Adele, Raye, Sienna Spiro…: 15 urte Amy Winehouseren oinordekoaren zain

Britainia Handiko musikagintzak bere historiako ahots berezienetako bat galdu zuen orain 15 urte. Amy Winehouse zendu zenetik, musika britaniarra etenik gabe ari da bilatzen haren oinordekoa, arauak hautsi eta belaunaldi berri bati bidea eman zion abeslari ikonokoaren lekukoa nork hartuko.

"Amy berria" izatearen etiketa zama astuna izan da ondoren etorritako hainbat abeslari britainiarrentzat, hala nola Adele, Raye edo, berrikiago, etorkizun oparoa duen Sienna Spirorentzat. Guztiek aitortu dute Winehouse inspirazio iturri izan dutela, baina zer dute harekin komunean, eta zertan bereizten dira?

Amy Jade Winehouse (1983-2011) Enfielden jaio zen, Londresko iparraldean, jazzarekin lotutako familia judu batean. Aita Mitchek eta amona Cynthiak oso lotura estua zuten musikarekin; izan ere, Ronnie Scott saxofoi-jotzailearekin ibili zen amona.

Frank Sinatra, Tony Bennett eta The Ronettesek, besteak beste, soinu-banda jarri zioten Amy gaztearen haurtzaroari, eta haren erreferentzia nagusia izan ziren musikan hasterakoan. Sylvia Young antzerki-eskolan trebatu zen, eta gero BRIT Schoolen, Londresko ahotsen harrobi handian, non urte batzuk geroago Rayek, Lola Youngek eta Jessie Jk ere ikasi zuten, besteak beste.

Bere ibilbidea 2003an hasi zen, Frank (Sinatraren omenez) estreinako albumarekin bere lehen kontratu diskografikoa sinatu ondoren (2003), eta beste bi disko ere izango zituen, Back to Black (2006) eta Lioness: Hidden Treasures (2011), hil eta hilabete batzuetara argitaratua.

Amyren interpretazio-gaitasunak, beehive (erlauntza) ile-apainkerarekin eta betazaleko marra oso markatuak artistaren irudi bereizgarria ekarri zuen, eta bere letra urratzaileekin batera, mundu mailako arrakasta lortu zuen.

Eszenatokietan zebilen, bai, baina Amyren bizimodua Camdeneko pubetan zegoen. Hara kantatzera edo barraren atzean pintak zerbitzatzera joaten zen, eta han ezagutu zuen bere bizitzako maitasun handia ere, Blake Fielder-Civil, zeinarekin 2007an ezkondu zen. Bi urte geroago dibortziatu zen.

Desleialtasunez, alkoholez eta drogaz betetako harreman gatazkatsua inspirazio iturri izan zen abeslari londrestarrarentzat bere kantu arrakastatsuenetako batzuetan, baina Amy hondoa jotzera ere eramango zuen. Elikadura-nahasmenduak eta mendekotasunak izan zituen, eta depresioaren zuloan sartu zen, ospea goraka zihoan aldi berean.

Amy Winehousen ahotsa 2011ko uztailaren 23an itzali zen betiko, 27 urte besterik ez zituela, Londresko Camden auzoko bere etxebizitzan hilik aurkitu zutenean. Atzean utzi zuen ibilbide iheskor baina golardoz betea, ia hogeita hamar: sei Grammy eta BRIT sari bat, besteak beste.

Hil ondoren, musikaren industriak berehala bete zuen Camdeneko lehoiaren hutsunea, eta Adele izugarria izan zen ordezko perfektua. 2016an Bostonen (AEB) eman zuen kontzertuetako batean, Rolling In The Deepen abeslariak esan zuen: "Nire ibilbidearen % 90 zor diot Amyri. Beragatik hartu nuen gitarra eta beragatik idatzi nituen nire abestiak".

Raye abeslariak, bere aldetik, estigmaren pisuari aurre egin zion I Will Overcome kantuan: "Bitxia da, pertsona batzuek diote Amyren antza dudala. Bada bere teklatuen bidez txistua botatzen duenik".

NMEri egindako adierazpenetan, artistak presio mediatikoa salatu zuen: "Zailena da jendea hain zitala eta gaiztoa denean bere iruzkinekin: Ez zara inoiz bera izango. Harrigarria da nola hitz egiten didaten niri: Amyk jasan zuen gaiztakeria bera da".

Orain, Sienna Spiro 20 urteko abeslari britainiar gazteari begira daude. Uztailean atera berri du Visitor estreinako diskoa. Winehouserekin dituen antzekotasunak nabarmenak dira: bere antz fisikoaz gain, judutar familiakoa ere bada, retro estiloa du eta Amy soineko batean inprimatuta eraman du omenaldi gisa egin duen biran.

15 urtek erakutsi dute (industriak ondorengoen bila obsesionatuta jarraitzen duen arren) Amyren musikak ez zuela erreplikarik behar, denbora behar zuen, besterik gabe, ondare hilezkor bihurtzeko.