Aberri Egunaren jatorria eta ospakizuna, gaur arte
Espainian Bigarren Errepublika aldarrikatu zuten 1931ko apirilaren 14ean eta euskal abertzaletasunak garaiko pentsamendu askeagoa probestu nahi izan zuen kataluniarrek eta galiziarrek jada bazuten nazio mailako eguna izateko. "Diada", izan ere, 1889tik ospatzen da eta "Dia da Patria Galega" 1919tik.
Hala, 1932ko martxoaren 27an lehen Aberri Eguna antolatu zuen Eusko Alderdi Jeltzaleak Bilbon, Berpizkunde Igandean. 60.000 lagunek manifestazio egin zuten Lopez de Haro Kale Nagusitik Sabino Aranaren jaiotetxeraino. Urtebete lehenago, 1931an, berritua izan zen EAJren egoitza izateko eta Sabin Etxea izena jarri zioten.
Hurrengo urtean, 1933an, Donostian egin zuten ospakizuna eta Jose Antonio Agirre lehendakariak eta Telesforo Monzonek hitz egin zuten. 1934ean Gasteizen ospatu zen eta 1935ean Iruñean, baina izena aldatu behar izan zioten eta "Euzko Eguna" deitu, ospatu ahal izateko, Gobernuak eta Nafarroako eskuinak ez baitzuten egiten utzi nahi.
Jose Antonio Agirre 33ko Aberri Egunean hizketan Donostian (By FONDO FOTO CAR. RICARDO MARTIN -www.guregipuzkoa.net/photo/1023909, CC BY-SA 3.0)
36ko altxamendu militarraren ostean, Aberri Eguna debekatu egin zuten eta Ipar Euskal Herrian nahiz kanpoan, euskal diaspora bizi zen tokietan bakarrik ospatu ahal izan zuten publikoki (Ameriketan, Parisen...).
1964ra arte itxaro behar izan zen berriz ere Hegoaldean ospatu ahal izateko, modu ezkutuan bazen ere. Hala, erbestean zen Eusko Jaurlaritzak Gernikan deitu zuen Aberri Eguna, martxoaren 29an. 25.000 lagun bildu ziren eta Poliziak jendetza hori Gernikara iristea oztopatu nahi izan bazuen ere, ez zuten lortu. Poliziaren jazarpena ohiko bihurtu zen hurrengo urteetako Aberri Egunetan (1965ean Bergaran, 1966ean Gasteizen Jaurlaritzak deituta eta Irunen ETAk deituta, 1967an Iruñean, 1968an Donostian…)
1964ko Aberri Eguneran irudia, Gernikan. 2014ko "Aberri Eguna: Gernika 50 años" dokumentaletik hartutako argazkia.
Diktaduraren amaieran eta Trantsizioaren hasieran, alderdi abertzale guztiek eta abertzaleak izan ez arren, ezkerrekoak ziren alderdi guztiek ospatu zuten Aberri Eguna, 1975ean Gernikan, adibidez. Urten hartan ere atxiloketak egin zituen oraindik Poliziak.
Aberri Egunaren ospakizuna ez zen normaldu Franco hil zen arte. 1978ko martxoaren 27an Aberri Egun historikoa ospatu zen. Euskal Herriko 18 indar politikok deialdi bateratua egin zuten Hego Euskal Herriko lau hiriburuetarako eta 400.000 pertsona bildu ziren hainbat iturriren arabera (beste batzuk ondoko zifrak ematen dituzte: 100.000 lagun Bilbon, 70.000 Donostian, 40.000 Iruñean eta 20.000 Gasteizen). "Nafarroarentzat, Arabarentzat, Gipuzkoarentzat eta Bizkaiarentzat Autonomia Estatutua" eskatu zuten guztiek aho batez, "Euskal Herriko bizitza politikoaren normalizaziorako ezinbesteko tresna gisa".
Alabaina, hurrengo urtean errepikatuko zen azken aldiz batasun argazki hori. 1979an Bilbon Aberri Eguna elkarrekin ospatu ostean, PSE-PSOEk egun hau ospatzeari uztea erabaki zuen, eta hurrengo urtetik aurrera, alderdi abertzaleak banatuta ospatzen hasi ziren.
EAJk Bilbon ospatu izan du azken urteotan Aberri Eguna, eta Independentistak sare herritarrak, berriz, Iruñean 2012tik. Deialdi horrekin bat egin izan dute Sortuk, EAk, Aralarrek (desegin arte), Alternatibak eta Abertzaleen Batasunak.
Podemos Euskadi 2016ean hasi zen Aberri Eguna ospatzen. Donostian lehen urte hartan eta Bilbon geroztik.
Zure interesekoa izan daiteke
Euskadik eta Espainiar Estatuak aldebiko batzorde bat sortuko dute aireportuen kudeaketan parte hartzeko
Aireportu-azpiegiturei buruzko akordioak bi administrazioen arteko lankidetza-organo bat abian jartzea aurreikusten du, indarrean dagoen eskumen-araudia errespetatuz, Euskadik erabaki estrategikoetan esku hartzeko aukera izan dezan.
Euskal Herriaren proiektu nazionala indartzeko beharra azpimarratu du EH Batera herri ekimenak Lizarran
Aberri Egunaren ofizialtasuna eta instituzionalizazioa ere aldarrikatu dituzte ekimeneko ordezkariek gaur Lizarran egin duten ekitaldian. Zehazki, gaur egun ez duen aitortza eta zabalpena emateko eskatu dute, "urrats txikia bezain eraginkorra" izango litzatekeela iritzita.
Etchegarayk eta Blancok hartu dute Baionako eta Biarrizko alkate kargua
Atzo, Kanboko eta Hendaiako aginte makila jaso zuten Peio Etxelekuk eta Kotte Ecenarrok. Bigarren itzuliaren ostean alkate karguak hartu eta gero, orain argitzeko dagoen bakarra da Euskal Hirigune Elkargoko presidente izateko hautagaiak nortzuk izango diren. Etchegarayk ez du horren inguruko arrastorik eman.
Bizikidetza eraikitzeko, egian oinarritutako memoria eskatu du Eneko Anduezak
Euskadiko sozialista gazteek Oroimen Hegoak sariak banatu dituzte Donostiako Miramar Jauregian. PSE-EEk ezberdin pentsatzeko askatasuna bermatzeko lanean jarraituko duela aldarrikatu du Anduezak.
Euskadiren eraikuntzan buru-belarri arituko den gazteria aldarrikatu du Aitor Estebanek, pankarta atzean geratzen direnen aurrean
EGI egunaren ekitaldi nagusian parte hartu du Aitor Esteban EBBko presidenteak, Mungian. Gizartean eta alderdian euren lekua hartzeko eskatu die gazte jeltzaleei.
Aireportuen kudeaketan parte hartzeko gaitasunak iritzi ezberdinak sortu ditu euskal alderdien artean
EAJk uste du "albiste bikaina" dela, eta PSE-EEk, berriz, akordioa bere dimentsioan jartzeko eta gehiegizko espektatibarik ez izateko eskatu du. Oposizioak kritikatu du "lehendakariak argazki bat bilatu duela Madrilen", eta akordioa "kea baino ez" dela.
Mikel Serrano, Zumarragako PSE-EEko alkatea, Korrikaren lekukoarekin
Alkateak eraman du Korrikaren lekukoa Gipuzkoako udalerriko Udalbatzari esleitutako kilometroaren lehen metroetan. PSE-EEk Korrikan alderdi gisa ez parte hartzea erabaki zuen, CCOOk betoa jaso ostean, baina ordezkari batzuk parte hartzen ari dira.
Aena aztertzen ari da Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuak egin duten akordioaren aurkako neurriak hartzeko aukera
Enpresa publikoak azpimarratu duenez, aldebiko organo berria "aholku-emailea besterik ez da izango" eta ez ditu bere eskumenak aldatuko. Gainera, ohartarazi du arriskuan jar daitekeela legedia, egungo araudiaren mugak gainditzen badira.
Torresek ontzat jo ditu itunak, eta "Konstituzioa, Estatutua eta legedia" errespetatzen dituztela esan du
Angel Víctor Torres ministroak Aldebiko Batzordearen bilera "produktiboa" izan dela esan, eta aurrez egin den "lan handia" nabarmendu du. Bi administrazioek, gainera, etorkizunean industria, energia, osasun eta immigrazio alorretan, besteak beste, akordioak lortzeko negoziazioen ildoak ireki dituztela aurreratu du. Horren ustez, "akordioan, askatasun instituzionalean eta kudeaketa publikoaren eraginkortasunean" oinarritutako lankidetza eredua finkatzen ari da.
Pradalesen iritzian,"akats politiko larria" da 'Guernica' ekartzeari atea ixtea kontserbazio txostena jasotze hutsagatik
Lehendakariaren arabera, Reina Sofia Museoaren ezezkoak ez luke nahikoa izan behar Pablo Picassoren margolana Bilboko Guggenheimera 9 hilabetez ekartzea baztertzeko. Guernica Euskadira ekarrita munduari "erreparazio" mezu bat bidaliko litzaioke, horren ustez, eta hori esan dio Pedro Sanchezi.