Izotz-urtze polarra Lurreko errotazioa moteltzen ari da, eta horrek eragina izan dezake orduaren koordinazioan

Klima-aldaketak eragindako izotz-urtze polarraren ondorioz, Lurra astiroago biratzen ari da, eta horrek eragina izan dezake munduko orduaren koordinazioan. Gainera, fenomenoak beste osagai bat gehitzen dio erloju atomikoak planetaren errotazioarekin sinkronizatzeko moduari buruzko eztabaidari.

Kaliforniako Unibertsitateko (San Diego, AEB) Duncan Carr Agnewk Nature aldizkarian argitaratu eta sinatu duen ikerketa baten arabera, baliteke Groenlandiako eta Antartikako izotzaren urtzeak Lurraren abiadura angeluarra moteldu izana.

Internetetik, mugikorretatik edo finantza-merkatuetatik munduan egiten diren jarduera askok denbora-eskala koherentea, normalizatua eta zehatza behar dute, Denbora Unibertsal Koordinatuak (UTC) ematen duena, eta horren arabera kalkulatzen dira munduko eremu guztiak.

UTC erloju atomikoek (TAI) finkatzen dute, baina Lurraren errotazio-angeluaren -UT1- erritmoa kontuan hartuta, hori aldatu egiten baita. Bi erlojuak doitzea beharrezkoa izan da, 1972tik behin baino gehiagotan. Horrela, segundo bat gehitu behar izan dute, hau da, minutu jakin batek 61 segundo irautea.

Segundo batek ezer gutxi dirudien arren, gaur egun asko dira denbora oso zehatzak dituzten zerbitzarien mende dauden Sareko jarduerak. Horregatik, ordenagailu bakoitzean denboraren kontua daraman kodea noizbehinka bigarren estra hori maneiatzeko diseinatuta egon ohi da.

Orain arte, Lurraren errotazioa pixkanaka azkarrago egin da, eta UT1 denbora azkarrago zihoan erloju atomikoena baino.

Eredu matematikoak erabili zituen Agnewren ikerketak adierazten du bigarren segundo negatibo bat 2026rako beharrezkoa izan zitekeela, baina poloen urtzeak Lurraren abiaduran duen eraginak hiru urte atzeratuko duela behar hori.

Lurraren berotzeak izotza urtzea eragin du Artikoan, eta izotza urtzean ozeanora doan eta itsasoaren maila igotzen duen ura, hau da, poloetatik ekuatorera masa transferitzea. Horrek Lurraren errotazio-abiadura moteltzen du, egileak ohar batean azaldu duenez.

Izotza urtzeak eta bere nukleoaren mugimenduan izandako aldaketek eragindako Lurraren errotazioaren moteltzeak atzeratu egin du bigarren segundo negatibo bat sartzea beharrezkoa den ala ez erabakitzeko unea, eta prestatzeko denbora gehiago ematen du.

Hala ere, ikerketaren egileak nahiago du klima-aldaketaren nolabaiteko ondorio positibo gisa ez hartzea. "Uste dut kronometrajean duen eraginagatik berotze globala positibotzat jotzea kutsatutako laku bati begiratzea bezala dela, eta positibotzat jotzea bere kolore interesgarriengatik", ohartarazi du.

Klima-aldaketak Lurraren biratzeko abiadura aldatzeko gai izatea "munduan inoiz ikusi ez den eragina izaten ari garen beste froga bat da", nabarmendu du.