Hiroshima eta Nagasaki, 75 urte lehen bonbardaketa nuklearretatik

75 urte igaro dira Enola Gay eta Bockscar bonbaketari estatubatuarrek Japoniako Hiroshima eta Nagasaki hirien gainera zibilen aurka erabilitako bonba nuklearrak (gaur arte, bakarrak) bota zituztenetik.

1945eko abuztuaren 6 eta 9ko bonbardaketa horiek Japoniaren amore ematea eta II. Mundu Gerraren amaiera ekarri zuten.

Bonbaketariak

Enola Gay izan zen 1945eko abuztuak 6an, Hiroshiman, benetako borrokan erabilitako lehen bonba nuklearra askatu zuen hegazkina, Little Boy bezala bataiatua.

Paul Tibbets koronelak eta beste hamaika tripulatzailek gidatutako hegazkina beste lau aparaturekin batera joan zen misioan: bi azterketa-aparatu eta beste bi neurketa-tresnekin eta argazki-lanekin, The Great Artiste eta gerora Necessary Evil izena hartu zuen izenik gabeko aireplano bat.

Enola Gayk Nagasakiko operazioan ere parte hartuko zuen (George W. Marquardtek gidatua), gaur egun Kitakyushu (hego-mendebaldea) hiriaren zati den bonbardaketaren lehen helburua, Kokura, aztertzeko hegazkin bezala.

1945eko abuztuaren 9an Nagasaki gainean Fat Man bonba atomikoak askatu zuen bonba-ontzia Bockscar izan zen. Hegazkinean hamahiru tripulatzaile zihoazen, Charles W. Sweeneyk gidatuta, Hiroshimako erasoan parte hartu zuena The Great Artiste izeneko aireontziko buru zela.

Bockscar Kokurara iritsi zenean, hiria hodeiz eta kez beteta zegoen, aurreko egunean Yahatan izandako bonbardaketaren ostean. Orduan, hegazkinak bigarren mailako helburuari, Nagasaki, ekin zion, The Great Artiste eta The Big Stink aireontziekin batera.

Enola Gay eta Bockscar Boeing B-29 Superfortress modeloko hegazkinak ziren, eta Silverplate izenaz ezagutzen ziren aireontziak, bonba atomikoak jaurtitzeko aldatutako upategia zuten aireontziak.

Bi hegazkinak Tinian (Ipar Mariana Uharteak) dagoen North Field aire basetik atera ziren, Bigarren Mundu Gerran konkistatu ondoren estatubatuarren burujabetzapean. Handik abiatu ziren gatazkan Japonia bonbardatu zuten hegazkin gehienak.

Bonbak

Little Boy bonba nuklearra, Hiroshimako suntsipenaren arduraduna, uranio-235arekin eraiki zen, uranioaren isotopo natural fisionagarri bakarra.

Lehergailua 08:15ean lehertu zen, 600 metroko altueran. Leherketak 16 kilotoi TNT inguruko eztanda eragin zuen eta hiriaren % 70 suntsitu zuen.

Nagasaki gainean jaurtitako Fat Man bonba, nagusiki, plutonio-239 elementu sintetikoarekin egin zen. Bere leherketa sistema konplexuagoa zen, 1945eko uztailaren 16an Mexiko Berriko (AEB) basamortu eremu batean Trinity proban frogatu zen bezala.

Abuztuaren 9an, Fat Man Nagasaki gainean bota zuten. 11:02an lehertu zen, 470 metroko altueran, 21 kilotoi TNTko leherketarekin. Hiriaren % 40 baino gehiago suntsitu zen.

Biktimak

Hiroshimako bonbak 80.000 pertsona inguru hil zituen berehala, orduko biztanleriaren % 30 inguru. 1945aren amaieran, balantzea 140.000 pertsona ingurukoa zen, eta, ondorengo urteetan, erradiazioaren ondorioz, biktimak bikoitza baino gehiago izan ziren.

Bonbardaketaren unean, Hiroshima japoniar armada inperialarentzako hornikuntza eta logistika base txikiago bat zen, inguruan kanpamentu batzuk eta herrialdearen hegoaldearen defentsa gidatzen zuen banaketaren bi gune garrantzitsu zeuden arren.

Nagasaki Japoniako hegoaldeko portu garrantzitsuenetako bat izan da mendeetan zehar, eta garrantzi handia izan zuen Bigarren Mundu Gerran, bere jarduera komertzialagatik, itsasontzi ekoizpena, artilleria eta beste ekipamendu militar bat barne hartu zituena.

Kalkuluen arabera, bi bonbardaketek gaur egun arte 400.000 pertsona inguru hil dituzte.

Guterresek arma nuklearrak "desagerrarazteko" eskatu du, eta munduak "helburu hori lortu gabe" jarraitzen duela deitoratu du

Antonio Guterres Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak arma nuklearrak "erabat desagerraraztea" eskatu die estatuei, bereziki arma nuklearrak dituztenei, eta munduak "helburu hori lortu gabe" jarraitzen duela deitoratu du.

Hala adierazi du Japoniako Hiroshima hirian bonba atomikoa jaurti zuteneko 75. urteurrena dela eta.

"Lehen egunetatik eta ebazpenetatik, NBEk arma nuklearrak erabat desagerrarazteko beharra onartu du", berretsi du, erakundearen jaiotza, urte horretan bertan, Hiroshima eta Nagasakiren historiari lotuta dagoela azpimarratuz.

Guterresen ustez, "arma nuklearrak nahita, istripuz edo kalkulu faltagatik erabiltzeko arriskua handiegia da joera horrekin jarraitzeko". Ildo horretan, orain gaiari buruz hitz egiteko unea dela adierazi du, eta ez ugaritzeko eta desarmatzeko tresnak eta politikak babesteko eta indartzeko deia egin du.

"Estatuek aukera izango dute datorren urtean, Arma Nuklearrak Ez Ugaltzeko Ituna berrikusteko konferentzian, ikuspegi partekatu horretara itzultzeko", zehaztu du, tresna hori armagabetze erregimenaren "zutabe" bat dela eta indarrean jartzea espero duela nabarmenduta.

Era berean, armak kontrolatzeko sarea eta Gerra Hotzean sortutako konfiantza eta gardentasuna bultzatzeko sortutako tresnak "lausotzen" ari direla gaineratu du. Aldi berean, "zatiketak, mesfidantzak eta elkarrizketarik ezak" kontrolik gabeko lasterketa balistikora bueltatzeko mehatxatzen dutela ohartarazi du.