Euskaraz inoiz argitaratu gabeko Jon Miranderen hamabi testu aurkeztu dituzte
50 urte dira gaur, urtarrilak 4, Jon Mirande Aipharsoro idazlearen (Paris, 1925-1972) gorpua aurkitu zutela, 15 urteko gaixoaldiaren ondoren, alboan bi whisky botila eta lau tubo barbituriko huts zituela.
Hala, Deabruaren Eskola literaturzaleen taldeak poeta, narrazoigile eta Haur besoetakoa eleberriaren egilearen 12 testu, artikulu, poema eta gutun, argitaratu ditu gaur, lehenengoz euskarara ekarriak, baita Mirandek Goulven Pennaod bertoi lagunarekin batera idatzitako poema bat ere.
Testu guztiak bretoierazko jatorrizko testuarekin batera argitaratu dituzte, zubi gisa erabilitako frantsesezko itzulpenarekin eta Mikel Soto idazle eta Deabruaren Eskolako kideak egindako azterketa batekin.
Donostian egindako aurkezpenean azaldu dutenez, bederatzi pertsonak hartu dute parte itzulpen, azterketa eta argitalpen prozesuan: Mikel Soto, Irati Jimenez eta Esteban Montorio Deabruaren Eskolako kideak, Padrig an Habask bretoierazko itzultzailea, Joxe Austin Arrieta, Edorta Jimenez, Jon Alonso eta Bego Montorio itzultzaileak, eta Urko Aiartza, Olaso Dorrea Fundazioaren zuzendaria.
"Eusko testigantza", "Er devobis anmarvolobis…", "Dogma berriak", "Begiratu bat Francoren Espainiari", "Gure sinestea", "Iudaica: Cha'ul Tchernikhovskiren poema bati buruz" eta "Ben Gurion jauna nazional-sozialista da, ala?" artikuluak, "Gure printzesa ttipi beltzari" eta "SS haiek noiz itzuliko zain" poemak eta Mirandek 1948 eta 1957 urteen artean Telesforo Monzoni idatzitako bost gutun argitaratu dituzte.
Jon Mirande
Jon Mirande Parisen jaio zen, guraso zuberotarrengandik, bulegari lanetan jardun zuen eta hogei urte zituela ikasi zuen euskaraz, Europako antzinako hizkuntzekin liluratuta. 1948an argitaratu zuen bere lehen idazkia, Gernika aldizkarian.
Txomin Peillen adiskideak azaldu zuenez, enfant terriblea izan zen hasieratik, eta ideia paganozale, nazi, antijudu eta antikristauak erakutsi zituen. 1962ra arte, Herria, Euzko Gogoa, Irrintzi eta Egan aldizkarietan argitaratu zuen, eta, bere idazkiak horietan argitaratzea gero eta zailagoa zitzaiola ikusita, Igela aldizkaria sortu zuen urte horretan, Txomin Peillenekin batera.
Kaleratu zuen eleberri bakarra, Haur besoetakoa, argitaratzeko ere arazoak izan zituen, eta 1970 urtera arte itxaron behar izan zuen, Gabriel Arestik Lur argitaletxean merkaturatu arte, 1959rako bukatuta bazuen ere.
Nobelaren argumentuak 30 urteko gizon baten eta 11 urteko bere haur besoetakoaren arteko maitasuna kontatzen du, eta, Lurdes Otaegi adituak Bidegileak bilduman laburtu zuenez, "estiloak liluratu eta gatibatu egiten du irakurlea, kultua, distiratsua eta ederra baita kontzesiorik gabe".
Poesian, Koldo Izagirrek XX. mendeko poesia kaierak bildumako sarreran idatzi zuenez, "gaizkiaren poetika bat garatu zuen Jon Mirandek, eta kurtsileria moralaren aurka balio artistikoa ematen saiatu zen garaiko zenbait euskal ez-baliori. Berritzailea eta klasikozalea da batean".
Zure interesekoa izan daiteke
Euskaltzaindiak eta EIEk hitzarmena sinatu dute, idazle gazteei laguntzeko
Euskaltzaindiak eta Euskal Idazleen Elkarteak (EIE) lau urterako akordioa adostu dute. Euskaltzaindiak urtean bi ikastaro emango dizkie EIEren bazkideei, bekak deituko ditu eta mentoretza programa abiatuko du. Andres Urrutia euskaltzainburuak, Mikel Ayllon EIEko zuzendaritza batzordeko kideak eta Miren Agur Meabe idazle eta Euskaltzaindiaren idazkariak hartu dute parte ituna sinatzeko ekitaldian.
Hitza erdigunean jarriko du Gutun Zuriak berriz, 19. edizioan
Bernardo Atxagak, Alana S. Porterok, Karmele Jaiok, Layla Martinezek, Harkaitz Canok, Mario Obrerok, Miren Agur Meabek eta beste hainbat idazlek parte hartuko dute letren Bilboko nazioarteko jaialdian.
Xabier Montoiak "Bakea, bakea" eleberria aurkeztu du
Inazio Osa 43 urteko donostiarrak hondamendia biziko du ama hiltzean, "baina laster ikasiko du oker dagoela oso, deskalabrurik handienean ere beti baita posible zuloan beherago erortzea, are eta zoritxar handiagoak etortzea".
'Lauaxeta, ametsen egilea' erakusketa Euskal Abertzaletasunaren Museora iritsi da, Bilbora
Sabino Arana Fundazioaren Euskal Abertzaletasunaren Museoak Lauaxeta, ametsen egilea erakusketa ibiltaria izango du ikusgai Sabin Etxean, Bilbon, martxoaren 12ra arte. Bizkaiko Foru Aldundiak antolatu du erakusketa, museoarekin lankidetzan, Esteban Urkiaga Lauaxeta euskal olerkari eta idazlearen jaiotzaren 120. urteurrena gogoratzeko.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles idazlea sarituko ditu
Gutun Zuria Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdiaren 19. edizioa otsailaren 24tik 28ra egingo dute. Literatura eta argitalpen esparruko hogeita hamar bat sortzailek parte hartuko dute, eta “datozen egunetan” iragarriko dute programazioa.
Doinuelek 2026ko hitzorduak aurkeztu ditu
Euskarazko Plazen Sareak aurten egingo dituzten euskarazko literatura azokak aurkeztu ditu, Iruñean: Baztango (H)ilbeltza, Oiartzungo Literatura Plazara, Azokitiko Gure Gelatik, Zarauzko Literaturia, Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azoka, Hernaniko Liburu eta Disko Azoka, Sarako Ikusi Mikusi, Oiartzungo Hitzen Lihoa eta Lazkaoko Liburu eta Disko Azoka.
Nobela beltzaren hila
Gaur, astelehenarekin, (H)ilbeltza Euskal Nobela Beltzaren Baztango Astea eta Pamplona Negra Literatura eta Zinema Beltzaren Iruñeko jaialdia hasiko dira.
EHU eta Salamancako Unibertsitatea Miguel de Unamunoren heriotza aztertzen ari dira
Nola hil zen Miguel de Unamuno idazlea? Berez hil zen edo hil egin zuten? Idazle bilbotarraren heriotzaren inguruko eztabaida zabaldu da berriz ere, eta Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Salamancako Unibertsitatearen ikerketa batek gertaera argitu nahi du.
EHUko adituek Unamunoren heriotza ikertzeko lantaldean parte hartuko dute
Salamancako Unibertsitatean diziplinarteko ikerketa sustatzeko ekimen bat bultzatzea erabaki du EHUko hainbat sailetako irakasle talde batek. “Unamunoren etxean kriminalitate-zantzu desberdinak agertu izanak EHU interpelatu egiten du USALek abiatu duen ikerketan parte hartzera”, adierazi dute.
Joxe Azurmendiri aitortza ekitaldia egin diote Durangoko Azokaren azken egunean
Jakin Fundazioko eta Gerediagako kideek aitortza omenaldia egin diote gaur Joxe Azurmendiri. Pentsalari, idazle eta euskaltzaleari eskainitako Jakin aldizkariren azken zenbakia izan du abiapuntu ekitaldiak. Horrekin batera, Azurmendiren Manifestu atzeratua errezitatu dute hainbat poetak Durangoko Azokako azken egunean.