Sexu- eta genero-identitateari buruzko kontsultak izan dira nagusi LGTBIQ+ pertsonen arretarako euskal zerbitzuan

Sexu- eta genero-identitatearekin lotutako kontsultak izan ziren, berriz ere, LGTBIQ+ pertsonei arreta emateko euskal zerbitzuko (Berdindu) kontsulta ugarienak, 222 erregistrorekin, izaera juridikoko kontsulten (154), gizarte-sentsibilizazioarekin lotutakoekin (129) eta hezkuntza-arloari lotutakoen aurretik (109).

Horiek dira Berdinduk joan den ekitaldiari buruz egindako memoriak jasotzen dituen datu nagusietako batzuk. Memoria hori astelehen honetan aurkeztu dute Nerea Melgosa Ongizate, Gazteria eta Erronka Demografikoko sailburuak, Txema Ezkerra Aniztasun, Bizikidetza eta Belaunaldien arteko Elkartasuneko zuzendariak eta Ander Proll Berdindu zerbitzuko teknikariak.

Multzo nagusiaren barruan, oraindik ere trans bizipenekin eta identitateekin lotutako kontsultak dira nagusi, bai adingabeengan, bai helduengan. Arlo juridikoari dagokionez, dokumentu-aldaketari eta asilo-prozesuei lotutako eskaerei buruzko zalantzak nabarmentzen dira berriro.

Berdinduk 2025erako 578 eskaera jaso zituen Euskal Autonomia Erkidegoan (EAE), aurreko urtean erregistratutako 590en oso antzeko kopurua. Datu horrek LGTBIQ+ pertsonentzako, familientzako, ikastetxeentzako, erakundeentzako eta gizarte-erakundeentzako erreferentziazko baliabide gisa finkatuta dagoen zerbitzu baten egonkortasuna berresten du.

Melgosak azaldu duenez, aldea ez dago guztizko bolumenean, arreta-motan baizik; izan ere, kasuen jarraipenek gora egin zuten nabarmen, 166tik 225era. Gainera, 353 lehenengo kontsulta izan ziren.

"Berdinduk, unean uneko zalantzak argitzeaz gain, denboran zehar luzatzen diren prozesuak laguntzen ditu. Memoriak berak azpimarratzen du arreta jarraitu horietako asko berehalakoak ez diren izapideei, une desberdinetan zerbitzura itzultzen diren pertsonei edo laguntza emozional iraunkorra behar duten egoerei erantzuten dietela", gaineratu du.

Familiekiko arretak ere gora egin zuen. 2025ean, Berdinduk 77 familia-arreta egin zituen, eta 51 familiari eman zien arreta; aurreko urtean, berriz, 41 familiari. Eskaera gehienak amengandik iristen dira oraindik ere, eta lotuta daude seme-alaben genero-identitate edo -adierazpen ez-arauemaileekin, kasu askotan adingabeekin, bai eta zalantzekin, antsietatearekin eta orientazio-premiarekin ere.

Zuzeneko arretaren arloan, zerbitzuak 226 arreta pertsonal erregistratu zituen, 77 senitartekoak, 184 erakundeetakoak eta 91 ikastetxeei lotutakoak. Hala ere, memoriak ohartarazten du eremuen araberako sailkapen berri horrek zaildu egiten duela aurreko ekitaldiekin konparazio zehatza egitea, eta, beraz, irakurketa sendoena bolumen orokorraren eta adierazle zehatz batzuen gainean egin behar dela, hala nola jarraipena edo familientzako arreta.

Artatutako pertsonen profilak, berriz ere, cis eta trans emakumeen presentzia handia islatzen du, nahiz eta trans gizonen pisua ere handitu den. Adinaren arabera, talderik ugariena 19 eta 30 urte bitartekoa da, eta ondoren, 31 eta 44 urte artekoa. Gainera, urtean zehar eremu pertsonalean erregistratutako eskaeren % 19 migratzaileak izan ziren.

Beste programa batzuk

Urteko mugimendu esanguratsuenetako bat "Berdindu Ibiltari" martxan jartzea izan zen, zerbitzua udalerri eta landa-inguruneetara hurbiltzeko helburuarekin. Memoriak lehen aldiz txertatu du aldagai hori, eta egiaztatu du "landa-eremuetatik datozen arretak oso txikiak" direla oraindik, eta, horren ondorioz, hiriguneetatik kanpo duten presentzia indartu egin dela.

Hezkuntzaren arloan, Berdinduk jarduera bizia izan zuen, nahiz eta aurreko urtean ekintza gehiago burutu zituzten. 2025ean 181 tailer egin ziren EAE osoko ikasleekin, aurreko balantzean jasotako 245en aldean, eta 3.330 ikaslek parte hartu zuten. Horrez gain, 75 esku-hartze egin ziren irakasleekin (32 aholkularitza eta 43 prestakuntza), familientzako zazpi prestakuntza eta bederatzi erakundetako kanpoko hogei prestakuntza (405 parte-hartzaile) egin ziren. Jaitsiera lineala baino gehiago, datuen arabera, "zerbitzua dibertsifikatu egingo da eta prestakuntza ikasgelatik harago zabalduko da".

Aldi berean, Aniztasun, Bizikidetza eta Belaunaldien arteko Elkartasunerako Zuzendaritzak "Berdindu Formakuntza" sustatu zuen iaz, Berdindu indartzeko prozesuaren barruan. Ordura arte, “Berdindu Eskolak” programa zegoen, batez ere ikastetxeei eta, unean-unean, administrazioko jendeari arreta emateko zenbait zerbitzuri prestakuntza eta aholkularitza ematen zien programa.

Programa berri honekin, zerbitzuak administrazio publikoetara eta sektore pribatura zabaltzen du bere prestakuntza- eta sentsibilizazio-eskaintza. Aurreikuspenen arabera, urtean 65 ekintza baino gehiago eskaini ahal izango dira. Handitze hori posible egiteko, Berdinduren aurrekontua % 10 handitu zen. Urteko igoera 45.746,64 eurokoa da, eta, hala, zerbitzuaren guztizko aurrekontua 503.214 eurokoa.

Memoriak, gainera, irakurketa kualitatibo argia jasotzen du: "Prestakuntzak espazio seguru gisa baloratzen dira oraindik, aurreiritziak zalantzan jartzeko, ezagutzak zabaltzeko eta ingurune inklusiboagoak eraikitzeko baliagarri gisa". Aldi berean, irakasleek "segurtasunik eza" adierazten jarraitzen dute ikasgeletan sexu- eta genero-aniztasunari heltzeko orduan, eta horrek bere horretan mantentzen du laguntza eta laguntza espezializatuaren beharra.