EAEko osasun-sistemak osasun-ikerketako 870 proiektu ditu abian
Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailaren I+G+b sisteman 2.905 pertsona ari dira gaur egun lanean martxan diren 870 proiektuetan, gehienak gaitz onkologikoak, gaixotasun neurodegeneratiboak eta gaitz kardiobaskularrak ikertzeko.
Alberto Martinez Osasuneko sailburua Berrikuntza eta Ikerketako Euskal Fundazioko (Bioef) arduradunekin eta Bioaraba, Biobizkaia, Biogipuzkoa eta Biosistemak institutuetako zuzendaritzekin bildu da ostiral honetan Bilbon.
Topaketan, Euskadiko 2025-2030 aldirako Osasuneko I+G+Bko Plan Estrategikoaren oinarriak aztertu dituzte. Plan hori 6 ardatz estrategikotan oinarrituko da: ikerketa biomedikoa eta klinikoa, osasun-teknologiako berrikuntza eta digitalizazioa, sistemaren balioa eta jasangarritasuna, lankidetza publiko-pribatua eta ezagutzaren transferentzia, talentua eta gaikuntza, eta herritarren parte-hartzea.
Emandako datuen arabera, gaur egun, euskal ikerketa sarea 2.905 ikertzailek osatzen dute, horietatik % 67 emakumeak. Ikertzaileetako 568 zentroei atxikitako ikertzaileak dira, eta gainerakoak, Osakidetzako profesionalak, jarduera duala egiten dutenak.
Gaur egun, I+G+Bko 870 proiektu daude abian, horietatik 50 europarrak. Proiektu horien helburua da urratsak ematea hainbat gaixotasunen diagnostikoan eta tratamenduan, baita pertsonen bizi-kalitatearen hobekuntzan ere; horrez gain, 77 produktu garatu eta babestu dira 2024an, 35 patente propio aktibo izanik.
Iaz 12.000 pazientek hartu zuten parte ikerketa-proiektuetan, eta 1.100 lagunek saiakuntza kliniko espezifikoetan.
Gainera, iaz 1.700 artikulu zientifiko argitaratu ziren, hau da, Euskadiko ekoizpen zientifiko osoaren % 22. Horien kalitateari dagokionez, % 59,3 Quartil 1 multzoan daude, kalitate-mailarik altuenean. Ildo horretan, Martinez sailburuak nabarmendu duenez, "bolumen-kantitate handia sortzeaz gain, sortutakoak kalitate handia du". Izan ere, 2025ean 242 artikulu argitaratu dira, eta horien % 66 eman daitekeen mailarik handienean katalogatu dituzte.
Finantzaketari dagokionez, azken bost urteotan ikerketan egindako inbertsio publikoa % 36 hazi da, eta 2025ean 52 milioi euro bideratu dira kutxa publikotik. Sailburuaren esanetan, nazioarteko finantzaketa jasotako funtsen % 16,66 izan da, eta azken 5 urteetan % 24ko hazkundea izan du, batez ere Europatik.
Ildo honetan, Alberto Martinezen arabera, "nabarmentzekoa da osasun-sistemako eragileek kanpoko baliabide gehigarriak erakartzeko eta harrapatzeko duten gaitasuna", eta horretan lan egiten jarraitzeko asmoa agertu du.
Gaixotasun arraroak
Ostiral honetan Gaixotasun Arraroen Nazioarteko Eguna dela eta, sailburuak azpimarratu du duela hamarkada bat martxan jarri zenetik EAEko Gaixotasun Arraroen Erregistroak 11.888 kasu zenbatu dituela, 11.770 pertsonatan, 1.226 patologia atzemanda.
Gaur egun, EAEko osasun-sistemak gaixotasun arraroak ikertzeko 200 proiektu baino gehiagotan ari da parte hartzen, gaixotasunak zehatzago diagnostikatzen lagunduko duten bioadierazle berriak identifikatzen aparteko arreta jarriz. Gainera, ikerketak egiten ari dira tratamendu berriak garatzeko eta saiakuntza klinikoen bidez alternatiba terapeutiko berriak aztertzeko.
Zure interesekoa izan daiteke
Gizon bat atxilotu dute Sarrigurenen, emaztea hiltzea eta ama larri zauritzea egotzita
Gertakariak Eguesibarrean (Nafarroa) jazo dira, arratsaldeko 19:30ak aldera.
Gaizki aparkatzeagatik jarritako isunak egiazkoak direla ziurtatu du Hendaiako Herriko Etxeak
Bidasoa eskualdeko hainbat bizilaguni isunak kobratzeko posta bidez bidalitako gutunak iruzurra zirela zabaldu zuen ostegunean Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak.
11 urteko zigorra ezarri diote gizon bati Bizkaian, bikotekide ohiaren etxera baimen gabe sartu eta hura bortxatzeagatik
Bikotekideak izan ziren sei urtez, nahiz eta ez ziren elkarrekin bizi. 2021eko azaroan neskak amaitutzat eman zuen harremana. Gizonak, ordea, kontaktuan jarraitzeko eskatu zion, eta 2021eko azaroaren 22ko goizean emakumearen etxera sartu zen, haren baimenik gabe, eta bortxatu egin zuen.
Baskoniak ehunka zaleren babesa jasoko du Valentzian
Baskoniaren mila jarraitzaile inguru joan dira Valentziara 2026ko Errege Kopa dela eta. Eguraldia lagun, giroa ezin hobea da Baskoniako zaleen bilgunea den "Araba Etxean".
65 urtetik gorako pertsonen artean alkohol eta psikofarmakoen kontsumo handiaz ohartarazi du Eusko Jaurlaritzak
Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendaritzak egindako txosten batek agerian jarri duenez, EAEko gizonen ia % 40k egunero kontsumitzen dute alkohola, eta emakumeen artean gora egin du lo-eragileen eta lasaigarrien erabilerak.
8 urteko kartzela-zigorra Legorretan kontrako norabidean zihoala hiru pertsonaren heriotza eragin zuen gidariarentzat
Akusazioek eta defentsak akordioa adostu dute, eta akusatuak erruduna dela onartu du. Hori dela eta, ez da beharrezkoa epaiketarekin jarraitzea. Ostiral honetan Gipuzkoako Auzitegian egindako saioan, auzipetuak barkamena eskatu die biktimen sendiei, malko artean.
Bost pertsona atxilotu dituzte Iruñean, emakume etorkinak prostituitzera behartzeagatik
Emakumeak haien jatorrizko herrialdeetan erakartzen zituzten, “lan-kontratu erakargarriak” eskainiz; Nafarroara iritsitakoan, baina, mehatxatu egiten zieten eta prostituitzera behartzen zituzten.
Gizon batek 10 urteko semea hil du eta emaztea larri zauritu du bart Tenerifen
Guardia Zibilak tiroz hil du ustezko hiltzailea, agenteei matxete batekin mehatxatu ostean.
Aturri ibaiak gainezka egin du Baionan
Aturri ibaiak gainezka egin du ostegun honetan Baionan. Azken egunetan pilatu den euriak eta itsasgorak bat egin dutenean, goizeko zein arratsaldeko seiak bueltan, ibaia bere bidetik irten da. Goizean urak eragin dituen eragozpenak ikusita, arratsalderako Baionako Herriko Etxeak zentzuz jokatzeko eta ibai ingurura ez hurbiltzeko deia egin badu ere, azkenean ez da eragozpen nabarmenik egon.
Zabaldu dute Zumaia eta Getaria arteko errepidea, olatu handiengatik itxita egon ostean
Itsasgora izan den unean egon da itxita, Pedro denboraleak eragin dituen olatu handiengatik. Ostiral goizeko itsasgoraren garaian ere, 05:00etatik 07:00etara, 4 metro inguruko olatuek joko dutela itsas-bazterra espero da.