Errenteriako Xenpelar Bertso Eskolako irakasle baten erasoak salatu dituzte eta Udalak bertan behera utzi du eskolaren jarduera

Xenpelar Bertso Eskolako bertso-irakasle batek “bere posizioa eta erreferentzialtasuna baliatu ditu modu sistematizatuan botere-harremanak garatzeko eta erasotzeko”, hala salatu dute ostegun honetan Bertsozale Elkarteak, Oreretako Mugimendu Feministak eta Oiartzungo Feministen Asanbladak, elkarrekin kaleratu duten ohar bateratuan, aspalditik datorren gaia dela nabarmendu dute, nahiz eta mugimendu feministak orain izan duen eraso hauen berri. 

Azaldu dutenez, ez da arazo berria ez eta "kasu isolatuak" ere. Lehenagotik dator kontua, izan ere 2018an indarkeria matxistagatiko salaketa jarri zen irakasle horren kontra Bertsozale Elkartean eta orduan erasotzailearekin neurri batzuk adostu zirela azaldu dute, “bertsolaritzaren esparru formal zein informaletik desagertzea zekartenak, betiere bertsolaritza erasotuarentzat espazio seguru izateko asmoarekin eta horrelako gertakariak ez errepikatzeko helburuarekin”.

Hala ere, kontua ez zen konpondu, eta erasotzailea adostutako neurriak hausten ari zela jakitean, 2024an, Bertsozale Elkarteak Indarkeria Matxisten kasuen kudeaketarako Barne-Protokoloa jarri zuen martxan. Irakasleak, orduan, gertaerak onartu zituen eta aipatutako helburuak betetzeko konpromiso-agiria sinatu zuen; bertso eskolako zuzendaritzak, bere aldetik, konpromiso horiek betetzen zirela bermatzea hitzeman zuen. 2024tik ez du eskolarik ematen irakasleak. 

Erasotzaileak bere jarrera aldatzeko bigarren saiakera hori ere ez zen nahikoa izan ordea eta, azaldu dutenez, “Xenpelar Bertso Eskolarekin lotutako espazio informaletan eta bertso mundutik haratagokoetan” jarraitu egin dute erasoek. Aurten bertan, “hainbat sexu-eraso eta jazarpen psikologikoren salaketak” jarri zaizkio erasotzaileari bertso eskolaren baitan. Salatu dutenez, 2018ko lehen salaketatik hona, erasotzaileak “ez ditu Bertsozale Elkartearekin egindako lanketan hartutako konpromisoak bete eta neska gazteekiko jazarpena eta manipulazioa behin eta berriz errepikatu ditu”.

Nabarmendu dutenez, “autodefentsa eta saretze feministari esker” jakin da erasotzaileak bere dinamikari eusten ziola, “bertsolaritzan eta herrian daukan botere posiziotik botere-harremana garatzen du, manipulatu egiten du eta zapaldu; erasotu”.

Oiartzun eta Errenteriako mugimendu feministek orain, maiatzean, izan dute honen guztiaren berri, erasotuek eurengana jo dutenean.

Oharraren egileek diotenez, “ezinezkoa” da halako jokabideak izatea “inguruan babesik ez badu” eta euren hitzetan, “konplizeek ere ahalbidetu dute erasotzaileak aipaturiko jarrerak izatea”. Baina argitu dutenez, jakin badakite ez dela bertso eskola osoa konplize izan, ezta bertso eskolak erabili dituen espazio guztiak ere.

Mugimendu Feministak nabarmendu du erasotuek eskatu diotena: “urteetan bertso-irakasle honek egin dituen erasoak eta betikotu dituen botere-dinamikak publikoki salatzea, baita horretarako babes izan zitzakeen konplizitateak, inpunitatea eta aliantza patriarkalak salatzea ere”.

Horregatik, mobilizazioa deitu dute larunbaterako. 12:30ean Errenteriako Foru Plazan (Xenpelar) elkarretaratzea egingo dute kasua salatzeko. 

Udalak erasoak gaitzesi eta bertan behera utzi du bertso eskolaren jarduera

Errenteriako Udalak ere oharra kaleratu du Xenpelar Bertso Eskolako erasoekin lotuta eta jakinarazi du eskolaren jarduera bertan behera uztea erabaki duela. 

"Errenteriako Udalak adierazi nahi du erabat gaitzesten dituela Bertso Eskolaren baitan inoiz gertatu behar ez ziren eta gertatu diren erasoak". "Salatu diren erasoek larritasun berezia dute, udal zerbitzu baten baitan gertatu direlako, adin txikikoak tartean zirela, eta denboran errepikatuak izan direlako", azaldu du oharrean. 

Udalak bere elkartasun osoa adierazi die, bai eraso horien biktima izan diren neska eta emakume gazteei, baita euren guraso eta familiei ere, eta adierazi du ikasleek zein familiek behar dituzten baliabide guztiak jarriko dituela gertatu denari aurre egiteko tresnak izan ditzaten. 

Argitu duenez, "Udalak berriki jakin du iraganean irakasle eta orain Bertso Eskolako kide aktibo izan den pertsona batek ikasle batzuekiko jokabide desegokiak izan dituela, eta, kasu batzuetan, modu jarraituan jazarri eta eraso egin diela".  Orain jakin du, halaber, erasotzaileak ez dituela Bertsozale Elkartearekin adostutako konpromisoak bete. 

Udalak gehitu duenez, ordea, "erasotzailea ez da Bertsozale Elkartearekin hartutako konpromisoak bete ez dituen bakarra". Izan ere, Bertsozale Elkarteak bere garaian erasotzailearekin izandako elkarrizketaren eta honek hartutako konpromisoen berri eman zion Bertso Eskolako zuzendaritzako kide bati, zuzendaritzak ere behar ziren neurriak har zitzan. "Erasotzaileak Bertsozale Elkartearekin hartutako konpromisoak ez bete izanak erakusten du, egoeraren jakitun zen zuzendaritzako kide horren babesa gutxienez izan duela, bere Bertso Eskolari lotutako jarduera garatu ahal izateko", nabarmendu du Udalak.  

"Onargaitz" jo du "erasotzailea babestu" izana, "biktimak edo biktima izan zitezkeenak babesgabe utzita". Horregatik, orain, "erasotzaileak babesa izan duela ezagututa", Bertso Eskolaren jarduera osoki bertan behera uztea erabaki du Udalak, "bertako ikasleen eta familien segurtasuna eta ongizatea bermatzeko ezinbesteko neurri gisa". 

Asteazkenean presaz deitutako bilera batean, gertaeren eta erabakiaren berri eman zien Udalak bertso eskolan seme-alabak dituzten familiei, eta horien eskura jarri du indarkerian aditua den profesional bat, "ikasleak zein familiak modu egokian artatzeko". 

Udalak ez du baztertu bestelako neurriak hartzea eta bat egin du Mugimendu Feministak eta Bertsozale Elkarteak larunbaterako egindako mobilizazio deialdiarekin.