AEBko Auzitegi Gorenak Coloradoko barne-hauteskundeetara aurkezteko baimena eman dio Trumpi

Ameriketako Estatu Batuetako Auzitegi Gorenak Konstituzioaren aurkakotzat jo du Donald Trump presidente ohia (2017-2021) Coloradoko errepublikanoen barne-hauteskundeetatik kanporatzea.

Auzitegi Gorenaren erabakia 'superasteartea'ren bezperan iragarri dute, eta Etxe Zurirako bidean data garrantzitsua da. Erabakiak Maine eta Illinois estatuek jarri dituzten antzeko salaketei ere eragin diezaieke.

"Garaipen handia da AEBrentzat", adierazi du Trumpek, azaroko hauteskunde presidentzialetan hautagai errepublikanoa izateko faboritoak, Truth Social sare sozialean argitaratutako mezu labur batean.

"Ezin duzu norbait lehiaketa batetik atera. Hautesleek oso azkar atera dezakete pertsona lasterketatik, baina auzitegi batek ez luke egin behar", adierazi du geroago, Palm Beacheko bere Mar-a-Lago klubetik, Florida hegoaldean.

Instantzia judizial gorenaren epaia "ondo landuta" zegoela nabarmendu du errepublikanoak. Gaineratu duenez, epaileek "gogor eta azkar" lan egin dute "100 eta 200 urte barru hizpide izango denaren inguruan, oso garrantzitsua baita".

Agintari ohiak, gainera, presidentearen immunitatea eskatu du, ez berarentzat bakarrik, "baita edozein presidenterentzat ere".

Auzitegi Goreneko magistratuen arabera, Konstituzioaren arabera, Kongresuaren erantzukizuna da, eta ez estatuena, 14. emendakinaren 3. atala betearaztea, Coloradoko Auzitegi Gorenak Trumpen aurkako epaia emateko erabili zuena.

Zehazki, Coloradoko Auzitegi Gorenak ebatzi zuen Trumpek "matxinada" saiakera batean parte hartu zuela, eta horrek kargu publikoak betetzeko aukera kentzen dio, Konstituzioaren 14. emendakinaren 3. atalean ezarritakoaren arabera.

Emendakin hori 1868an onartu zen AEBko Gerra Zibilaren ondoren, eta bere helburua Konfederazioaren hegoaldeko matxinoek, Konstituzioari leialtasuna zin egin ziotenek, ondoren traizioa egiteko, boterea eskura zezaten saihestea izan zen.

Epaileek arrazoi ezberdinak eman badituzte ere, erabakia aho batekoa izan da, eta Auzitegi Gorenak hauteskunde batzuetan izan duen esku-hartze zuzenena izan da, Bush vs. Gore erabakia hartu zenetik. Erabaki horrek Floridako botoen inguruko polemika ebatzi zuen, eta, azkenean, George W. Bushi eman zion garaipena, 2001etik 2009ra bitartean presidente izan zenari.

Joan den otsailaren 8an, Auzitegi Goreneko epaileek saio bat egin zuten Colorado auziaren inguruan aldeek emandako argudioak entzuteko, eta orduan ere mesfidati agertu ziren Trump estatu horretako barne-hauteskundeetatik kanporatzeak izan ditzakeen ondorioei buruz, bereziki azaroko hauteskundeei begira.

Horrela, bai epaile aurrerakoienek bai kontserbadoreenek desadostasuna adierazi dute hitzaldietan, estatuek kargu nazional baterako hautagarritasun konstituzionala interpretatzeko ideiaren aurrean.

Horrenbestez, magistratuek jaramon egin diete hauteskunde-egutegi estuak eragindako presioei eta Coloradoko Alderdi Errepublikanoaren eskaerei; izan ere, Alderdi Errepublikanoak 'superasteartea' baino lehen erabakitzeko eskatu zion. Astearte honetan 15 estatuk hauteskunde primarioak egiten dituzte, tartean Coloradok.

Aurrekaririk gabeko epai batean, Coloradoko Justiziak abenduan erabaki zuen Konstituzioaren 14. emendakinaren 3. atalak Trump ezgaitzen zuela Kapitolioaren aurkako erasoan izandako parte hartzeagatik.

Argudio bera erabilita, Maineko hauteskunde epaileek Trump ere kanporatu zuten primarioetatik, eta joan den astean gauza bera egin zuen Illinoisek.