Munduaren akabamendua Aragoiko basamortuan

Jendeak gauza ugariz egiten du berba  egunotan (Iran, Israel, Gaza, atzoko, gaurko, biharko ustelkeria politikoa, beroa, ekaitzak, uda, oporrak….) Zinemazale/jaleon artean, berriz, gai bakarra dago ezpainetan: Oliver Laxeren Sirat pelikula, alegia.

Barrenetan egin digu eztanda, dar-dar bizian utzi zentzumen guztiak (zientziak balekotzat jotzen dituen bostak gehi  hain zinematografikoa de seigarrena eta, segun eta multibertsoaren zein dimentsiotan gauden/zaudeten zazpigarren bat ere).

Gutako bakoitza, eraman gaituen techno-zeluoidezko trantzean geundela ( nik uste, gehiengook zorabiotik  ezin atera gaude oraindik ere), ero moduan hasi ginen erreferentzien bila. Eta hara non  gure  delirioetan honako hauek   aurkitu (edo asmatu, batek daki): Antonioniren Il desserto rosso, George Millerren Mad Max guztiak, Kubricken 2001: A Space Odyssey, Coppolaren Apocalypse Now. Bere aldetik, Ander Makazaga kritikariak euskarazko hainbat hedabidetan idatzi du Sirat-i badariola Gaspar Noeren Climax edo Lux AEterna filmek oinarrian duten isuri sentsorial bera.  Atrebimendu osoz Anderrek frogatu du O que arde-ren autorea den Oliver Laxek darabilzkien kontatzeko moduek maiz egiten dutela bat Albert Serraren narratiba erradikalarekin.

Horretan gabiltza buruz belarri, bihotzez arima, gu baino askoz normalagoa den jendea San Joango suaz edo Futbol Klubetako Nazioarteko Txapelketaz arduratzen den bitartean.

Dagoeneko (filma ekainaren 6an estreinatu zen), goitik behera aztertu/ikertu/analizatu/ikasi izan dugu  Kangding Rayen soinu banda super elektronikoa eta, hara!, bakezkoak egin ditugu Almodovar anaiekin beraiek baitira Sirat-en ekoizlerik garrantzitsuenak.

Antza, nahiko izan behar genuen. Nahiko eta soberan. Ba ez. Ematen dugun pauso bakoitzak, irakurtzen, aditzen, ikusten, amesten dugun orok Cannesen Epaimahaiaren Sari Nagusia jaso zuen filma ekartzen digu gogora. Esaterako…

Jakin berri dugu Monegroseko Desert Festival delakoaren 32garren edizioa  uztailaren 26an izango dela. Non? Aragoiko mortuan. Musika elektronikoari, technoari, soinu industrialari eskainitako jaialdi munstroa izanik,  diru/sarrera leihatilaren markak leherrarazi duen zeluloidezko puska gori-goriarekiko gure antsietate sendaezina berpiztu da berriro. Zergatik?

Oliver Laxe Galiziakoa da izatez. Galiziako Zinema Novoren aurrendari eta ordezkari nagusienetarikoa,  Donostian jaiotako Jaione Camborda, Lois Patiño, Álvaro Gago Diazekin batera. Baina Oliverrek ederki asko ezagutzen ditu Maroko eta Magreb osoa. Hantxe bizi izan da. Hantxe dituzte erro sendoak, abiapuntua, muina eta jomuga estreinako bere  bi filmek, Filmin plataforman ikusgai dauden Mimosas eta
Todos vós sodes capitáns horiek. Ibilia da, beraz, Oliver Sahara basamortuaren sakonetan eta Aljeriako hamadan, non paisaia harrizko/hareazko eremu idorra den. Bestalde, denok dakigu desertuetan egiten direla rave festa handienak, ikusle/entzule/ dantzari gehien biltzen duten horiek. Beste leku frankotan, baita hirietako estadioetan ere antolatzen dira, jakina, baina haitz erraldoiek babesturiko hondarrezko espazio estralurtarretan gertatzen direnek badute infernuzko xarma, deabruak soilik eskaintzen duen libertate basa. Froga bezala, goian aipaturikoa, Huescako Monegrosen izango den Desert Festival.

Horrexegatik akordatu gara  Sirat-ekin  jaialdiaren berri izan dugunean. Egia, Sirat Maroko bertan da filmatua. Baina memorian eta begietan iltzaturik  geratu zaizkigun irudi gehienak Aragoiko beste probintzia batean izan ziren hartuak, Teruelen. Non zehazki?  65 hektarea duen Barrachinako Ramblan, (hor zaudela, erraz irudikatzen duzu  Marte planeta gorriaren balizko paisaiarik), Tortajadako urmaelean (zeinen sorrera nahiko ezezaguna den, zeinen ezaugarriak estepa gazi batenak diren) eta Villarquemadoko harrobian. O que arde ere bertan filmatu zuten. Harrobi horretatik kareharria erauzi izan da mendeetan zehar.

Ahoa bete hortz (bete harkaitz eta harea) geratuko zara paisaia horietara guztietara begira. Beste ziento bat pelikula ibiliko zaizu dantzan  erraietan. Zeintzuk? Arizonako Monument Valleyen, Utah-ko Moaben eta  Kaliforniako Herio Haranean  filmaturiko mila western eta Star Wars ere. Burura etorriko Txileko Ilargiaren Haranean grabatu zituzten Dune bi horiek ere.

Zeluloidezko ispilatzeetan barna gabiltza Siraten adoratzaileok, burua erdi sano erdi joana dugula. Igual esnatzen garenean, sendatzen garenean Nafarroako Errege Bardean gaudela deskubrituko dugu . Eta, akaso harri eta harea bihurtu gara.