Cormac McCarthy, gizatasuna basakeriaren bidez hizpide
Cormac McCarthy idazlea, XX. mendeko estatubatuar idazle gailenetako bat, zendu da asteartean Mexiko Berrian (AEB), 89 urte zituela, John McCarthy semeak The New York Times egunkariari baieztatu dionez. Berez hil da McCarthy, Stella Maris eta The Passenger bere azken eleberriak (bi nobela dira, baina liburu bakarrean bilduta daude) argitaratu eta sei hilabetera.
Bere belaunaldiko idazle handienetakoa (Philip Roth, Thomas Pynchon, Don DeLillo...) izan da McCarthy, eta basakeriaren, bortxaren bidez, ageri da gizatasuna bere lanetan, iluntasunik sakonenean soilik ageri den argitasunaren gisa berean, dena ere prosa dentso, zehatz, liriko eta zenbaitetan onirikoz emana. McCarthyk oso esaldi luzeak kateatzen ditu, koma gutxi erabilita, irakurlea bere jarioan murgildu eta nahieran bultzatzeko, noiz istorioaren hurrengo hilketa bortitz eta ankerrera,7 noiz egunsenti baten deskribapen erdiragarrira.
Mugan marraztu ditu pertsonaiak McCarthyk bere ibilbidean, Mexikoren eta AEBren arteko muga geografikoan (No Country for Old Men, Blood Meridian, Mugaren Trilogia osatzen duten All the Pretty Horses, The Crossing eta Cities of the Pain), nerabezaroaren eta helduaroaren artekoan (Blood Meridianeko protagonista "mutiko" izatetik "gizon" izatera igarotzen da liburuan), mundu errealaren eta errautsa ari duen mundu apokaliptiko hil hurren baten artekoan (The Road) zein gizatasunaren eta piztikeriaren artekoan (Jainkoaren semeko protagonista dugun Lester Ballard).
McCarthyk hamabi eleberri argitaratu zituen guztira, baita The Sunset Limited antzezlana (bere burua hiltzera doan gizon baten eta hori eragozten dion beste gizon baten arteko elkarrizketa) eta The Counselor pelikularen gidoia ere, zeina Ridley Scott zuzendariak eraman baitzuen pantailara Michael Fassbender, Cameron Díaz, Penélope Cruz, Javier Bardem eta Brad Pitt aktoreekin, besteak beste.
Providencen (Rhode Island, AEB) 1933ko uztailaren 20an jaioa, oso bizimodu bazterrekoa eraman zuen McCarthyk literatura industriatik urrun; ez zuen apenas elkarrizketarik ematen, eta ez zen jendartera agertzen. Bere liburuetako pertsonaiak ere moldatu gabeak dira oro har, gizartearen agindu eta legeei men egiten ez dieten pertsona bazterrekoak (gizonak ia absolutuki, nahiz eta Stella Maris bere azken eleberriko protagonista emakume bat den).
Euskaraz, Jainkoaren seme eleberria argitaratu zuen Igela argitaletxeak 2022an, Juan Mari Mendizabalek itzulia, eta Pello Lizarralde eta Anjel Lertxundi idazleak McCarthy zenaren zale handiak dira; oriotarrak Jainkoaren semeren gibel solasa idatzi zuen, hain zuzen ere.
Zure interesekoa izan daiteke
Profesionalen eguna, Sarako Idazleen Biltzarra bukatzeko
Apirilaren 5ean abiatutako topagune literarioa gaur bukatuko da, profesionalei eskainitako jardunaldi batean. Aurten, Marikita Tambourin Baigorrin sortutako idazle, irakasle, ikertzaile eta militantea eta Anne-Marie Lagarde zuberotar idazle, ikertzaile eta antropologoa omendu dituzte.
Jabier Muguruza musikari eta idazleak bere lehen eleberria argitaratu du: "Café Mokka"
Eleberria “lehen pertsonako kontakizun intimo eta ironikoa eskaintzen du, kafetegi baten egunerokotasunetik abiatuta. Café Mokka kafetegia behatoki soziokultural bilakatzen da, non bezeroen elkarrizketek eta eguneroko egoerek gizartearen kontraesanak, joerak eta aldaketak islatzen dituzten”.
Literatura plazara aterako dute Oiartzunen ostera ere
Martxoaren 9tik 28ra, Literatura Plazara egingo dute Oiartzunen, laugarrenez, eta euskal literaturaren inguruko zortzi hitzordu jarri dituzte antolatzaileek, 1545 argitaletxeak.
Emakume idazleek presentzia irabazi dute: ahots, gorputz eta gai berriak ekarri ditu feminismoak
Feminismoak aldaketa sakonak ekarri ditu azken urteotan, baita literaturan ere, eta gai, begirada, ahots, gorputz eta narratiba berriak ekarri ditu. Duela mende erdi emakumezko idazle gutxi zeuden, eta bigarren maila batera baztertuta zeuden, gainera. Orain, berriz, oso garrantzitsua da horien presentzia, eta, besteak beste, sariak eta bekak irabazten ikusten ditugu.
António Lobo Antunes portugaldar idazlea zendu da
Portugalgo literaturaren izen erraldoiak, inkontzientearen eta memoriaren biltzaile eta idazkariak, 83 urte zituen. Euskaraz, “Gauzen ordena naturala” irakur daiteke.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles sarituko ditu
Gaur, asteartearekin, hasiko da Bilboko literatur jaialdia, eta hilaren 28ra arte iraungo du. Aurten, Gerediaga Elkarteari, Durangoko Azoka antolatzaileari, eta Valerie Miles idazle eta editore estatubatuarrari eskainiko dizkie ohorezko sariak.
Euskaltzaindiak eta EIEk hitzarmena sinatu dute, idazle gazteei laguntzeko
Euskaltzaindiak eta Euskal Idazleen Elkarteak (EIE) lau urterako akordioa adostu dute. Euskaltzaindiak urtean bi ikastaro emango dizkie EIEren bazkideei, bekak deituko ditu eta mentoretza programa abiatuko du. Andres Urrutia euskaltzainburuak, Mikel Ayllon EIEko zuzendaritza batzordeko kideak eta Miren Agur Meabe idazle eta Euskaltzaindiaren idazkariak hartu dute parte ituna sinatzeko ekitaldian.
Hitza erdigunean jarriko du Gutun Zuriak berriz, 19. edizioan
Bernardo Atxagak, Alana S. Porterok, Karmele Jaiok, Layla Martinezek, Harkaitz Canok, Mario Obrerok, Miren Agur Meabek eta beste hainbat idazlek parte hartuko dute letren Bilboko nazioarteko jaialdian.
Xabier Montoiak "Bakea, bakea" eleberria aurkeztu du
Inazio Osa 43 urteko donostiarrak hondamendia biziko du ama hiltzean, "baina laster ikasiko du oker dagoela oso, deskalabrurik handienean ere beti baita posible zuloan beherago erortzea, are eta zoritxar handiagoak etortzea".
'Lauaxeta, ametsen egilea' erakusketa Euskal Abertzaletasunaren Museora iritsi da, Bilbora
Sabino Arana Fundazioaren Euskal Abertzaletasunaren Museoak Lauaxeta, ametsen egilea erakusketa ibiltaria izango du ikusgai Sabin Etxean, Bilbon, martxoaren 12ra arte. Bizkaiko Foru Aldundiak antolatu du erakusketa, museoarekin lankidetzan, Esteban Urkiaga Lauaxeta euskal olerkari eta idazlearen jaiotzaren 120. urteurrena gogoratzeko.