Xabier Leteren olerkiak eta abestiak lan bakar batean argitaratu dituzte bost argitaletxek
Xabier Leteren olerkiak eta abestien hitzak hiru liburukiko lan bakar batean jaso dituzte, bat eginda, Alberdania, Elkar, Erein, Pamiela eta Txalaparta argitaletxeek, "euskal kulturako funtsezko izenetako baten ondarea babestea" helburu.
Guztira, ia 1.000 orrialde dira, hiru liburutan, "Poema eta abesti guztiak" izenburupean. Lana kaxa batean jarri dute salgai, argitalpen oso zainduan, Gipuzkoako Foru Aldundiak lagunduta. Ostegunean aurkeztu dute, prentsaurrekoan, foru jauregian, Markel Olano ahaldun Nagusia eta Maria Jose Telleria Kulturako ahalduna bertan egonda.
Alex Gurrutxaga eta Lourdes Otaegi irakasle eta Leteren gainean adituek gauzatu dute lana. 2016tik Aldundiaren ardurapean dagoen Xabier Lete Fondoa izan dute eskura; Fondoak, besteak beste, 2010eko abenduaren 4an hil zen olerkari eta kantautorearen eskuizkribu eta paper pribatu asko ditu.
"Leteren lana hiru aletan egokitu dugu, hitzaurrea eta oharrak erantsita. Horrek esan nahi du Leteren testuei oharrak eta azalpenak gehitu dizkiegula; hala, ahal den heinean, testuingurua eta asmoa hobeto ulertuko da", azaldu dute argitalpenaren arduradunek, foru erakundeak adierazi duenez.
Hiru liburuki
Lehenengo liburukian, Letek argitaratutako lehen hiru liburuak daude jasota; 1968tik 1981ra bitartean argitaratu zituen, eta bik sariren bat jaso zuten. Bigarren liburukian, azken hiru liburuak jaso dituzte; 1990tik 2008ra bitartean argitaratu zituen Letek, eta horiek ere zenbait golardo lortu zituzten, tartean Euskadi Saria, "Egunsentiaren esku izoztuak" liburuarentzat. Eta azken liburukiak nobedaderik gehien aurkezten ditu; izan ere, "agertu diren abesti eta olerki solteez gain", argitaragabeko olerkietako bi multzo ere baditu, bai eta beste abesti eta itzulpen asko ere.
Gurrutxagaren eta Otaegiren iritziz, Leteren lana atsegin dutenei azken liburu hori gustatuko zaie: "Orain arte topatu gabe zeuden testuak ikusiko dituzte, eta baieztatuko dute espero gabeko gaien gainean kantatu zuela", azaldu dute.
Irakasleek beharrezkotzat jo dute azaltzea, oharretan, azken 50 urteotan izandako hizkuntza aldaketak eta aldaketa soziopolitikoak; horrez gain, Leteren hautu semantiko eta estetiko batzuk azpimarratu egin dituzte. Hori bai, ez dute olerkietako zirriborrorik argitaratu, nahiz eta argitaragabeak izan; soilik "inprimatzeko eskuragarri" zeuden testuak txertatu dituzte.
"Leteren Fondoan, adibidez, olerki multzo bat dago, azala eta guzti, 'Arrastoa eta itzala' izenburupean, 1968koa. Prest zegoen, eta Juan San Martinek adierazi zuen Letek liburu hori argitaratuko zuela, baina, azkenean, ez zuen egin. Hemen, berreskuratu egin dugu", nabarmendu dute.
"Itsaso eragotziaren kanta gogoetatsuak" izenburupean elkartutako olerkia ere irakurleen gustukoak izango direlakoan daude Gurrutxaga eta Otaegi. 1976koak dira olerki horiek, eta, "itsasoaren metaforaren bidez, garai hartako interes kulturalen, soziopolitikoen eta ekologikoen gaineko kezka islatzen dituzte".
Zure interesekoa izan daiteke
Profesionalen eguna, Sarako Idazleen Biltzarra bukatzeko
Apirilaren 5ean abiatutako topagune literarioa gaur bukatuko da, profesionalei eskainitako jardunaldi batean. Aurten, Marikita Tambourin Baigorrin sortutako idazle, irakasle, ikertzaile eta militantea eta Anne-Marie Lagarde zuberotar idazle, ikertzaile eta antropologoa omendu dituzte.
Jabier Muguruza musikari eta idazleak bere lehen eleberria argitaratu du: "Café Mokka"
Eleberria “lehen pertsonako kontakizun intimo eta ironikoa eskaintzen du, kafetegi baten egunerokotasunetik abiatuta. Café Mokka kafetegia behatoki soziokultural bilakatzen da, non bezeroen elkarrizketek eta eguneroko egoerek gizartearen kontraesanak, joerak eta aldaketak islatzen dituzten”.
Literatura plazara aterako dute Oiartzunen ostera ere
Martxoaren 9tik 28ra, Literatura Plazara egingo dute Oiartzunen, laugarrenez, eta euskal literaturaren inguruko zortzi hitzordu jarri dituzte antolatzaileek, 1545 argitaletxeak.
Emakume idazleek presentzia irabazi dute: ahots, gorputz eta gai berriak ekarri ditu feminismoak
Feminismoak aldaketa sakonak ekarri ditu azken urteotan, baita literaturan ere, eta gai, begirada, ahots, gorputz eta narratiba berriak ekarri ditu. Duela mende erdi emakumezko idazle gutxi zeuden, eta bigarren maila batera baztertuta zeuden, gainera. Orain, berriz, oso garrantzitsua da horien presentzia, eta, besteak beste, sariak eta bekak irabazten ikusten ditugu.
António Lobo Antunes portugaldar idazlea zendu da
Portugalgo literaturaren izen erraldoiak, inkontzientearen eta memoriaren biltzaile eta idazkariak, 83 urte zituen. Euskaraz, “Gauzen ordena naturala” irakur daiteke.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles sarituko ditu
Gaur, asteartearekin, hasiko da Bilboko literatur jaialdia, eta hilaren 28ra arte iraungo du. Aurten, Gerediaga Elkarteari, Durangoko Azoka antolatzaileari, eta Valerie Miles idazle eta editore estatubatuarrari eskainiko dizkie ohorezko sariak.
Euskaltzaindiak eta EIEk hitzarmena sinatu dute, idazle gazteei laguntzeko
Euskaltzaindiak eta Euskal Idazleen Elkarteak (EIE) lau urterako akordioa adostu dute. Euskaltzaindiak urtean bi ikastaro emango dizkie EIEren bazkideei, bekak deituko ditu eta mentoretza programa abiatuko du. Andres Urrutia euskaltzainburuak, Mikel Ayllon EIEko zuzendaritza batzordeko kideak eta Miren Agur Meabe idazle eta Euskaltzaindiaren idazkariak hartu dute parte ituna sinatzeko ekitaldian.
Hitza erdigunean jarriko du Gutun Zuriak berriz, 19. edizioan
Bernardo Atxagak, Alana S. Porterok, Karmele Jaiok, Layla Martinezek, Harkaitz Canok, Mario Obrerok, Miren Agur Meabek eta beste hainbat idazlek parte hartuko dute letren Bilboko nazioarteko jaialdian.
Xabier Montoiak "Bakea, bakea" eleberria aurkeztu du
Inazio Osa 43 urteko donostiarrak hondamendia biziko du ama hiltzean, "baina laster ikasiko du oker dagoela oso, deskalabrurik handienean ere beti baita posible zuloan beherago erortzea, are eta zoritxar handiagoak etortzea".
'Lauaxeta, ametsen egilea' erakusketa Euskal Abertzaletasunaren Museora iritsi da, Bilbora
Sabino Arana Fundazioaren Euskal Abertzaletasunaren Museoak Lauaxeta, ametsen egilea erakusketa ibiltaria izango du ikusgai Sabin Etxean, Bilbon, martxoaren 12ra arte. Bizkaiko Foru Aldundiak antolatu du erakusketa, museoarekin lankidetzan, Esteban Urkiaga Lauaxeta euskal olerkari eta idazlearen jaiotzaren 120. urteurrena gogoratzeko.