F. Etxegoien: 'Sortzaileek hizkuntzaren sozializazio urria dute aurka'
Arlo askotan, bidegurutzean dago egungo gizartea edo, behinik behin, zenbait gizarte eredu; bide batzuk agortuta daude dagoeneko, eta, mugarri batera helduta, gelditu eta gogoeta egiteko garaia dela irizten diote askok.
Testuinguru horretan, Fermin Etxegoien idazle eta kazetariak sorkuntzan diharduten hainbat profesional autonomoren egoerari begiratu dio, diziplina ezberdinetan ari diren sortzaileoi galdera bakarra eginez: “Eutsiko diogu?”.
Halaber, prediku-aulkiko erantzun teorikoetatik ihesi, hilero-hilero bizibidea beren sormenari hertsiki lotu dioten hamahiru lagunen erantzunak bildu ditu Etxegoienek Eutsiko diogu? (Erein, 2014) liburuan.
Ander Lipus, Estitxu Eizagirre, Luistxo Fernandez, Mari Añes Gorostiaga, Eñaut Elorrieta, Miren Amuriza, Hedoi Etxarte, Maider Unda, Iban Arantzabal, Maia Eder Kurutxet, Jon Garaño, Jose Mari Goenaga eta Miren Agur Meaberen ideiak gordetzen ditu lanak.
Etxegoienek berak lanaren zertzelada batzuk eman dizkigu.
Non jarri duzu profesionaltasunaren eta zaletasunaren arteko muga solaskideak aukeratzeko? Zein ezaugarri komun dituzte “sorkuntzaren profesional autonomoek”?
Profesionaltasuna da bertatik bizitzea. Hemen ageri diren guztiak profesionalak dira mintzagai duten sorkuntza alorrean. Salbuespen bat dago, elkarrizketatu gazteenarena. Profesional autonomoak dira, esan nahi baita ez direla funtzionarioak. Bestalde, ez dira teoriko hutsak, haien teorizazioa haien praktikatik sortzen delako, unibertsitatean lanean ari diren teoriko gehienen artean, esate baterako, gertatzen ez den moduan.
Bizitza hautu hori hartu duten 12 pertsonok, liburuan ‘eutsiko diogu?’ galderari erantzun dioten horiek, zer irizpideren arabera aukeratu dituzu? Zer antzekotasun eta ezberdintasun daude beraien artean?
Atarian esandakoaz gain, arlokako irizpideak daude, alegia, sorkuntza gauzatzen den zenbait eremu bereizi hautatu ditut, non eta euskarazko espresiobideak –ia kasu guztietan– funtsezkoa diren, eta bestelako irizpideak lurraldetasunari dagozkio, Euskal Herriko halako osotasun bat irudikatze aldera. Antzekotasun nagusia, denek erakusten duten kemena eta aurrera egin-nahia, eta ezberdintasunak, zorionez, asko eta askotarikoak, auzi ezberdinen gaineko ikuspegietan.
Zein arazo orokor, zein muga, aurkitzen ditu egun Euskal Herrian sormenaren bidez bizibidea bere kasa atera nahi duenak? Zer ondorio ditu horrek hizkuntzan edo gizarte ereduan, berbarako?
Muga nagusia hizkuntzaren sozializazio ez-nahikoari eta ez-uniformeari dagokio, profesional hauen merkatu eremua, ezinbestez, behar baino murritzago ageri baita, edo bestela ageri ez, baina, barnetik desitxuraturik dagoenez, sortzaile hauei zaila zaie hiztun potentzialen eremu osoan arrantzan egitea, salbuespenak salbu. Ondorioak joan-etorrikoak dira, gainera, diglosia bera joan-etorrikoa den ber.
Diziplina profesionalaren araberako alderik aurkitu duzu elkarrizketetan? Zein dira?
Bai noski, ez da gauza bera poemak idaztea edo gaztak ekoiztea, web-orriak diseinatzea edo irratiz mintzatzea. Horregatik egin ditut banan-banako elkarrizketak eta ez elkarrizketa koral edo world-kafe horietariko bat. Dozenaka dira, arlo bakoitza ezaugarritzen duten kontu bereiziak.
Zer egin da ondo eta zer txarto egungo egoerara heltzeko? Zer bidetatik jo behar da sormenaren profesionalek aurrerabidea topatzeko? Bidegurutze batean ote gaude?
Bukaeratik hasita, badirudi baietz, hainbat alorretan bidegurutze batean gaudela, besteak beste, internet nagusitu denetik, eta baita, bestalde, hizkuntzarekin gertatzen ari denari erreparatuta, inoiz baino urrutirago ailegatu baita, baina, era berean, badirudi, hara non, erabilera behera doala, eta kontraesan horrek bidegurutze batean jartzen gaitu, argi eta garbi. Ondo ala txarto egin izan denaz, liburuan dozenaka ideia ageri dira horretaz.
Zure interesekoa izan daiteke
Esther Ferrerrek jasoko du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Humanitateak, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria
Donostiar artistaren “nazioarteko proiekzioa eta arte garaikidearen berrikuntzan egindako ekarpen erabakigarriak” aitortu ditu sariaren epaimahaiak. Uztailean emango diote golardoa, Maddi Alberdi San Martin Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Sariaren irabazleari bezala.
Alejandro Gonzalez Iñarrituren hitzaldia astelehenean BBK Aretoan, 'Carne y Arena' erakusketaren inguruko jardueren barruan
Hitzaldia 19:00etan izango da, eta sarrerak eskuragarri daude jada, doan. Mexiko eta AEB arteko mugako migratzaileen eta errefuxiatuen esperientzia eta testigantzetan oinarritutako 'Carne y Arena' murgiltze esperientzia EITBko 5. platoan dago ikusgai martxoaren 16tik ekainaren 20ra arte.
2028rako Veneziako Biurtekoan espazio propioa izateko lanean ari da Euskadi
Hala iragarri du Ibone Bengoetxea Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariordeak eta Kultura sailburuak Venezian egindako ekitaldi instituzionalean. "Aurrera egin nahi dugu, eta gure helburua da euskal sorkuntza artistikoa nazioarteko erakusleiho horretan etengabe proiektatzea", gaineratu du.
"RESET" izango da Getxophotoren 20. urteurrenaren leloa, maiatzaren 28tik ekainaren 21era
Urteurrena ospatu, jaialdia birpentsatu, eta berrabiatu: horiek dira RESET 20. edizioaren helburuak. Ekimenen artean, 20 urteotako historia biltzen duen artxibo digitala, Alejandro Acinen El último lunes erakusketa eta aurreko edizioetako 7 proiektu berreskuratuta, begi berriz aurkezteko. Horrez gain, Portu Zaharreko Sirenoarekin photocalla antolatuko dute: izaera hibridoko pertsonaiaren agurra izango da.
Urrats historikoa eman du euskal ikus-entzunezkoen sektoreak: Zinemaren Akademia eratuko du
Etorkizuneko akademia espazio "inklusiboa eta anitza" izatea nahi dute, sektorearen garapena bultzatzeko balioko duena. Euskal Herriko 150 profesionalen baino gehiagoren babesa du ekimenak.
Euskal artea Veneziara itzuliko da 50 urte geroago
1976an, Franco hil eta urtebetera, Bienalak lekua egin zion euskal artistek bultzatutako programari, eta maiatzaren 6tik 8ra “I Baschi alla Biennale 1976/2026” programa instituzional, akademiko eta artistikoa garatuko du Italiako hirian Eusko Jaurlaritzak eta hainbat aditu eta artistak.
Ikus-entzunezkoen euskal sektorea zinema akademia propio bat eratzeko aukera lantzen hasi da
Sektoreak aitortu du apirilaren 23rako dutela hitzordua jarrita, gogoeta prozesuari ekiteko. Nolanahi ere, "topaketa itxia eta erabat profesionala" izango dela argi utzi dute, eta horregatik, prozesua "errespetatzeko" eskatu diete komunikabideei. "Kanpoko dinamikek" ekimena "baldintzatzea" saihestu nahi dute.
Gero Axular Dantza Taldeak "Agoteak" lana estreinatuko du
90 minutuko ikuskizunean, 90 dantzarik 24 koreografia interpretatuko dituzte. "Gizarte irekiago, askatzaileago eta errespetutsuago baten aldeko aldarria" da lana, dantza taldeak azaldu duenez, eta apirilaren 19an estreinatuko dute, Victoria Eugenian.
Alejandro G. Iñarritu: "Bilbon egotea benetan sinbolikoa da niretzat"
Hotz zaplada batez hartzen du bisitaria, EITBren Bilboko egoitzaren 5. platoan, “Carne y arena” Alejandro Gonzalez Iñarritu mexikar zuzendariak sortutako errealitate birtualeko “esperientziak”.
Ura Bere Bidean jaialdiak hirugarren emanaldi bat izango du urriaren 22an
Aurresalmentan urriaren 23ko eta 24ko emanaldietarako sarrerak agortu ondoren, antolatzaileek hirugarren bat gehitzea erabaki dute, urriaren 22an, osteguna. Besteak beste, Olaia Inziartek, Eñaut Elorrietak, Zea Maysek edota Pantxoa eta Peiok hartuko dute parte aurtengo edizioan.