Nobel sariak
Gorde
Kendu nire zerrendatik

Bakerrek, Jumperrek eta Hassabisek Kimika Nobel Saria jaso dute AAren bidez proteinen kodeak deszifratzeagatik

Hassabisek eta Jumperrek adimen artifiziala erabili dute proteina ezagunia guztien egitura iragartzeko; Bakerrek metodo konputerizatuak garatu ditu aurretik existitzen ez ziren proteinak sortzeko eta, kasu askotan, funtzio berriekin.
David Baker, John M. Jumper eta Demis Hassabis, Kimika Nobel saridunak. Argazkia: EFE
David Baker, John M. Jumper eta Demis Hassabis, Kimika Nobel saridunak. Argazkia: EFE

David Baker eta John M. Jumper (Ameriketako Estatu Batuak) eta Demis Hassabis (Erresuma Batua) Kimika Nobelarekin saritu dituzte gaur, konputazioaren eta adimen artifizialaren bidez proteinen egituren kodea argitzeagatik.

Hassabisek eta Jumperrek proteina ezagun ia guztien egitura iragartzeko erabili dute AA; Bakerrek aurretik existitzen ez ziren proteinak sortzeko metodo konputerizatuak garatu ditu eta, kasu askotan, funtzio berriekin, Suediako Zientzien Errege Akademiak bere motibazioan adierazi duenez.

Aurkikuntzei esker, hobeto uler daitezke gizakien bizi-funtzioak, besteak beste, gaixotasun batzuen zergatia eta antibiotikoekiko erresistentzia nola gertatzen den; era berean, nanomaterial berriak, minisentsoreak eta gutxiago kutsatzen duen industria kimikoa sortu, eta txertoen garapena bizkortzea ahalbidetuko du aurkikuntzak.

Suediako Zientzia Akademiako Johan Aqvistek adierazi duenez, aurtengo sariak "proteinen egituren mundu erabat berria ireki du: batzuk existitzen zirela jakina zen, baina ez nolakoak ziren, eta beste batzuk hutsetik diseinatzen dira, naturan existitzen ez direnak, baina "era guztietako gauza zoragarriak egin ditzaketenak".

Prentsaurrekoan telefonoz hitz egin du Bakerrek, eta esan du "erabat ohoratuta" sentitzen dela sariagatik, eta pozik azaldu da "proteinen diseinuak hamaika modutan mundua leku hobea bihur dezakeelako", adibidez, osasungintzaren edo medikuntzaren esparruan.

Demis Hassabisek, neurozientzian adituak, 2010ean DeepMind sortu zuen, mahai-jokoetarako AA modeloak garatzen zituen konpainia. Lau urte geroago, Google erraldoi teknologikoari saldu zioten.

2018an, Hassabisek bere sinadura CASPen inskribatu zuen eta IA AlphaFold ereduarekin iragarpenen % 60 zuzenak izatea lortu zuen, aurreko urteetan beste zientzialari batzuek erdietsitako % 40tik gorakoa.

John Jumper, proteinetan aditua, Hassabisen ekipoan sartu izanak eta aurkitu berri ziren sare neuronal artifizialen erabilerak bi urte geroago AlphaFold2-rekin jauzi kualitatibo bat egitea ahalbidetu zien. Emaitza kristalografiakoak bezain onak ziren, baina askoz azkarragoak: lehen urteak behar zena lortzeko, orain minutu gutxitan egin dezakete.

David Baker 1990eko hamarkadan hasi zen proteinen egiturak aztertzen, eta horiek aurreikus zitzakeen software bat garatu zuen, Rosetta izenekoa.

Baker (Seattle, 1962) Kaliforniako Unibertsitatean doktoratu zen 1989an, eta gaur egun Washingtongo Unibertsitatean irakasten du. Hassabisek (Londres, 1976) Londreseko University Collegen ikasi zuen, eta Google DeepMindeko zuzendari exekutiboa da. John M. Jumperrek (Little Rock, 1985) Londresen bertan egiten du lan, eta Chicagoko Unibertsitatean ikasi zuen.

Bakerrek sariaren erdia irabazi du, aurten 968 000 euro; Hassabisek eta Jumperrek beste erdia erdibana egin beharko beharko dute.

Ostegunean Literaturaren Nobel Sariaren berri emango dute, eta sari-banaketak Bakearen eta Ekonomiaren Nobel golardoekin jarraituko du hurrengo egunetan.

 

Zure interesekoa izan daiteke

GRAFCAV2882. VITORIA, 05/05/2026.- Este martes se ha celebrado en la Audiencia Provincial de Álava la segunda sesión del juicio con jurado popular contra el presunto asesino de Maialen Mazón, la mujer de 32 años que estaba embarazada de gemelos en el momento de su asesinato en mayo de 2023. EFE/ L. Rico
18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Maialen Mazon hiltzeagatik akusatutako gizonak biktimaren odol orbanak zituen arropetan

Ostiral honetan egin da Arabako Probintzia Auzitegian ustezko hiltzailearen aurkako epaiketaren bosgarren saioa. Auzipetuaren arroparen hainbat lagin aztertzeaz arduratu ziren Ertzaintzako bi adituk deklaratu dute gaur. Zehazki, haren galtzetan zegoen orban bat, eta alkandoran eta zapatiletan zituen orban batzuk ikertu dituzte, eta ondorioztatu dute odol orbanak zirela eta odol hori Mazonen DNArekin bat zetorrela. 

homenaje-Lukas-Agirre-efe
18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Lukas Agirre hiltzeaz akusatutakoen "errugabetasun presuntzioa suntsitzeko zantzu nahikoak" ikusten ditu fiskalak

2022ko Gabonetan gertatu zen krimenaz akusatuta, hiru pertsona eseriko dira aulkian: hilketaren ustezko egilea, beharrezko laguntzailea (hiltzaileari labana eman ziona) eta krimena estali zuen neska bat. Gaur osatuta geratuko da herri epaimahaia, eta astelehenean hasiko da epaiketa bera, aurretiazko gaiak aztertuta. Fiskaltzak eta akusazio partikularrak 22 eta 25 urte arteko kartzela zigorra eskatzen dute.

18:00 - 20:00
ZUZENEAN
Duela  min.

Eusko Jaurlaritzak Gaixotasun Infekzioso Emergenteen Aholku Batzordea aktibatu du hantabirusak eragindako alerta hurbiletik jarraitzeko

Gontzal Tamayo Osasun sailburuordea buru duen organoak bere lehen azalpenak eman ditu MV Hondius ontziaren egoera aztertu ondoren, eta lasaitasunerako mezua helarazi nahi izan du, Euskadin arriskua oso txikia dela goraipatuz; Osakidetzak, berriz, Donostia Unibertsitate Ospitaleko Goi Mailako Isolamendu eta Tratamenduko Unitatea operatibo eta prest du edozein gorabeherari aurre egiteko.

Gehiago ikusi
Publizitatea
X