Petrus me fecit, Helena lapidem meum reflexa est
Zorteak zera eman dio Petrus zinema piezari: testura ezberdin bat, bene-benetakoa, plantak egiten ez dituena.
Ederra, ederra oso, hain aspaldi aspaldikoa den esaldi hori: Petrus me fecit, Pedrok (Kepak, Piarresek, Pierrek) egin ninduen. Horrela sinatzen zuten antzina hargin-maisuek harrizko elizak, baselizak, katedralak ere lantzen, eraikitzen zituztenean. Horrela sinatu zituzten Nafarroako Itzagaondoa bailaran dauden XII. mendeko lau ermita, Itzagako San Migel, Gergetiaingo San Martin, Ardatzeko Salbatore Deuna eta Turrillaskoa.
Laurak dira erromaniko estiloko harribitxiak, altxorrak. Denak izan ziren Petrus izeneko harri-maisu batek eginak. Denak izan dira denbora luzez ahazturik, abandonaturik.
Orain arte abandonaturik. Egun, hamaika ahalegin, borroka, hitz eta idazki egin dute hainbat eta hainbat kixote bikain, aparta eta sekulakoak, Itzagondoko Elsa Plano Urdaciren laguntzaz.
Kixoteak? Bai, esaterako, Simeon Hidalgo Valencia erretiroa hartutako irakasle eta ikertzailea. Sortu du berak Itzaga mendiak babesten (eta ezkutatzen) duen ibar honetan Petrus izena duen museo txikia. Harrizko inguru abegikor horretan, Nafarroako landa-ondare erromanikoak merezi dituen estimu eta aitortza emateari ekin zion izkribu egundokoak plazaratu dituen Simeonek.
Segituan hurbildu zitzaion beste ameslari fin bat, Joseba Lekuona. Eskultore-artisau nafar horrek eraikuntza metalikoen adarreko lanbide heziketako ikasketak egin ondoren, hargintzako ikasketak hasi zituen Iruñeko eskola-lantegian. Ospe izugarria duen harri-maisu horrek euskarri gastronomikoak egiten ditu lanbidez, ogibidez. Berea da, etsenplu, Mugaritz jatetxeko baxera guztia.
Nazioarteko mailan lortutako famak ez du Joseba itsutu, eta herri txiki askotako hilerrietan daude berak, harria landuz, kolpatuz eta laztanduz sortutako hilarriak…
Simeonekin hizketan orduak pasa eta gero, ameslariek baino ez dituzten burutazio zoragarri horietako bat otu zitzaion, aipatu ermita horien kapitelak erreproduzitzea, alegia, Petrus izeneko maisu ezezagun hark harrian utzitako gakoak, arrastoak, seinaleak erabili. Bidenabar, esfortzu erromantiko horrek lagunduko zion, seguru, Itzagondoari denon ahotan, denon begi aurrean, denon desiretan izateko. Joandako garaietan izan zuen garrantzi eta sona berreskuratu.
Zinema kontuetan eskarmentu handiko norbait falta zen lagun-talde horretan. Bat batu beharrean, bi batu ziren erronkara. Alde batetik, Helena Bengoetxea Guelbenzu. Haruru Filmak izeneko ekoiztetxea sortu zuen Iruñeko kazetariari Kubako zinema eskola itzal ikaragarrizkoan irakatsi zioten dokumentalak zer ziren.
Beste aldetik, Ruben Marcilla Lopez de DiCastillo arrimatu zen harrizko amets horretara. Bai, zinemagintzako arlo guztiak jorratu ditu kameraz Rubenek, eta gizarte mugimendu askori eman izan dizkio aholku bisualak. Hori guztia ez zen, alta, zuek pentsatzen duzuen bezain garrantzitsua oraingo honetan. Izan ere, Petrus izenburua izango zuen zinema proiektuan parte hartuko zuten guztioi askoz inportanteagoa suertatu zitzaien Ruben ere harrigintzan ikasia, jasoa, ibilia izatea. Are gehiago, Joseba Lekuonaren harri-kidea izan zen eskolan eta abenturetan.
Kasualitate/zorte horrek zera ematen dio Iruñeko Golem aretoetan ibilbide oparoa izan ostean Galizian jendetza aurrean estreinatu berri den zinema pieza horri, testura ezberdin bat, bene-benetakoa, plantak egiten ez dituena.
Zergatik? Rubenek baitaki kamera harriaren zein pitzaduretan, zein zimurduretan jarri. Rubenek badaki kamerak zeri eta nora begiratu behar duen. Badaki nola mugitu kapitelekin dantzan (horretan, ezinbestekoa izan da gero María Calle Guerrero muntatzailearen lan findu-findua…)
Petrus dokumentala Euskal Herriko pantaila askotarako bidea urratzen hasi da. Euskal Herrikoetara iritsiko da, presarik pe, mundukoak zapaltzen dituen bitartean.
Petrus hitzak Pedro esan nahi duela badakizue, honetaz gero, baina, zaude adi, ze, aldi berean, Harria adierazten baitu latinez…
Portzierto, zer esan nahi ote du gure goiburuko Helena lapidem meum reflexa est horrek? XXI. mende horretan derrepentean esnaturik, Itzagaondoko kapitelek harro esaten duten hori: Helenak filmatu gintuen, Helenak gure harria islatu zuen. Pantailan.
Zure interesekoa izan daiteke
"Ander eta Yul" filma zaharberritu dute EITBk eta Euskadiko Filmategiak
Ana Diez zuzendari nafarraren Ander eta Yul (1988) filma zaharberritu dute Euskadiko Filmategiak eta EITBk. Boloniako Zinematekaren menpeko L’Immagine Ritrovata laborategietan aztertu eta eskuz konpondu dute, aurretik, besteak beste, Tasio filmarekin egin zen moduan
Oliver Laxek instalazio bat erakutsiko du Tabakaleran
"HU/هُو.Bailad como si nadie os viera" instalazioak Sirāt filmaren sorkuntza prozesua, ikerketa lana eta grabazioak ditu oinarri. Uztailaren 16an aurkeztuko du Laxek bera, Donostian.
Nouvelles Vagues jaialdiak izarren dirdira piztuko du Biarritzen
Biarrizko zinema jaialdiaren 4. edizioa ekainaren 23tik 28ra egingo dute kostaldeko hirian. Kristen Stewart zuzendari eta aktorea izango da epaimahaiko burua, eta Los Javisek, Xavier Dolanek, Monica Belluccik, Marion Cotillardek eta Isabelle Huppertek parte hartuko dute.
Zinegoak LGTBQ+ jaialdiak 40 film baino gehiago izango ditu Sail Ofizialean
Ekainaren 22tik 29ra bitartean egingo den Zinegoak Bilboko LGTBIQ+ zinema eta arte eszenikoen jaialdiak 40 film baino gehiago izango ditu Sail Ofizialean. Gainera, kulturarekin eta sexu-, identitate- eta genero-aniztasunarekin lotutako 50 jarduera baino gehiagorekin beteko du Bilbao.
Zinemaren Jaia, Hegoaldeko zinema aretoetan bueltan
Ekainaren 8tik 11ra, 3,5 eurokoa izango da zinemarako sarreren prezioa. Ipar Euskal Herrian, Fête du Cinéma ekainaren 28tik uztailaren 1era izango da.
Aurtengo Kimuak katalogoko film laburrak aukeratu dituzte
Zazpi film labur hauek hautatu dituzte euskal film laburrak sustatu eta zabaltzeko: ‘Aho beltza' (Alba Lozano), 'Al otro lado' (Pablo Esteo, June San Sebastián, Leyre Fernández, Antton Gorroño, Leire Martínez, Irune Aguirreazaldegui eta Javier Martínez), 'Bitartean, gero' (Raúl Barreras), 'Hemen gaude' (Sébastien Boulard), 'High River' (Daniel Alegrete), 'Joare Tte' (Ekaitz Bertiz) eta 'Los Divulgators' (Pablo Hernando Esquisabel).
“Tamara ta Mara” euskarazko fikziozko telesail berria estreinatu dute Primeran plataforman
“Tamara ta Mara” umorez beteriko euskarazko fikziozko telesaila da, komedia zoro eta feminista bat. EITBren ‘Formatu txikiak, Talentu berriak’ deialdiaren barruan garatu den bigarren telesaila da. Bilboko Azkuna Zentroan estreinatu ostean, Primeran plataforman dago jada ikusgai.
Cannes, ispilu beltz murgiltzailean
Eta zeren bitartez sorgintzen gaituzte Carltonen Méliès aztiaren ondorengo sortzaile-teknologoek? Errealitate birtualarekin, errealitate areagotuarekin, erreala ez den errealitatearekin, errealitate mistoarekin, existitzen ez diren arren gure begi betaurrekodunen aurrean forma hartzen duten ikuskizun paregabeekin.
Zinemaldiko kartel berriek zinemako zenbait ogibide dituzte protagonista gisa
Ricardo Darin aktore, ekoizle eta zuzendaria izango da Donostiako Zinemaldiaren 74. edizioko kartel ofizialaren protagonista. Jaialdia 2026ko irailaren 18tik 26ra bitarte egingo da. Kartelak Donostiako Wallijai estudioak diseinatu ditu. Darin protagonista den kartelaren kasuan, collagea sortu dute 2024an hartutako erretratu batetik abiatuta. Poster ofizialarekin batera, gainerako sekzioetako kartelak ere eman dira ezagutzera, zinemagintzako ogibideei omenaldi egin nahian. Hala, Darinen irudia duen posterrak interpretaziora garamatza, eta gainerakoek, berriz, honako hauekin dute zerikusia: gidoia (New Directors), soinua (Horizontes Latinos), zuzendaritza (Zabaltegi-Tabakalera), muntaia (Perlak), arte-zuzendaritza (Nest), makillajea (Culinary Zinema), efektu bereziak (Zinemira) eta ekoizpena (Made in Spain). Kartel horiei Klasikoak ekimeneko hiru kartelak gehituko zaizkie laster. Aurten, Jose Giovanni zinegile, eleberrigile eta gidoilari frantsesa omeduko dute hiru kartel horien bidez.