'Brexit'aren protagonistak

Erresuma Batua Europar Batasunetik irtetea ibilbide luze baten azken edo azken aurreko kapitulua da eta hainbat protagonista izan ditu. Lehen ministroek, buruzagi euroeszeptikoek, negoziatzaile europarrek eta gainerako aktoreek arazoak sortu ahala konpondu dituzte, polemika artean.

David Cameron

Euroeszeptizismoa historikoki, gizartearen eta elite britainiarraren zati batean, espektro politikoaren eskuinaldean zein ezkerraldean ezarrita zegoen, baina 2013an, David Cameron orduko lehen ministroak aurrekaririk gabeko lagapena egin eta 2015eko hauteskunde programan brexitari buruzko erreferenduma eramango zuela agindu zuen.

Kontserbadoreak berriro boterean zirela, 2016ko ekainaren 23an promesa hori bete zuten, EBren jarraipenari buruzko erreferendum batean. Erreferendum horretan, Cameronek bide librea eman zien bere ministroei egokien iritzitako aukeraren aldeko botoa eskatzeko. Cameronek atxikimenduaren alde egin zuen orduan, baina herritarren gehiengo batek hausturaren alde egin zuen.

Haren gidalerroak bere alderdiko hegalik gogorrenak gainditzen zituela ikusita, dimisioa eman zuen galdeketaren biharamunean. Atzerapauso bat eman zuen, eta profil diskretua aukeratu zuen, nahiz eta 2019an lehen lerro mediatikora itzuli zen, politikaren zokoak erakuste zituen memoriak zirela eta.

Theresa May

Cameronen irteerak oinordekotza lasterketa bati utzi zion bidea, eta horretan, azkenean, Theresa May Barne ministroa nagusitu zen. Brexitaren aurkako profil moderatu eta argi eta garbi batekin, 2017ko martxoan Lisboako Tratatuaren 50. artikulua (prozesuaren hasiera puntua) inbokatzeko eta erretiratzeko akordioa negoziatzeko erronka hartu zuen.

Ekainean, Mayk porrota jasan zuen hauteskundeetan, Komunen Ganberan gehiengo absolutua galdu eta 'toriekin' zerikusirik ez zuten bazkideen menpe gelditu baitzen. Gobernu ahuldu batek, orduan, Erretirada Akordioa ekarri zuten negoziazioei aurre egin zien eta oposiziotik zein Alderdi Kontserbadorearen ildo gogorretik kritikatua izan zen.

Epeak bete gabe zeudela (Erresuma Batuak ezin izan zuen EBtik irten, 2019ko martxoan aurreikusi bezala), eta brexitaren planari uko egin ostean, Mayri bere garaian Cameronek ezarritako bidea jarraitzea besterik ez zitzaion geratu. Mayk dimisioa eman zuen, eta, berriro ere, herrialdearen agintea hartzeko lasterketa abiatu zen.

Boris Johnson

Boris Johnson Erresuma Batuko buruzagi ezagunenetako bat bihurtu zen Londresko alkate izan zen garaian eta brexitaren erreferendumean hausturaren aldeko kanpainako pertsonaia nagusia izan zen. Bere autobus gorriaren barruan, non Erresuma Batuak bloke komunitariotik ateraz gero zenbat aurreztuko zukeen kalkulatzen zuen, bere mezua kaleratzea lortu zuen.

Bere goraldiak Mayren kabinetean Atzerri ministro izatera eraman zuen, baina azkenean, kargua utzi zuen, gobernuburuarekin desadostasunak zituelako. Inolako loturarik gabe, negoziazioei ekiteko jarrera gogorragoa eskatu zien, Mayren dimisioaren ostean tory buruzagi eta lehen ministro aukeratua izateko.

2019ko urrian brexitaren beste luzapen bat eskatzera behartuta egon zen. Abenduaren 12ko hauteskundeetan indartuta atera zen, Erretirada Akordioa onartzea ahalbidetu zion gehiengo oso bati esker. Horrenbestez, Erresuma Batuak EB utziko du urtarrilaren 31n.

Jeremy Corbyn

2015ean Corbynek Alderdi Laboristaren agintea hartu zuen. Alderdi ezkertiarraren ordezkari, alderdi barruko pultsuei aurre egin behar izan die, baina urteotan ez du lortu laboristak gobernu alternatiba gisa finkatzea.

Oposizioak brexitaren erreferendumaren aurreko kanpainan albora begira jartzea erabaki zuen, Corbyn EBren barruan jarraitzearen alde agertu zen arren. Ondorengo negoziazioetan zehar, Gobernuaren jarrera kritikatu zuen behin baino gehiagotan, baina bere kontrapisu papera zalantzan jarri zuten.

Corbyn ahulduta iritsi zen une kritikoenetara -bere izena Johnsonen ordezko balizko gobernu baten hautagai gisa baztertua izan zen zentsura mozioaren kasuan-, eta, laborismoa berpizteko ahaleginean, brexitari buruzko beste erreferendum bat egitea agindu zuen azken hauteskunde kanpainan.

'Torieen 'gehiengo absolutuak aurretik eraman du Corbyn, Alderdi Laboristako buruzagitzan ordezkoa bilatzeko tramiteen ikusle dagoeneko.

Nigel Farage

Erresuma Batuko euroeszeptizismoa Nigel Farageri lotuta dago. Erresuma Batuko Independentziaren Alderdiaren (UKIP) buruzagitzan arrakasta handirik lortu ez duen arren, goian egoten jakin duen politikaria da.

2016ko uztailean dimisioa eman zuen Faragek UKIPeko buru gisa, eta, Erresuma Batuan goi mailako ezpata politikoekin, 2019ko apirilean Brexitaren Alderdia atera zuen. Azken hauteskundeetan hainbat barrutitan hautagaiak aurkezteari uko egin zion, irteeraren aldekoen botoaren sakabanaketa saihesteko eta, zeharka, Johnsonen alde egiteko.

Faragek azken urteotan izan duen protagonismoa hain handia izan da, ezen Londresen antolatu diren ospakizunetan protagonista bilatuenetako bat izango dela. Urtarrilaren 31ko 23:00etan (Londresko ordua) Big Ben kanpaiak jotzeko kanpaina egin du politikari eurofoboak.

Michel Barnier

Erresuma Batuaren irteera bideratzen ari zela, EBko gainerako hogeita zazpi herrialdeek erronka komun gisa hartu zuten haustura hori gertatuko zen baldintzak negoziatzea, bai eta brexita gauzatu ondoren bi aldeek izango duten etorkizuneko harremana ere. Michel Barnier ministro eta komisario ohiak gidatu zuen prozesu hori

Barnierrek, urte hauetan hiriburuetan zehar ibili denak eta negoziatzaile britainiarrekin hartu-eman ugari izan dituenak — bat baino gehiago izan dira Londresen nagusi den dibisioagatik —, gobernu komunitarioen konfiantza osoa izan du, eta Frantziako politikari beteranoari erabakiak bere kabuz har zitzan bide librea eman zioten une garrantzitsuetan.

Barnierren izena EBko goi-karguen banaketaren kinieletan ere aipatu zen 2019ko maiatzeko hauteskundeen ostean, baina inoiz esan izan du brexitaren prozesua amaitu nahi duela, erronka berri bati aurre egin aurretik. Negoziatzaileak ez du ezkutatu etorkizuneko harremanak negoziatzeko hamaika hilabeteko trantsizio epea, 2020aren amaieran amaitzen dena, eskasa iruditzen zaiola.

Jean-Claude Juncker

Brexitaren tentsio handieneko uneak Jean-Claude Juncker luxenburgotarraren etaparekin bat egin dute Europako Batzordeko presidente gisa. Nahiz eta Barnierrek inoiz ez dion negoziazio-buru izateari utzi, hainbat aldiz afaldu zuten Mayk eta geroago Johnsonek Bruselan Junckerrekin, oztopo politikoei irtenbidea bilatzeko.

"Brexita denbora eta energia galdu bat da", esan zuen Junckerrek urrian, Erresuma Batuak bloke komunitarioa uzteko epea amaitu eta egun batzuetara. Europako beste buruzagi batzuek bezala, Junckerrek ez zuen inoiz ezkutatu dibortzio malkartsua, 'brexit gogorra' bezala ezagutu zena, aukera "nabarmena" izan zela prozesuaren hainbat unetan.