"Genozidioa", "xoka" eta "GOIDIa", euskaldunok aurten "janelatik" ikusi ditugun hitzak
Afariak, Marijesiak, santomasetako azokak, Urteberri eguneko mendi bueltak, Olentzeroren opariak… eta UZEIren urteko hitzen errepasoa. Iritsi dira eta iritsiko dira, Gabonen bueltan, euskaldunongan errotuta dauden zenbait ohitura, eta gaur UZEI Terminologia eta Lexikografia Zentroak 2024an ahotik ahora eta pantailatik begira erabili ditugun hitzen zerrenda kaleratu du.
"Pinporta" da zerrendako lehen hitza, "gure hondartzetara iristen hasi ziren plastikozko zatitxo txiki haiek", eta "janela" ere batu dute zerrendara hizkuntzalariek, Gorka Urbizuk Hasiera bat diskoko "Janela bat" kantuaren izenburuan zerabilena eta jarraitzaile asko hiztegietara bultzatu zituena, portugesez leiho esan nahi duen hitzaren esanahia argitzera.
Horiez gain, erosahalmena galtzen ari garen abaila berean loditzen diren hiztegiek "merkeflazioa" hitzari egin zioten harrera, "irabazi-marjinak handitzeko produktu baten prezioari eutsiz produktuaren kalitatea jaisteko" jukutria arrandia handiagoz izendatzeko. Hori guztia Palestinan "genozidioa" egiten ari diren bitartean gertatu da, eta hitz hori ere jaso du UZEIk.
Gertuago etorrita, "xoka" hitza ere entzun dugu aurten, hitanoz egiteko eredu ez-binarioari esateko. "Labur esateko, «hasi gaituk» edo «hasi gaitun» esan ordez, «hasi gaitux» esatea proposatzen dute xokaren sustatzaileek", UZEIk azaldu duenez.
Bestalde, "neorrural" edo "neolandatar" berba ere esan eta idatzi da laster agurtuko dugun urtean, hiritik landa-eremura bizitzera joan berriak diren kaletarrak izendatzeko, eta, Espainian, "lokatz-makina" martxan jartzea egotzi zien Pedro Sanchez presidenteak PP eta Vox alderdietako buruzagiei, Umberto Ecok asmatutako kontzeptua biziberrituta.
"Libertario"ek ere eman dute zeresana 2024an, baita "Lyme" akainek kutsatzen duten gaixotasunak eta "txistorra"k ere, euskal jatorriko hitz hori katalanaren hiztegi arauemailean sartu baita xistorra forman.
"Sionista" hitza Facebookek "gorroto-diskurtsotzat" hartu duelako azpimarratu du UZEIk, eta, eufemismoen taldean, "migrazio zirkularra" bildu du.
Azkenik, "saltxitxa begetala" ageri da zerrendan, Europako Justiziak onartu dituenez gero 2021az geroztik Frantziak landare jatorriko elikagaiak izendatzeko galarazita zeuzkan izendapen komertzial horiek, baita "GOIDI edo goi-geruzetako depresio isolatua" ere, Valentziako hondamendiarekin lotuta.
"Mendeku" hitzak ixten du zerrenda, Aner Peritz bertsolariak Gipuzkoako Bertsolari Txapelketako finalaurrekoan bota zuen bertsoaren kari.
Zure interesekoa izan daiteke
Alejandro G. Iñarritu: "Bilbon egotea benetan sinbolikoa da niretzat"
Hotz zaplada batez hartzen du bisitaria, EITBren Bilboko egoitzaren 5. platoan, “Carne y arena” Alejandro Gonzalez Iñarritu mexikar zuzendariak sortutako errealitate birtualeko “esperientziak”.
Ura Bere Bidean jaialdiak hirugarren emanaldi bat izango du urriaren 22an
Aurresalmentan urriaren 23ko eta 24ko emanaldietarako sarrerak agortu ondoren, antolatzaileek hirugarren bat gehitzea erabaki dute, urriaren 22an, osteguna. Besteak beste, Olaia Inziartek, Eñaut Elorrietak, Zea Maysek edota Pantxoa eta Peiok hartuko dute parte aurtengo edizioan.
Korrontzik BECen amaituko du nazioartean egingo duen 50 kontzertuko birari
BECeko kontzertua "Mundua Dantzan" biraren amaiera izango da. Hain zuzen ere, 50 kontzertuko bira izango da, eta, besteak beste, Malaysia, Kanada eta Txekia Errepublikara iritsiko da.
Iñaki Viñespre: "Egia esan, espero nuen besteak gainetik egotea, oso saio ona egin baitzuten bost bertsolariek"
Lehenengo aldiz prestatuko da Euskal Herriko txapelketarako, eta txapela urruti duela uste badu ere, ahalik eta lanik txukunena egiten saiatuko dela esan du Arabako txapeldunak.
Bengoetxeak "begirada aldaketa" eskatu dio Gobernuari, 'Guernica' Euskadira ekartzeko
Guernica Picassoren koadroa Euskadira lekualdatzeko aukerak teknikoki aztertzeko eskatu du Ibone Bengoetxea Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariorde eta Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak "Egun on Euskadi" saioan egin dioten elkarrizketan.
Reina Sofiak baztertu egin du "Gernika"Euskadira ekartzea
Bonbardaketaren 90. urteurrena dela eta, Eusko Jaurlaritzak koadroa epe batez Euskadira ekartzeko eskatu ondoren, Reina Sofiak txosten tekniko bat argitaratu du, margolanaren egoeraren azterketa sakon batekin. Horren arabera, "ez da inolaz ere gomendatzen hura lekualdatzea".
Oteiza eta Basterretxea, elkarrekin, “Espazioaren arazoa” erakusketan
Oteiza Museoak Nestor Basterretxearen eta Jorge Oteizaren arteko harremana aztertzea proposatzen du erakusketa berri batean; biek partekatutako tokiak, proiektuak eta gertakariak aintzat hartuz. 80 obraz, filmaz, jatorrizko material dokumentalez eta argazkiz osaturiko multzo zabal baten bidez, bi sortzaileen ibilbide bateratua erakusten du. Martxoaren 26tik abuztuaren 30era egongo da ikusgai.
Euskarazko lau serie labur, pantailara bidean EITBk bultzatuta
Amarekin goxo goxo, Aloka(h)iru eta Izaki pixka bat gardenak filmatzen ari dira, eta apirilean hasiko dira Estu filmatzen. Primeranen estreinatuko dira, udazkenetik aurrera.
?fmt=webp-alpha&qlt=80)
Lucia Lacarrak Adimen Artifizialari buruzko ikuskizuna estreinatuko du Bilbon
Zumaiar dantzari eta koreografoaren konpainiak “A.I. (Amalur Indarra)” oholtzaratuko du, Arriaga Antzokian, ostiral, larunbat eta igandean. Ikuskizunak, Juanjo Arqués eta Matthew Goldingen koreografiak, laserra erabiliz egindako eszenaratze harrigarria eta Bardean filmatutako filma uztartzen ditu.
Iñarrituren "Carne y arena", mugan hara-hona
“Carne y arena” EITBren Bilboko egoitzan ekainaren 20ra arte bisitagai dagoen murgiltze instalazioan, Alejandro Gonzalez Iñarritu mexikar zinemagileak bultza egiten dio bisitariari besteen zapatetan sartzeko, une batez ezdeusei bidean lagundu eta mugan hara-hona ibiltzeko, errealitatetik fikziora, haragitik pixelera, hareatik zulora eta gizatasunetik ankerkeriara.