Osakidetzak 7.500 bat iktus kasu artatu zituen 2024an, pazienteen erdiak baino gehiago 75 urtetik gorakoak ziren

Osakidetzak 7.500 iktus kasu inguru artatu zituen 2024 urtean, % 53,2 gizonenak eta % 46,8 emakumeenak. Pazienteen erdiak baino gehiago, 4.000 inguru, 75 urtetik gorakoak ziren, eta kasuen % 42 46 eta 75 urte bitarteko pertsonenak izan ziren. Lurraldez lurralde aztertuta, Araban 929 iktus kasu artatu ziren, 3.958 Bizkaian eta 2.674 Gipuzkoan.

Osakidetzak jakinarazi duenez, aurreko urteekin alderatuta kasuen kopurua apur bat jaitsi bada ere, daturik garrantzitsuena hilkortasunaren etengabeko murrizketa da, azken hamarkadan urteko % 2,8 puntuko batez besteko jaitsiera izan baitu.

Asteazken honetan ospatzen den Iktusaren Nazioarteko Eguna dela-eta eman dituzte datuok Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Osakidetzak, eta gogorarazi dute prebentzioa dela gaitza saihesteko tresna nagusietako bat.

Testuinguru horretan, Donostiako Unibertsitate Ospitaleak jardunaldi berezia egin du goizean gatzaren kontsumoaz eta horrek hipertentsioarekin eta iktusarekin duen harremanaz kontzientziatzeko. Donostiako Unibertsitate Ospitaleko Iktus Unitateko profesionalek informazio karpa bat jarri dute gatz kontsumoaren ondorioei buruzko eta gatzak iktusarekin duen harremanari buruzko hitzaldiak eta dibulgazio materiala eskaintzeko.

Iktus iskemikoan zein hemorragikoan hipertentsio arteriala da arrisku faktore aldagarri nagusia, eta gatz gehiegi kontsumitzea zuzenean lotuta dago presio arteriala handitzearekin. Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) gomendatzen du egunean 5 gramo gatz kontsumitzea, baina Euskadiko eguneko batez besteko kontsumoa 9,6 gramokoa da. Kontsumo hori maila komenigarrietara murrizteak presio arteriala gutxitu dezake eta iktusa izateko arriskua % 25 murriztu.

Elikagaietatik gatza kentzea ohiko gomendioa da hipertentsioa duten pazienteentzat, baina gomendio horrekiko atxikidura txikia da. Hala, badira gomendioa errazago jarraitzeko gatzaren ordezko batzuk, eta frogatuta dago horiek iktusa eta gaixotasun baskularrak izateko arriskua murrizten dutela.

Donostiako ospitalean antolatutako jardunaldian gatzaren ordezko osasungarriak dituzten poltsatxoak banatu dira, herritarren artean elikadura ohituren aldaketa sustatzeko eta elikadura bidezko prebentzioaren garrantziaz sentsibilizatzeko. Ordezko horien artean daude, besteak beste, gatz hiposodikoa (non sodioaren zati bat potasioz ordezten den), gatz gutxiko belar aromatikoen nahasketak, salikornia gatza edo legami nutrizionala.

Sentsibilizazio ekintza horrez gain, Osakidetzak Iktus Eskola proiektua jarri du abian urrian Donostiako Unibertsitate Ospitalean, pazienteak eta zaintzaileak susperraldian eta autozainketan aktiboki inplikatzeko helburuarekin. Orain arte 50 familia inguruk parte hartu dute ekimenean.

Hainbat diziplinatako profesionalek prestakuntza eskaintzen dute iktus baten ondoren izan beharreko arrisku faktoreen kontrolari, errehabilitazioari, elikadura osasuntsuari eta bizi kalitatearen hobekuntzari buruz.

Iktus Eskola Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak eta Osakidetzak bultzatzen duten iktusaren arretako humanizazio eta berrikuntza estrategia globalaren barruan integraturik dago, baita Euskadiko Osasun Itunaren helburuei eta ekintzei lotuta ere.