"Genozidioa", "xoka" eta "GOIDIa", euskaldunok aurten "janelatik" ikusi ditugun hitzak
Afariak, Marijesiak, santomasetako azokak, Urteberri eguneko mendi bueltak, Olentzeroren opariak… eta UZEIren urteko hitzen errepasoa. Iritsi dira eta iritsiko dira, Gabonen bueltan, euskaldunongan errotuta dauden zenbait ohitura, eta gaur UZEI Terminologia eta Lexikografia Zentroak 2024an ahotik ahora eta pantailatik begira erabili ditugun hitzen zerrenda kaleratu du.
"Pinporta" da zerrendako lehen hitza, "gure hondartzetara iristen hasi ziren plastikozko zatitxo txiki haiek", eta "janela" ere batu dute zerrendara hizkuntzalariek, Gorka Urbizuk Hasiera bat diskoko "Janela bat" kantuaren izenburuan zerabilena eta jarraitzaile asko hiztegietara bultzatu zituena, portugesez leiho esan nahi duen hitzaren esanahia argitzera.
Horiez gain, erosahalmena galtzen ari garen abaila berean loditzen diren hiztegiek "merkeflazioa" hitzari egin zioten harrera, "irabazi-marjinak handitzeko produktu baten prezioari eutsiz produktuaren kalitatea jaisteko" jukutria arrandia handiagoz izendatzeko. Hori guztia Palestinan "genozidioa" egiten ari diren bitartean gertatu da, eta hitz hori ere jaso du UZEIk.
Gertuago etorrita, "xoka" hitza ere entzun dugu aurten, hitanoz egiteko eredu ez-binarioari esateko. "Labur esateko, «hasi gaituk» edo «hasi gaitun» esan ordez, «hasi gaitux» esatea proposatzen dute xokaren sustatzaileek", UZEIk azaldu duenez.
Bestalde, "neorrural" edo "neolandatar" berba ere esan eta idatzi da laster agurtuko dugun urtean, hiritik landa-eremura bizitzera joan berriak diren kaletarrak izendatzeko, eta, Espainian, "lokatz-makina" martxan jartzea egotzi zien Pedro Sanchez presidenteak PP eta Vox alderdietako buruzagiei, Umberto Ecok asmatutako kontzeptua biziberrituta.
"Libertario"ek ere eman dute zeresana 2024an, baita "Lyme" akainek kutsatzen duten gaixotasunak eta "txistorra"k ere, euskal jatorriko hitz hori katalanaren hiztegi arauemailean sartu baita xistorra forman.
"Sionista" hitza Facebookek "gorroto-diskurtsotzat" hartu duelako azpimarratu du UZEIk, eta, eufemismoen taldean, "migrazio zirkularra" bildu du.
Azkenik, "saltxitxa begetala" ageri da zerrendan, Europako Justiziak onartu dituenez gero 2021az geroztik Frantziak landare jatorriko elikagaiak izendatzeko galarazita zeuzkan izendapen komertzial horiek, baita "GOIDI edo goi-geruzetako depresio isolatua" ere, Valentziako hondamendiarekin lotuta.
"Mendeku" hitzak ixten du zerrenda, Aner Peritz bertsolariak Gipuzkoako Bertsolari Txapelketako finalaurrekoan bota zuen bertsoaren kari.
Zure interesekoa izan daiteke
Musika proiektuei bideratuko diete Durangoko Azokaren Sormen Beka aurten
Euskarri fisiko zein digitalean bi lan baino gutxiago argitaratu dituztenek hartu ahalko dute parte deialdian, irailaren 21a baino lehen. 15.000 euroz lagundutako lana euskarazkoa izango da, hitzik badauka, eta 2027ko Durangoko Azokan aurkeztuko da emaitza.
"Fantasia eta arrazoia": Goyaren artelan handiak biltzen dituen erakusketa, Arte Ederren Gasteizko Museoan
Gerraren hondamenak, Tauromakia, Burugabekeriak eta Kapritxoak dira, besteak beste, Francisco de Goyaren lau sail nagusietakoak. Erakusketa 2027ko otsailera bitarte egongo da Arte Ederren Gasteizko Museoan. Bestetik, Donostiako San Telmo museoan Goya protagonista duen erakusketa bat dago.
Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azokak “arnas-unea eta sorkuntzaren plaza” irekiko ditu
Ekainaren 6an, Euskal Liburu eta Disko Azoka egingo da Lapurdiko udalerrian, zazpigarrenez, Baltsan elkartearen eta Argia komunikabidearen ekimenez. Beñat Oihartzabal hizkuntzalaria omenduko dute.
Esther Ferrerrek jasoko du Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Humanitateak, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria
Donostiar artistaren “nazioarteko proiekzioa eta arte garaikidearen berrikuntzan egindako ekarpen erabakigarriak” aitortu ditu sariaren epaimahaiak. Uztailean emango diote golardoa, Maddi Alberdi San Martin Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxa Gazte Sariaren irabazleari bezala.
Alejandro Gonzalez Iñarrituren hitzaldia astelehenean BBK Aretoan, 'Carne y Arena' erakusketaren inguruko jardueren barruan
Hitzaldia 19:00etan izango da, eta sarrerak eskuragarri daude jada, doan. Mexiko eta AEB arteko mugako migratzaileen eta errefuxiatuen esperientzia eta testigantzetan oinarritutako 'Carne y Arena' murgiltze esperientzia EITBko 5. platoan dago ikusgai martxoaren 16tik ekainaren 20ra arte.
2028rako Veneziako Biurtekoan espazio propioa izateko lanean ari da Euskadi
Hala iragarri du Ibone Bengoetxea Eusko Jaurlaritzako lehen lehendakariordeak eta Kultura sailburuak Venezian egindako ekitaldi instituzionalean. "Aurrera egin nahi dugu, eta gure helburua da euskal sorkuntza artistikoa nazioarteko erakusleiho horretan etengabe proiektatzea", gaineratu du.
"RESET" izango da Getxophotoren 20. urteurrenaren leloa, maiatzaren 28tik ekainaren 21era
Urteurrena ospatu, jaialdia birpentsatu, eta berrabiatu: horiek dira RESET 20. edizioaren helburuak. Ekimenen artean, 20 urteotako historia biltzen duen artxibo digitala, Alejandro Acinen El último lunes erakusketa eta aurreko edizioetako 7 proiektu berreskuratuta, begi berriz aurkezteko. Horrez gain, Portu Zaharreko Sirenoarekin photocalla antolatuko dute: izaera hibridoko pertsonaiaren agurra izango da.
Urrats historikoa eman du euskal ikus-entzunezkoen sektoreak: Zinemaren Akademia eratuko du
Etorkizuneko akademia espazio "inklusiboa eta anitza" izatea nahi dute, sektorearen garapena bultzatzeko balioko duena. Euskal Herriko 150 profesionalen baino gehiagoren babesa du ekimenak.
Euskal artea Veneziara itzuliko da 50 urte geroago
1976an, Franco hil eta urtebetera, Bienalak lekua egin zion euskal artistek bultzatutako programari, eta maiatzaren 6tik 8ra “I Baschi alla Biennale 1976/2026” programa instituzional, akademiko eta artistikoa garatuko du Italiako hirian Eusko Jaurlaritzak eta hainbat aditu eta artistak.
Ikus-entzunezkoen euskal sektorea zinema akademia propio bat eratzeko aukera lantzen hasi da
Sektoreak aitortu du apirilaren 23rako dutela hitzordua jarrita, gogoeta prozesuari ekiteko. Nolanahi ere, "topaketa itxia eta erabat profesionala" izango dela argi utzi dute, eta horregatik, prozesua "errespetatzeko" eskatu diete komunikabideei. "Kanpoko dinamikek" ekimena "baldintzatzea" saihestu nahi dute.