Dagoeneko ingurumenaren narriadurak segurtasun mugak gainditzen dituela ohartarazi dute zientzialariek
Zientziak lehen aldiz finkatu du zeintzuk diren ingurumenaren narriaduraren adierazle nagusiak gainditu behar ez lituzketen segurtasun- eta justizia-mugak; eta ondorioztatu du marra gorri horietako asko dagoeneko gurutzatu direla eta giza ongizatean eragingo dituen inpaktu asko saihestezinak direla.
Hala, zientzialariek 1,5 gradutan ezarri dute muga "segurua", eta hortik gora ez litzateke igo behar Lurraren batez besteko tenperatura, klima-inflexioko hainbat puntu izateko probabilitate handia saihesteko; hori ez da oraindik gainditu. Baina klima-aldaketak eragindako kalte adierazgarriekiko esposizio handia saihesteko "bidezkotzat" jotzen den muga gradu batean finkatzen du; hori bai gainditu da dagoeneko.
Future Earth nazioarteko erakundeak deituta, Lurraren Batzordeko – mundu iraunkorrago baten alde lan egiten duten zientzialarien nazioarteko plataforma – 50 bat ikertzailek beren lanaren ondorioak argitaratu dituzte gaur Nature aldizkarian, eta giza ongizatea jasan dezakeen planeta bat babesteko gurutzatu beharko ez liratekeen atalase horiek zeintzuk diren zehaztu dute.
Zientzialariek "segurutzat" jotzen dituzten mugak Lurrean baldintza egonkorrak bermatzen dituztenak dira; "bidezkoak" dira giza esposizioa minimizatzen dutenak kalte garrantzitsuenen aurrean (hala nola, bizitzaren galera, nahitaezko migrazioak, elikagaien edo baliabideen galera, ura, elikadura-segurtasuna edo gaixotasun kronikoak).
Klimaz gain, ikertzaileek muga "seguru" eta "bidezko" horiek finkatu dituzte, baita biodibertsitateari, ur gezari eta airearen, lurzoruaren edo uraren kutsadura mota desberdinei dagokienez ere, eta ondorioztatu dute kasu gehienetan gainditu egin direla eta gizakiak arrisku "erraldoiak" hartzen ari direla eta planetaren egonkortasuna eta erresilientzia arriskuan jartzen ari direla.
Adierazi dute, adibidez, natura globalaren % 50 eta % 60 bitartean bere horretan mantendu beharko litzatekeela (bete gabe, bai segurtasunari dagokionez, bai justiziari dagokionez); gainazaleko uraren emariaren aldaketaren ehunekoa ez litzatekeela % 20tik gorakoa izan beharko (bete gabe); edo lurpeko uraren aprobetxamenduak ez lukeela akuiferoak kargatzeko ahalmena baino handiagoa izan behar (bete gabe, baita ere, segurtasunari zein justiziari dagokionez).
Era berean, ikertzaileek ohartarazi dute nitrogenoa edo fosforoa bezalako ongarrien zikloek segurutzat eta bidezkotzat jotzen diren mugak ere gainditzen dituztela, eta giza jarduera ugarik uraren fluxu naturalak aldatzen dituztela eta ibaietan mantenugai gehiegi askatzen dituztela. Horrek mehatxu handiak dakarzkie ekosistemei eta pertsonen ongizateari.
Parisko Akordioa
Lanean parte hartu duten mundu osoko 50 ikertzaileen artean Basque Center for Climate Change (BC3) zentroko Noelia Zafra ikertzailea dago. Ikerketa horren garrantzia azpimarratu du, eta argi eta garbi adierazi du muga horietako asko gainditu direla eta horren ondorioetako batzuk saihestezinak izango direla, baina baita "garrantzitsuena orain lan egitea beharrezkoa dela jakitea dela, eta muga horiek gainditzearen ondorioak ahalik eta txikienak izan daitezen".
Klimaren eta biodibertsitatearen krisiari aurre egiteko Parisko Akordioa zorrotz betetzeaz gain, "askoz ere zabalagoak diren eta eskala guztietan -globaletik tokiko- beharrezkoak diren neurri guztiak modu justuan ezarri ahal izateko" gizarte-akordio berriak bultzatzearen aldeko apustua egiten du.
Zure interesekoa izan daiteke
Gizon batek bikotekidea hil du Pontevedran eta bere buruaz beste egin du ondoren, atxilotu aurretik
Emakumearen gorpua ahizpak aurkitu du, bere etxebizitzako lurrean, eta gizona ihes egiten ikusi du. Gizona etxebizitza batean gotortu da eta Guardia Zibila berarekin negoziatzen aritu da arratsalde osoan, entregatu zedin, baina bere buruaz beste egin du azkenean.
Lau urteko haur bat oso larri Oionen, bigarren solairutik erorita
13:30 aldera gertatu da istripua, eta helikopteroz eraman dute Gurutzetako ospitalera, buruan kolpe handi bat zeukala.
Talde animalistek protestak egin dituzte Bilbon eta Iruñean, ehizaren eta ehiza-txakurren erabileraren aurka
Espainiako Estatuko 44 hiritan eta beste 41 herrialdetan izan da mobilizazioaK, Galgoaren Munduko Egunarekin bat eginez.
Diru bilketa abiatu dute Aroztegia auzian zigortutako zazpi kideei jarritako isunei aurre egiteko
Zazpi ekintzaileek ez zuten kartzela zigorrik jaso, baina 62.000 euroko isuna ordaintzera kondenatu zituzten. Isunez gain, defentsa eta gainerako gastuak ordaintzeko bilketa egingo du orain Aroztegiko Elkartasun Komiteak.
Joko areto baten aurka protesta egiteagatik auzipetutako Sopelako lau gazteen aurkako epaiketa atzeratu dute, data jarri gabe
32 urteko kartzela zigorra eta 112.400 euroko isuna eskatu dute lau sopeloztarrentzat. Auzia birritan artxibatu dute, eta akusazio partikularra da pertsonatutako akusazio bakarra. Hain justu, auzipetuei elkartasuna adierazteko manifestazioa egin zuten atzo Sopelan.
Osasun Sailak zehaztu du iraungitako txerto hexabalenteak Iztietako (Errenteria) eta Ondarretako (Donostia) osasun-zentroetan jarri zituztela
Osakidetza hasi da kaltetutako 30 pertsonak (25 haurtxo eta 5 heldu) berriro txertatzen. Iraungitako txerto tetrabalentea edo hirukoitz birikoa jaso zutenek (75 bat lagun) asteon jasoko dute gertakin zuzena.
Matrikulazioa % 5 jaitsiko dela uste du Hezkuntza Sailak, baina ikasturtean zehar heldutako ikasleekin orekatu daitekeela erantsi du
Begoña Pedrosa Hezkuntza sailburuak azaldu duenez, matrikula kopuruak % 5 inguru egin du behera, datu demografikoak kontuan hartuta egindako estimazioen arabera. Dena dela, iragarri du beherakada "matrikulazio biziak" konpentsatuko duela; izan ere, irailetik 5.400 ikaslek eman dute izena EAEko hezkuntza sisteman.
Gidari bat ikertzen ari dira istripu batetik ihes egin eta alkoholemia proba egiteari uko egiteagatik
Ertzaintzak ikertu gisa inputatu du bart Trapagaranen beste ibilgailu baten kontra istripua izan eta ihes egiten saiatu zen gidari bat, bide-segurtasunaren aurkako ustezko delitu bat egotzita. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, larunbatean, 21:00ak aldera, bi ibilgailuk talka egin zuten Bizkaiko udalerri horretan, eta gidarietako bat bertan artatu behar izan zuten. Beste gidaria, onik atera zena, ihes egiten saiatu zen, baina agenteek geldiarazi egin zuten. Gizonak uko egin zion alkoholemia proba egiteari.
Hiru pertsona artatu dituzte Usurbilen, sute batean kea arnasteagatik, eta beste bat Errenterian
Usurbile, hiru pertsonak tokian bertan artatu dituzte, baina Errenterian, Donostia Ospitalera eraman behar izan dute emakume bat. Barañaingo supermerkatu batean ere sutea izan da larunbat honetan baina ez da inor zauritu.
Manteroen kontrako "poliziaren esku-hartze bortitza" salatu dute dozenaka lagunek Bilbon
Mbolo Moye Doole eta Manteroekin bat! plataformek deituta, ostegunean Ertzaintza eta Udaltzaingoa manteroen aurka indarkeriaz aritu zirela salatu dute. Horien esanetan, "ez da gertaera isolatua izan", hilero jazotzen baitira halakoak.