Cormac McCarthy, gizatasuna basakeriaren bidez hizpide
Cormac McCarthy idazlea, XX. mendeko estatubatuar idazle gailenetako bat, zendu da asteartean Mexiko Berrian (AEB), 89 urte zituela, John McCarthy semeak The New York Times egunkariari baieztatu dionez. Berez hil da McCarthy, Stella Maris eta The Passenger bere azken eleberriak (bi nobela dira, baina liburu bakarrean bilduta daude) argitaratu eta sei hilabetera.
Bere belaunaldiko idazle handienetakoa (Philip Roth, Thomas Pynchon, Don DeLillo...) izan da McCarthy, eta basakeriaren, bortxaren bidez, ageri da gizatasuna bere lanetan, iluntasunik sakonenean soilik ageri den argitasunaren gisa berean, dena ere prosa dentso, zehatz, liriko eta zenbaitetan onirikoz emana. McCarthyk oso esaldi luzeak kateatzen ditu, koma gutxi erabilita, irakurlea bere jarioan murgildu eta nahieran bultzatzeko, noiz istorioaren hurrengo hilketa bortitz eta ankerrera,7 noiz egunsenti baten deskribapen erdiragarrira.
Mugan marraztu ditu pertsonaiak McCarthyk bere ibilbidean, Mexikoren eta AEBren arteko muga geografikoan (No Country for Old Men, Blood Meridian, Mugaren Trilogia osatzen duten All the Pretty Horses, The Crossing eta Cities of the Pain), nerabezaroaren eta helduaroaren artekoan (Blood Meridianeko protagonista "mutiko" izatetik "gizon" izatera igarotzen da liburuan), mundu errealaren eta errautsa ari duen mundu apokaliptiko hil hurren baten artekoan (The Road) zein gizatasunaren eta piztikeriaren artekoan (Jainkoaren semeko protagonista dugun Lester Ballard).
McCarthyk hamabi eleberri argitaratu zituen guztira, baita The Sunset Limited antzezlana (bere burua hiltzera doan gizon baten eta hori eragozten dion beste gizon baten arteko elkarrizketa) eta The Counselor pelikularen gidoia ere, zeina Ridley Scott zuzendariak eraman baitzuen pantailara Michael Fassbender, Cameron Díaz, Penélope Cruz, Javier Bardem eta Brad Pitt aktoreekin, besteak beste.
Providencen (Rhode Island, AEB) 1933ko uztailaren 20an jaioa, oso bizimodu bazterrekoa eraman zuen McCarthyk literatura industriatik urrun; ez zuen apenas elkarrizketarik ematen, eta ez zen jendartera agertzen. Bere liburuetako pertsonaiak ere moldatu gabeak dira oro har, gizartearen agindu eta legeei men egiten ez dieten pertsona bazterrekoak (gizonak ia absolutuki, nahiz eta Stella Maris bere azken eleberriko protagonista emakume bat den).
Euskaraz, Jainkoaren seme eleberria argitaratu zuen Igela argitaletxeak 2022an, Juan Mari Mendizabalek itzulia, eta Pello Lizarralde eta Anjel Lertxundi idazleak McCarthy zenaren zale handiak dira; oriotarrak Jainkoaren semeren gibel solasa idatzi zuen, hain zuzen ere.
Zure interesekoa izan daiteke
Euskaltzaindiak eta EIEk hitzarmena sinatu dute, idazle gazteei laguntzeko
Euskaltzaindiak eta Euskal Idazleen Elkarteak (EIE) lau urterako akordioa adostu dute. Euskaltzaindiak urtean bi ikastaro emango dizkie EIEren bazkideei, bekak deituko ditu eta mentoretza programa abiatuko du. Andres Urrutia euskaltzainburuak, Mikel Ayllon EIEko zuzendaritza batzordeko kideak eta Miren Agur Meabe idazle eta Euskaltzaindiaren idazkariak hartu dute parte ituna sinatzeko ekitaldian.
Hitza erdigunean jarriko du Gutun Zuriak berriz, 19. edizioan
Bernardo Atxagak, Alana S. Porterok, Karmele Jaiok, Layla Martinezek, Harkaitz Canok, Mario Obrerok, Miren Agur Meabek eta beste hainbat idazlek parte hartuko dute letren Bilboko nazioarteko jaialdian.
Xabier Montoiak "Bakea, bakea" eleberria aurkeztu du
Inazio Osa 43 urteko donostiarrak hondamendia biziko du ama hiltzean, "baina laster ikasiko du oker dagoela oso, deskalabrurik handienean ere beti baita posible zuloan beherago erortzea, are eta zoritxar handiagoak etortzea".
'Lauaxeta, ametsen egilea' erakusketa Euskal Abertzaletasunaren Museora iritsi da, Bilbora
Sabino Arana Fundazioaren Euskal Abertzaletasunaren Museoak Lauaxeta, ametsen egilea erakusketa ibiltaria izango du ikusgai Sabin Etxean, Bilbon, martxoaren 12ra arte. Bizkaiko Foru Aldundiak antolatu du erakusketa, museoarekin lankidetzan, Esteban Urkiaga Lauaxeta euskal olerkari eta idazlearen jaiotzaren 120. urteurrena gogoratzeko.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles idazlea sarituko ditu
Gutun Zuria Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdiaren 19. edizioa otsailaren 24tik 28ra egingo dute. Literatura eta argitalpen esparruko hogeita hamar bat sortzailek parte hartuko dute, eta “datozen egunetan” iragarriko dute programazioa.
Doinuelek 2026ko hitzorduak aurkeztu ditu
Euskarazko Plazen Sareak aurten egingo dituzten euskarazko literatura azokak aurkeztu ditu, Iruñean: Baztango (H)ilbeltza, Oiartzungo Literatura Plazara, Azokitiko Gure Gelatik, Zarauzko Literaturia, Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azoka, Hernaniko Liburu eta Disko Azoka, Sarako Ikusi Mikusi, Oiartzungo Hitzen Lihoa eta Lazkaoko Liburu eta Disko Azoka.
Nobela beltzaren hila
Gaur, astelehenarekin, (H)ilbeltza Euskal Nobela Beltzaren Baztango Astea eta Pamplona Negra Literatura eta Zinema Beltzaren Iruñeko jaialdia hasiko dira.
EHU eta Salamancako Unibertsitatea Miguel de Unamunoren heriotza aztertzen ari dira
Nola hil zen Miguel de Unamuno idazlea? Berez hil zen edo hil egin zuten? Idazle bilbotarraren heriotzaren inguruko eztabaida zabaldu da berriz ere, eta Euskal Herriko Unibertsitatearen eta Salamancako Unibertsitatearen ikerketa batek gertaera argitu nahi du.
EHUko adituek Unamunoren heriotza ikertzeko lantaldean parte hartuko dute
Salamancako Unibertsitatean diziplinarteko ikerketa sustatzeko ekimen bat bultzatzea erabaki du EHUko hainbat sailetako irakasle talde batek. “Unamunoren etxean kriminalitate-zantzu desberdinak agertu izanak EHU interpelatu egiten du USALek abiatu duen ikerketan parte hartzera”, adierazi dute.
Joxe Azurmendiri aitortza ekitaldia egin diote Durangoko Azokaren azken egunean
Jakin Fundazioko eta Gerediagako kideek aitortza omenaldia egin diote gaur Joxe Azurmendiri. Pentsalari, idazle eta euskaltzaleari eskainitako Jakin aldizkariren azken zenbakia izan du abiapuntu ekitaldiak. Horrekin batera, Azurmendiren Manifestu atzeratua errezitatu dute hainbat poetak Durangoko Azokako azken egunean.