Aung San Suu Kyi: Birmaniako demokraziaren aldeko borroka sutsua
Birmaniako diktaduraren aurka borroka egiteagatik azken 25 urteetan etxean giltzapetuta eman ostean, bere herrialderako demokrazia ametsetatik hurbilago dago Aung San Suu Kyi Bakearen Nobel sariduna. Kyik Mahatma Ghandiren bakezaletasuna ideiekin bat egiten du eta urteetan militarren erregimenaren aurkari sutsua izan da.
Suu Kyi 1945eko ekainaren 19an jaio zen eta bi urte zituela, aita hil zuten Birmaniaren independentziaren alde lan egiteagatik. 1964. urtean Oxford Erresuma Batuko hirira heldu zen eta Filosofia, Ekonomia eta Politika ikasketak egin zituen. Michael Aris irakaslearekin ezkondu zen eta bi seme-alaba izan zituen: Alexander (1973) eta Kim (1977).
Oxforden lanean zegoela, aitaren biografia batean Birmaniari buruzko liburu batean lan egiten hasi zen. Argitalpen horretan 1962ko estatu-kolpearen gaineko alde ilunenak isilean gorde zituen, kritikoen arabera.
Birmania, asaldatuta
Urteak eman zituen Erresuma Batuaren eta atzerriko herrialdeen arteko bidaietan. 1988.ean Birmaniara itzuli zen, ama gaixorik zegoelako. Une horietan Birmania asaldatuta zegoen, Ne Win general sozialistaren porrot ekonomikoak lagunduta.
Ondorioz, manifestazio jendetsuak izan ziren eta 3.000 lagun inguru hil ziren istiluetan, gehienak ikasleak, protestak gelditzeko Gobernuak Ranguneko kaleetan egindako errepresioaren ondorioz. Saw Maungek agintaritza aldatu zuen eta hauteskundeak egingo zituela iragarri zuen baina ondoren, ez zuen emandako hitza bete.
Etxean giltzapetuta
Birmaniako Gobernua Suu Kyi etxean giltzapetzeko agindua eman zuen lehen aldiz 1989. urtean. Internet eta telefonorik gabe, 20 urte inguruko espetxealdia bizi zuen (1989-1995, 2000-2002 eta 2003-2010) eta, bitartean, Birmanian demokrazia finkatzen lagundu zuen.
2011an Batzorde Militarra desegin zuten eta boterea gobernu zibil bati eman zioten. 2010ko azaroan Suu Kyi askatu zuten eta ordutik hona, demokraziaren mugimendua berriro eraikitzeko Birmaniatik bidaiatzen ari da. Litekeena da igande honetan Parlamentuko jezarleku bat lortzea.
Zure interesekoa izan daiteke
Bren upela egonkor dago, 88 dolarrean, petrolio-erreserbak merkaturatuko ote diren zain
The Wall Street Journal egunkariak asteazken honetan argitaratu duenez, Nazioarteko Energia Agentziak (IAE) inoizko petrolio erreserben kopuru handiena merkaturatzea proposatu du, petrolioaren prezioak murrizteko, eta IAEko herrialdeek 2022an Errusiak Ukraina inbaditu zuenean jarri zituzten 182 milioi petrolio upelak baino gehiago lirateke.
AEBren arabera, Ormuzko itsasartean minak jartzen ari ziren Irango 16 itsasontzi suntsitu dituzte
AEBko Komando Zentralak bideo bat zabaldu du, Irango ontzien aurkako erasoak ikusgai. Adierazi dutenez, operazioaren helburua da nabigazioa berriz martxan jartzea.
Tentsioa Bruselan, Von der Leyenek “jada existitzen ez den” mundu-ordenaz esandakoengatik
Erkidegoko iturriek zehaztu dutenez, bere diskurtsoaren helburua ez zen arauetan oinarritutako sistemarekiko errespetua lurperatzea, baizik eta azpimarratzea, gero eta gatazkatsuagoa den mundu honetan, EBk ezin dituela babes horiek baliatu bere interesak defendatzeko modu bakar gisa.
Gatazkaren egunik "bortitzena" bizi izan dute Iranen eta Libanon
Bonbardaketak areagotu egin dira Iranen eta Libano hegoaldean, eta, dagoeneko, 1.250 hildako zenbatu dira, gehienak zibilak. Oraingoz, aldeek ez dute negoziatzeko asmorik agertu, nahiz eta Txinak eta Errusiak gatazka baretzea eskatu duten. Bien bitartean, Trumpek adierazi du Iranek minak jarri dituela Ormuzko itsasartean eta, kendu ezean, "inoiz ikusi gabeko ondorioak" egongo direla mehatxu egin du.
Iranek heriotza-zigorra ezarriko dio etsaiari laguntzen dion orori
Iranek hedabideei eta herritarrei ohartarazi die etsaiarekin lankidetzan ibiltzeak heriotza eta ondasunak konfiskatzea dakartzala, Ameriketako Estatu Batuen eta Israelen erasoaldiaren ondoren; dagoeneko 1.200 hildako baino gehiago utzi ditu.
Trump, Kubari buruz: "Herrialdearen gaineko kontrola modu adiskidetsuan har genezake, ala ez"
AEBko presidenteak adierazi duenez, uhartean ez dute energiarik, erregairik ezta dirurik ere, eta arazo humanitario "sakonak" dituzte.
G7ko Energia ministroak gaur bilduko dira Ekialde Hurbileko gatazkak eragindako krisia aztertzeko
AEBko, Kanadako, Japoniako, Frantziako, Italiako, Alemaniako eta Erresuma Batuko Energia ministroak modu birtualean bilduko dira astearte honetan, Irango gerrak eragindako hornidura-etenari buruz hitz egiteko eta petrolio erreserbak merkaturatuko dituzten eztabaidatzeko.
Honela zabaldu da Iranen aurkako gerra: zein herrialdetan du eragina?
Israelek eta AEBk otsailaren 28an Irani egindako erasoaldi militarrak eta ondoren errepublika islamiarrak Ekialde Hurbileko 15 herrialderi eman zien erantzuna. Iranek 1.200 hildako eta 12.000 zauritu zenbatu ditu dagoeneko, eta Libanon 400 hildako baino gehiago izan dira. Persiako golkoko 12 herrialdek Khameneiren erregimenaren erasoak salatu dituzte.
Trumpek dio Irango gerra "ia amaituta" dagoela
Halaber, buruzagi errepublikanoak ziurtatu du Ormuzeko itsasartea zabalik dagoela, eta ontziak hasi direla bertatik igarotzen. Pasabide horren kontrola hartzea aztertzen ari dela gaineratu du.
Persiar golkoa, erabat paralizatuta
Ekialde Hurbileko gerrak aurrera jarraitzen du, eta Iranek, oraingoz, ez du neke zantzurik ematen. Golkoko herrialdeak Israelen eta AEBren aliatu diren inguruko herrialdeen aurkako erasoekin jarraitzen du, krisi ekonomiko globala sortzeko helburuarekin.