Zer da hantabirusa, karraskariek transmititzen duten eta gaixotasun larriak eragin ditzakeen birusa?
Gizakiek harrapa dezakete, kutsatutako animalien bidez, eta gaixotasun larriak eragin ditzake. Heriotza tasa % 5 eta % 15 bitartekoa da, birus motaren arabera. Karraskarien gernua, gorozkiak edo listua ukituta kutsa daiteke, baita hozkaden bidez ere, nahiz eta zailagoa izan.
Bektoreen kontroleko teknikari bat, lagin bat prestatzen, San Diegon. Artxiboko irudia: Europa Press.
Hantabirusa karraskariek transmititzen duten birus multzo bat da, gaixotasun larriak eragin ditzake. Ez da intsektuen bidez kutsatzen, gaitza duten animalien gernua, gorozkiak zein listua ukituz eta partikula kutsatuak arnastuz transmitizen da.
Birus zoonotiko horrek arnasbide eta giltzurrunetako koadro larriak sor ditzake, eta hasierako sintomak gripearen antzekoak izan ohi dira: sukarra, giharretako mina eta nekea, besteak beste. Gizakion artean kutsatzea oso arraroa bada ere, infekzioak bilakaera larria izan dezake.
Hantabirusaren inguruan jakin beharrekoak
Zer da hantabirusa?
Bunyaviridae familiako hogei bat birusek osatzen dituzte hantabirusak, baina familia horretako beste birus mota batzuek ez bezala, ez dira intsektuen bidez kutsatzen, infektatutako karraskarien bitartez baizik.
Birus zoonotiko bat da, hau da, gizakiak kutsa daitezke, animalien bidez. Gaixotasun larriak eragin ditzake. Heriotza tasa % 5 eta % 15 bitartekoa da, birus motaren arabera.
Birusaren familia bi talde handitan banatzen da, jatorri geografikoaren arabera: Europa eta Asiakoa, alde batetik; eta Amerikakoa, bestetik.
Nola kutsatzen da hantabirusa?
Kutsatutako karraskarien gernua, gorozkiak zein listua ukituta kutsa daiteke, baita hozkaden bidez ere, nahiz eta zailagoa izan.
Animalia horiek birusaren gordailu naturala dira.
Birusa hartzeko bide ohikoenen artean dago aerosolak edo kutsatutako hautsa inhalatzea.
Karraskariek, berriz, haginkaden edo atzaparkaden bitartez kutsatzen diote elkarri birusa.
Pertsonen artean, bestalde, ez da batere ohikoa birusa kutsatzea. Halere, gerta daiteke eta gaixotasuna larria izan daiteke. Askok asteak eta hilabeteak behar dituzte osatzeko.
Zer sintoma ematen ditu eta zein da pronostikoa?
Gizakietan, Europa eta Asiatik iritsitako hantabirusek sukar hemorragikoa eta giltzurrunetako sindromea eragin ohi dute. Inkubazioak 2-3 aste irauten du.
Amerikatik heldutako birusak, ordea, biriketako sindromea eragiten du. Eboluzioa oso azkarra izaten da, eta denbora gutxian arnas gutxiegitasuna eragin dezake.
Gainera, bi gaixotasunak batera ager daitezke. Horrek esan nahi du aldi berean hainbat organo kaltetu ditzakeela.
Gizakietan, gaixotasuna neumoniarekin edo beste patologia batzurekin nahasteko aukera ere badago.
Hasiera bateko sintomen artean sukarra, buruko mina, giharretako mina, goragalea eta nekea ager daitezke. Alegia, gripearekin nahas daiteke.
72 ordu lehenago kutsatu den pertsona bati hantabirusa diagnostikatzea oso zaila da. Horregatik, beharrezkoa da sintomak hasi eta 72 ordura analitika errepikatzea.
Zein dira prebentzio neurri ohikoenak?
Etxeak eta biltegiak ondo ixtea gomendatzen dute, karraskariak sar ez daitezen. Komeni da, halaber, zaborrik ez pilatzea.
Era berean, karraskarien gorozkiekin zikindutako tokiak ongi garbitzea aholkatzen dute, leku horiek ondo aireztatzea, eta garbitzeko orduan eskularruak, betaurrekoak eta maskarak erabiltzea.
Bestalde, ez da komeni urik gabe erratza pasatzea. Hautsa kentzeko detergenteak edota produktu desinfektatzaileak erabili behar dira, bai eta lanbas eta trapu bustiak ere.
Ez du tratamenturik ezta txertorik ere
Gaur egun ez dago hantabirusak eragindako infekzioentzako tratamendu jakin bat. Horregatik, ezinbestekoa da diagnostiko goiztiarra eta ospitalera sintomak azaldu bezain pronto joatea, ZIUn sartzeko eta arnasketa arazo larriagoak izateko aukera txikiagoa izan dadin.
Zure interesekoa izan daiteke
Eusko Jaurlaritzaren "kriminalizazio kanpaina" eta Ertzaintzaren "basakeria" salatu dute milaka pertsonak Bilbon
Milaka lagun eta gizarte eragile, Global Sumud Euskal Herriako kideak tartean, bildu dira arratsaldean Bilbon, "Poliziaren zigorgabetasunaren eta errepresioaren aurka" protesta egiteko. Eusko Jaurlaritzak "herri mugimenduaren aurka egindako kriminalizazio kanpaina" eta "Ertzaintzaren basakeria" salatu nahi izan dute, eta EAJk "protestarako eskubidea bere interesekoa denera mugatzen duela" ohartarazi dute.
Ia 48.000 pertsonak hartu dute parte Osakidetzako EPEaren bigarren egunean, eta beste 43.000ren txanda izango da igandean
Ostiralean hasi eta igandera bitartean, bederatzi kategoria profesionaletako aztekerketak ari dira egiten BECen. 101.000 hautagai dira orotara, 3.764 lanpostu betetzeko.
56 urteko emakume baten bila ari dira Gasteizen
Emakumeak % 80ko desgaitasuna du, 1,35 metro luze da, azal argia du eta betaurrekoak daramatza. Andaluzia kalean ikusi dute azkenekoz larunbat honetan.
Hainbat pertsona artatu dituzte Gasteizko lantegi abandonatu batean izandako sutean kea arnasteagatik
Sua 10:30 inguruan piztu da, URSSA fabrikaren eraikin zaharrean, eta suhiltzaileak, Ertzaintzako agenteak eta osasun-langileak bertaratu dira. 44 urteko emakume bat atxilotu dute ustez sutea eragin duelakoan.
Bardeako Ferial urtegiaren ondoan piztutako baso-sutea kontrolpean hartu dute
Dispositibo berezi batek sua geldiarazi du, baina 4-5 hektarea zuhaizti kiskali dira. Bero handieneko denboraldiaren hasieran arreta handiz ibiltzeko eskatu dute agintariek.
Gizon bat atxilotu dute Barakaldon, Poliziarengandik ihesi zihoala bost ibilgailurekin talka egin eta zortzi pertsona zauritu ostean
Polizia iturrien arabera, agenteak berarengana hurbildu ziren, ustez estupefazienteak kontsumitu ostean kotxea gidatzera zihoalako.
Epaileak aske utzi ditu Hezbollahrekin zerikusia dutelakoan Bizkaian atxilotutako bi lagunak
Pasaportea kendu diete eta 15 egunean behin epaitegian agertu beharko dute. Bi gazteak "inperialismo genozida salatzearen aurkako kanpaina bat" salatu duen Iranekin bat plataformako kideak dira.
Emakume bat hil da Tuteran izandako auto istripu batean
Ezbeharra NA-134 errepidean gertatu da, ostiral arratsaldean. Emakumeak zeraman autoak kamioi bat jo du aurrez aurre.
Osakidetzak gezurtatu egin du igandeko erizaintzako proba beroagatik bertan behera geratu dela
Osasun Sailak zehaztu du proba aurreikusita zegoen bezala egingo dutela, eta gogorarazi du Osakidetzak bere kanal ofizialen bidez ematen duela balizko aldaketen berri.
Iganderako aurreikusitako hainbat ekitaldi bertan behera utzi dituzte, bero handia dela eta
Bilbon, hiribilduaren sorreraren 726. urteurrenaren desfile ofiziala ez dute egingo. Bestalde, Gogorak bertan behera utzi du Artxandan egin behar zuen gudari eta milizianoen omenaldia. Sopelan, Kosta Trail mendi lasterketa bertan behera geratu da, eta Barakaldon hainbat ekitaldi moldatu dituzte.