Chivitek Foru Hobekuntzaren erreforman euskara berezko hizkuntza gisa aitortzea proposatu du

Nafarroako Foru Eraentza Berrezarri eta Hobetzeko lege organikoa (Foru Hobekuntzaren Legea) eguneratzean euskara "berezko hizkuntza" gisa aitortzea proposatuko duela iragarri du Maria Chivite Nafarroako Gobernuko presidenteak, Parlamentuan.

Chivitek Foru Hobekuntza gaurkotzea aztertzen ari den lantaldean egingo duen hurrengo agerraldian aurkeztuko du proposamena, eta adierazi du sinetsita dagoela "euskarak agian konnotazio sozialak baino gehiago politikoak zituen aroa gainditu" egin dugula gizarte gisa.

Presidenteak uste du egungo egoerara "hein handi batean, publikotasunetik abiatutako ikuspegi bati esker" iritsi dela, "sozializatzea, euskara hurbiltzea eta, batez ere, ikaskuntzaren bidez, Nafarroako biztanle guztiei helaraztea helburu izan duena, bizi den lekua kontuan hartu gabe, behartu gabe eta inposatu gabe".

Chivitek joan den asteburuan Iruñean "euskaraz bizitzeko benetako baldintzak" eskatzeko egin zen manifestazioari buruz hitz egin du, eta "ezagutza unibertsalizatzeaz" mintzatu da. Horren harira, lehendakariak adierazi du hori dela, hain zuzen ere, "hizkuntzaren sozializazioan aurrera egiteko gakoa".

Halaber, Maria Chivitek defendatu duenez, "euskara aniztasunetik ulertu behar da, giltzarri garrantzitsua baita Nafarroako gizarte osoarekin konektatzeko, gizarte hori ere plurala baita, eta nafar guztiok berezkoa dugun hizkuntza horren parte izatearen sentimenduan aintzat hartu eta sartu behar baita".

Euskara eta hezkuntza 

Gobernuburuak nabarmendu duenez, "euskarak erabateko normaltasuna bizi du bizikidetzaren esparruan, eta hori, ziurrenik, faktore asko dituen bilakaeraren ondorio da ".

Faktore horietako bat, Chiviteren ustez, "hezkuntzak euskararen esparruan izan duen eta duen papera da". "D eredua Erkidego osora eta, bereziki, eremu ez-euskaldunera hedatzeak ahalbidetu du herritar guztiei hizkuntzaren ezagutza eskuragarri jartzea, bizi den tokia edozein dela ere. 2020/2021 ikasturtetik D ereduko unitateak ezarri ditugu Mendigorrian, Larragan, Lezkairun, Aibarren eta Faltzesen", adierazi du, besteak beste.

Era berean, "2015. urteaz geroztik D eredua ezarri duten Haur eta Lehen Hezkuntzako ikastetxeei ematen zaizkien dirulaguntzak" nabarmendu ditu, "bereziki eskola txikiak baitira, landa-eremuan, eremu mistoan eta ez-euskaldunean daudenak".

Maria Chivitek adierazi duenez, "hurbilketa hori da egokiena, Nafarroako gizarte osoak euskara hizkuntza propiotzat hartzea nahi badugu, eta ez tresna politikotzat".

Chivitek adierazi duenez, "ikuspegi hori, ezagutzarena, funtsezkoa izaten ari da euskarak onarpen soziala izan dezan, baita historikoki hizkuntza horrekin harremanik edo loturarik izan ez duten herrietan ere".

Ainhoa Unzu PSNren bozeramaileak adierazi duenez, talde sozialistak bat egin du presidentearen iragarpenarekin, euskara ez delako "ideologia jakin batena" eta ez delako "Nafarroako zati baten ondarea". "Gure erkidegoko berezko hizkuntza gisa ulertu behar dugu, eta horregatik ulertu behar da elkargune, ezagutza eta ondare partekatuko elementu gisa", defendatu du.

Zein da euskararen egungo estatusa Nafarroan?

Autonomia estatutu gisa funtzionatzen duen Foru Hobekuntzak dio gaztelania dela Nafarroako hizkuntza ofiziala, eta euskara "hizkuntza ofiziala" izango dela "eremu euskaldunetan".

1986ko Euskararen Foru Legeak, ordea, "gaztelania eta euskara Nafarroako berezko hizkuntzak" direla ezartzen du, eta Foru Hobekuntzaren 9. artikulura jotzen du, bertan jasotzen baita zonifikazioa.

Nafarroako legedian, beraz, euskara berezko hizkuntza gisa onartuta dago, eta Chiviteren proposamenaren helburua estatus hori Nafarroako oinarrizko lege organikoan sartzea da.