkeria ezarria eta nork bere ergelkeria.
Zure interesekoa izan daiteke
Pamielak "Lehoikumea" berrargitaratu du, 1948an Orixek euskaratuta erbesteko Jaurlaritzaren eskariz
Lehoikumea album ilustratuak Jacques Preverten testuak eta Ylla argazkilariaren irudiak biltzen ditu, eta Nikolas Ormaetxea Orixek euskaratu zuen 1948an. Erbestean zen Eusko Jaurlaritzaren eskariz euskaratu zen, aberritik kanporatutako haur euskaldunek zer irakurri izan zezaten. Ia 80 urte geroago, Pamiela argitaletxeak moldatu eta berriz argitaratu du.
Egileekin topaketak, azokak eta ibilbide literarioak protagonista, Liburuaren Egunean
Liburuaren Egunaren ospakizuna Hego Euskal Herriko plaza, liburutegi eta kultur etxeetan zentralizatuko da, publiko guztientzat pentsatutako ekimenekin.
Espainiako Kritikarien Elkarteak Eider Rodriguez eta Ane Zubeldia sarituko ditu
Gipuzkoar idazleek lortu dituzte euskarazko sariak: Rodriguezek, narratiba atalean, Dena zulo bera zen lanagatik, eta Zubeldiak, poesian, Kontra liburuari esker.
Profesionalen eguna, Sarako Idazleen Biltzarra bukatzeko
Apirilaren 5ean abiatutako topagune literarioa gaur bukatuko da, profesionalei eskainitako jardunaldi batean. Aurten, Marikita Tambourin Baigorrin sortutako idazle, irakasle, ikertzaile eta militantea eta Anne-Marie Lagarde zuberotar idazle, ikertzaile eta antropologoa omendu dituzte.
Jabier Muguruza musikari eta idazleak bere lehen eleberria argitaratu du: "Café Mokka"
Eleberria “lehen pertsonako kontakizun intimo eta ironikoa eskaintzen du, kafetegi baten egunerokotasunetik abiatuta. Café Mokka kafetegia behatoki soziokultural bilakatzen da, non bezeroen elkarrizketek eta eguneroko egoerek gizartearen kontraesanak, joerak eta aldaketak islatzen dituzten”.
Literatura plazara aterako dute Oiartzunen ostera ere
Martxoaren 9tik 28ra, Literatura Plazara egingo dute Oiartzunen, laugarrenez, eta euskal literaturaren inguruko zortzi hitzordu jarri dituzte antolatzaileek, 1545 argitaletxeak.
Emakume idazleek presentzia irabazi dute: ahots, gorputz eta gai berriak ekarri ditu feminismoak
Feminismoak aldaketa sakonak ekarri ditu azken urteotan, baita literaturan ere, eta gai, begirada, ahots, gorputz eta narratiba berriak ekarri ditu. Duela mende erdi emakumezko idazle gutxi zeuden, eta bigarren maila batera baztertuta zeuden, gainera. Orain, berriz, oso garrantzitsua da horien presentzia, eta, besteak beste, sariak eta bekak irabazten ikusten ditugu.
António Lobo Antunes portugaldar idazlea zendu da
Portugalgo literaturaren izen erraldoiak, inkontzientearen eta memoriaren biltzaile eta idazkariak, 83 urte zituen. Euskaraz, “Gauzen ordena naturala” irakur daiteke.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles sarituko ditu
Gaur, asteartearekin, hasiko da Bilboko literatur jaialdia, eta hilaren 28ra arte iraungo du. Aurten, Gerediaga Elkarteari, Durangoko Azoka antolatzaileari, eta Valerie Miles idazle eta editore estatubatuarrari eskainiko dizkie ohorezko sariak.
Euskaltzaindiak eta EIEk hitzarmena sinatu dute, idazle gazteei laguntzeko
Euskaltzaindiak eta Euskal Idazleen Elkarteak (EIE) lau urterako akordioa adostu dute. Euskaltzaindiak urtean bi ikastaro emango dizkie EIEren bazkideei, bekak deituko ditu eta mentoretza programa abiatuko du. Andres Urrutia euskaltzainburuak, Mikel Ayllon EIEko zuzendaritza batzordeko kideak eta Miren Agur Meabe idazle eta Euskaltzaindiaren idazkariak hartu dute parte ituna sinatzeko ekitaldian.