Izotz-urtze polarra Lurreko errotazioa moteltzen ari da, eta horrek eragina izan dezake orduaren koordinazioan
Klima-aldaketak eragindako izotz-urtze polarraren ondorioz, Lurra astiroago biratzen ari da, eta horrek eragina izan dezake munduko orduaren koordinazioan. Gainera, fenomenoak beste osagai bat gehitzen dio erloju atomikoak planetaren errotazioarekin sinkronizatzeko moduari buruzko eztabaidari.
Kaliforniako Unibertsitateko (San Diego, AEB) Duncan Carr Agnewk Nature aldizkarian argitaratu eta sinatu duen ikerketa baten arabera, baliteke Groenlandiako eta Antartikako izotzaren urtzeak Lurraren abiadura angeluarra moteldu izana.
Internetetik, mugikorretatik edo finantza-merkatuetatik munduan egiten diren jarduera askok denbora-eskala koherentea, normalizatua eta zehatza behar dute, Denbora Unibertsal Koordinatuak (UTC) ematen duena, eta horren arabera kalkulatzen dira munduko eremu guztiak.
UTC erloju atomikoek (TAI) finkatzen dute, baina Lurraren errotazio-angeluaren -UT1- erritmoa kontuan hartuta, hori aldatu egiten baita. Bi erlojuak doitzea beharrezkoa izan da, 1972tik behin baino gehiagotan. Horrela, segundo bat gehitu behar izan dute, hau da, minutu jakin batek 61 segundo irautea.
Segundo batek ezer gutxi dirudien arren, gaur egun asko dira denbora oso zehatzak dituzten zerbitzarien mende dauden Sareko jarduerak. Horregatik, ordenagailu bakoitzean denboraren kontua daraman kodea noizbehinka bigarren estra hori maneiatzeko diseinatuta egon ohi da.
Orain arte, Lurraren errotazioa pixkanaka azkarrago egin da, eta UT1 denbora azkarrago zihoan erloju atomikoena baino.
Eredu matematikoak erabili zituen Agnewren ikerketak adierazten du bigarren segundo negatibo bat 2026rako beharrezkoa izan zitekeela, baina poloen urtzeak Lurraren abiaduran duen eraginak hiru urte atzeratuko duela behar hori.
Lurraren berotzeak izotza urtzea eragin du Artikoan, eta izotza urtzean ozeanora doan eta itsasoaren maila igotzen duen ura, hau da, poloetatik ekuatorera masa transferitzea. Horrek Lurraren errotazio-abiadura moteltzen du, egileak ohar batean azaldu duenez.
Izotza urtzeak eta bere nukleoaren mugimenduan izandako aldaketek eragindako Lurraren errotazioaren moteltzeak atzeratu egin du bigarren segundo negatibo bat sartzea beharrezkoa den ala ez erabakitzeko unea, eta prestatzeko denbora gehiago ematen du.
Hala ere, ikerketaren egileak nahiago du klima-aldaketaren nolabaiteko ondorio positibo gisa ez hartzea. "Uste dut kronometrajean duen eraginagatik berotze globala positibotzat jotzea kutsatutako laku bati begiratzea bezala dela, eta positibotzat jotzea bere kolore interesgarriengatik", ohartarazi du.
Klima-aldaketak Lurraren biratzeko abiadura aldatzeko gai izatea "munduan inoiz ikusi ez den eragina izaten ari garen beste froga bat da", nabarmendu du.
Zure interesekoa izan daiteke
Gizon batek bikotekidea hil du Pontevedran eta bere buruaz beste egin du ondoren, atxilotu aurretik
Emakumearen gorpua ahizpak aurkitu du, bere etxebizitzako lurrean, eta gizona ihes egiten ikusi du. Gizona etxebizitza batean gotortu da eta Guardia Zibila berarekin negoziatzen aritu da arratsalde osoan, entregatu zedin, baina bere buruaz beste egin du azkenean.
Lau urteko haur bat oso larri Oionen, bigarren solairutik erorita
13:30 aldera gertatu da istripua, eta helikopteroz eraman dute Gurutzetako ospitalera, buruan kolpe handi bat zeukala.
Talde animalistek protestak egin dituzte Bilbon eta Iruñean, ehizaren eta ehiza-txakurren erabileraren aurka
Espainiako Estatuko 44 hiritan eta beste 41 herrialdetan izan da mobilizazioaK, Galgoaren Munduko Egunarekin bat eginez.
Diru bilketa abiatu dute Aroztegia auzian zigortutako zazpi kideei jarritako isunei aurre egiteko
Zazpi ekintzaileek ez zuten kartzela zigorrik jaso, baina 62.000 euroko isuna ordaintzera kondenatu zituzten. Isunez gain, defentsa eta gainerako gastuak ordaintzeko bilketa egingo du orain Aroztegiko Elkartasun Komiteak.
Joko areto baten aurka protesta egiteagatik auzipetutako Sopelako lau gazteen aurkako epaiketa atzeratu dute, data jarri gabe
32 urteko kartzela zigorra eta 112.400 euroko isuna eskatu dute lau sopeloztarrentzat. Auzia birritan artxibatu dute, eta akusazio partikularra da pertsonatutako akusazio bakarra. Hain justu, auzipetuei elkartasuna adierazteko manifestazioa egin zuten atzo Sopelan.
Osasun Sailak zehaztu du iraungitako txerto hexabalenteak Iztietako (Errenteria) eta Ondarretako (Donostia) osasun-zentroetan jarri zituztela
Osakidetza hasi da kaltetutako 30 pertsonak (25 haurtxo eta 5 heldu) berriro txertatzen. Iraungitako txerto tetrabalentea edo hirukoitz birikoa jaso zutenek (75 bat lagun) asteon jasoko dute gertakin zuzena.
Matrikulazioa % 5 jaitsiko dela uste du Hezkuntza Sailak, baina ikasturtean zehar heldutako ikasleekin orekatu daitekeela erantsi du
Begoña Pedrosa Hezkuntza sailburuak azaldu duenez, matrikula kopuruak % 5 inguru egin du behera, datu demografikoak kontuan hartuta egindako estimazioen arabera. Dena dela, iragarri du beherakada "matrikulazio biziak" konpentsatuko duela; izan ere, irailetik 5.400 ikaslek eman dute izena EAEko hezkuntza sisteman.
Gidari bat ikertzen ari dira istripu batetik ihes egin eta alkoholemia proba egiteari uko egiteagatik
Ertzaintzak ikertu gisa inputatu du bart Trapagaranen beste ibilgailu baten kontra istripua izan eta ihes egiten saiatu zen gidari bat, bide-segurtasunaren aurkako ustezko delitu bat egotzita. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, larunbatean, 21:00ak aldera, bi ibilgailuk talka egin zuten Bizkaiko udalerri horretan, eta gidarietako bat bertan artatu behar izan zuten. Beste gidaria, onik atera zena, ihes egiten saiatu zen, baina agenteek geldiarazi egin zuten. Gizonak uko egin zion alkoholemia proba egiteari.
Hiru pertsona artatu dituzte Usurbilen, sute batean kea arnasteagatik, eta beste bat Errenterian
Usurbile, hiru pertsonak tokian bertan artatu dituzte, baina Errenterian, Donostia Ospitalera eraman behar izan dute emakume bat. Barañaingo supermerkatu batean ere sutea izan da larunbat honetan baina ez da inor zauritu.
Manteroen kontrako "poliziaren esku-hartze bortitza" salatu dute dozenaka lagunek Bilbon
Mbolo Moye Doole eta Manteroekin bat! plataformek deituta, ostegunean Ertzaintza eta Udaltzaingoa manteroen aurka indarkeriaz aritu zirela salatu dute. Horien esanetan, "ez da gertaera isolatua izan", hilero jazotzen baitira halakoak.