Tentsioa Bruselan, Von der Leyenek “jada existitzen ez den” mundu-ordenaz esandakoengatik

Ursula von der Leyen Europako Batzordearen (EB) presidenteak Europar Batasuneko erakundeetako beste goi-kargudun batzuen erantzuna jaso du astearte honetan, bezperan egindako adierazpen batzuen harira.

Europako Kontseiluaren presidente Antonio Costa portugaldarra eta EBren presidenteorde Teresa Ribera espainiarra aldendu dira gehien. Horrez gain, haren esana eta jarrera kritikatu dute Europako Parlamentuak, Espainiako Gobernuak eta zenbait adituk.

Europar Batasuneko Exekutiboaren arduraduna aurretiaz ere askoren jomugan zegoen, AEBren eta Israelen aldeko jarrera agertu baitzuten Ekialde Hurbileko gatazkaren harira. Izan ere, atzo esan zuen Irango erregimena erortzeak ez zuela merezi "malkorik" isurtzea.

"Arauetan oinarritutako munduko gobernantza-sistema bat behar dugu. Jakina, Nazio Batuen sistema ere birplanteatu egin behar da. Eta formatu tradizionalak eraginkorrak ez direnean, gure garaiko krisi larrienak konpontzeko sormenez jardutea dagokigu", esan zuen Von der Leyenek astelehenean, EBko enbaxadoreen urteko konferentzian.

Gaineratu zuenez, "Europa ezin da izan desagertu den eta itzuliko ez den mundu baten, munduko ordena zaharraren, zaindaria", eta, nahiz eta EBk "beti" defendatu duen "arauetan oinarritutako sistema", azpimarratu zuen Europak ezin duela egitura horretara mugatu bere interesak babesteko.

"Europako bide propioa eraiki behar dugu, eta gure kideekin lankidetzan aritzeko modu berriak aurkitu", adierazi zuen Von der Leyenek. Hala ere, hitzaldian ez zuen aipatu Ameriketako Estatu Batuek eta Israelek Iranen aurka egindako erasoa NBEren arauetatik kanpo gertatu izana.

Erkidegoko iturriek zehaztu dutenez, diskurtso horren helburua ez zen arauetan oinarritutako sistemarekiko errespetua lurperatzea, baizik eta azpimarratzea, gero eta gatazkatsuagoa den mundu honetan, EBk ezin dituela babes horiek bere interesak defendatzeko bide bakar gisa baliatu.

Testuinguru horretan, Alemaniako politikariak Bruselak bere sorrerako balioetan oinarritutako bide propioa eraikitzearen aldeko apustua egin nahi ei zuen, blokeak bere indarguneak independentzia handiagoa lortzeko erabiltzen jakin dezan.

Europaren "misioa"

Europako Kontseiluko presidenteak Alemaniako Batasun Kristau-Demokratako buruzagi kontserbadorearen hitzei erantzun die, eta Von der Leyen 24 ordu lehenago mintzatutako foro berean egin du. "Errusiak bakea urratzen du, Txinak merkataritza nahasten du eta Estatu Batuek arauetan oinarritutako nazioarteko ordena desafiatzen dute. Errealitate berri honetan, zein izan beharko litzateke Europar Batasunaren misioa? Lehenik eta behin, arauetan oinarritutako nazioarteko ordena defendatu behar dugu", esan du Costak.

Teresa Ribera Europako Batzordearen presidenteordeak, bestalde, esan du Von der Leyenek "beharbada ez zuela modurik egokienean hitz egin", baina adierazi du Alemaniako politikaria "nazioarteko ordenarekin erabat konprometituta" dagoela.

Iratxe Garcia talde sozialdemokratako presidenteak bere "kezka" agertu du astearte honetan, "hausnarketa egokirik gabe multilateralismoa eta diplomazia zalantzan jartzen dituzten" hitzengatik.

Jose Manuel Albares Espainiako Atzerri ministroak esan duenez, Gobernua "erabat bat dator Antonio Costaren hitzekin", eta "ez dago ordena zahar baten eta ordena berri baten arteko aurkakotasunik", baizik eta "nazioarteko ordenaren eta desordenaren artean".

Yolanda Diaz Espainiako bigarren presidenteordeak, TVE telebista publikoari egindako adierazpenetan, "zoritxarrekotzat" jo ditu EBren presidentearen hitzak; izan ere, nazioarteko legalitatearen alde jarri beharrean, "basakeriaren alde" egin zuela esan du.