Marteko hodei arraro bati buruzko lehen hipotesiak eman ditu EHUk
2012ko otsailean, mundu osoko astronomoek irudi harrigarri bat ikusi zuten: Marteko atmosferan, hodei erraldoi bat zegoen, 250 kilometroko altueran. Fenomeno hori handik eta hilabetera errepikatu zen, eta gaur, hiru urteren ostean, lehen hipotesiak kaleratu dituzte dagoeneko. Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) zientzialariek eman dituzte, gainera.
Astronomo ez profesionalek grabatutako irudiak oinarri, zientzialariek Marteko atmosfera eta espazioko misio batzuen orbitan dauden lekuak ikertu ahal izan dituzte.
EHUrekin batera, Espainiako Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenak (CSIC) ere hartu du parte ikerketan, eta emaitza Nature aldizkari ospetsuan publikatu dute.
Hodeia 500-1.000 kilometro zabal zen, "Iberiar penintsula bezala", eta bi egunez "200-250 kilometroko altuera" izan zuen. "Aurrekaririk gabeko fenomenoa izan da", Agustin Sanchez-Lavega EHUko ikerlariak EFE agentziari azaldu dionez.
Hainbat espazio-ontzik eta Hubble teleskopioak antzeko hodeiak grabatu izan dituzte, baina ez horren altuera handian.
Irudiak aztertu eta gero, ikerlariek bi hipotesi proposatu dituzte: hodeia izotz edo karbono dioxido partikulaz osatuta egotea edo aurora borealaren antzeko fenomeno bat izatea.
"Bi aukera horietako edozein izan daiteke, baina oso baldintza arraroak gertatu behar dira Marteko atmosferan horietako bat jazotzeko", aitortu du Sanchez-Lavegak.
Hodeia urez osatuta balego, Marteko tenperatura "50 ºC inguru" jaitsi dela esan nahi luke. Eta karboko dioxidoa balitz, baliteke jaitsiera hori "100 ºC-koa" izatea. "Horregatik, uraren teoriaren alde egiten dugu gehienbat", gaineratu du ikerlariak.
Bigarren hipotesiaren arabera, hodeia fenomeno argidun bat izan liteke, Lurreko poloetako aurora borealen antzekoa. Dena dela, aukera hori ia erabat baztertu dute, Marteko atmosferaren dentsitatea oso txikia baita.
"Bi hipotesiak oso arraroak dira, baina ez ezinezkoak", ohartarazi du EHUko ikerlariak.
Nolanahi ere, inportanteena fenomeno horren kausa jakitea baino gehiago, maiz errepikatzen ote den egiaztatzea dela nabarmendu du Miguel Angel Lopez Valverde Andaluziako Astrofisika Institutuko kideak. Izan ere, fenomeno horiek eragina izan lezakete espazio-misioetan.
Zure interesekoa izan daiteke
Ez dute ChatGPTren funtzio erotikoa kaleratuko OpenAIk laguntzailea hobetzen duen arte
Konpainia teknologikoak funtzio hori data zehaztu gabe atzeratzea erabaki du, erabiltzaile heldu egiaztatuek eduki erotikoan sartzeko aukera izan dezaten. Sistemaren adimenean eta pertsonalizatzeko gaitasunean hobekuntzak egitea lehenetsi nahi dute.
AA "erabat kaltegarria" izan daiteke mentalki kalteberak diren pertsonengan, psikiatra batek ohartarazi duenez
Adimen Artifizialak "ez du kontzientziarik, ez du errukirik eta ez du maite" erabiltzailea, hortaz, "berdin zaio zer gertatzen zaion". Gainera, normalean "atsegina" izaten da, eta "erabiltzailari entzun nahi duen erantzuna ematen dio".
X, Meta eta TikTokek delituak egin dituzten ikertzeko eskatuko dio Espainiako Gobernuak Fiskaltzari
"Plataforma horiek gure seme-alaben osasun mentalaren, duintasunaren eta eskubideen aurka egiten ari dira. Estatuak ezin du horrelakorik onartu", azpimarratu du Pedro Sanchezek X sare sozialean.
Sare sozialak gehiegi erabiltzeak gazteak isolatzea eragiten du, ikerketa baten arabera
AEBko 120 unibertsitatetan 18 eta 24 urte bitarteko 64.988 gazteri egindako galdeketaren emaitzak argitaratu ditu gaur Journal of American College Health aldizkariak.
15 urtez azpikoei sare sozialak debekatzearen alde agertu da Txekiako Gobernua
X-en zabaldutako bideo batean, Txekiako gobernuburuak ziurtatu du espainiar edota frantziar estatuetan bultzatutako debekuarekin bat egiten duela.
TikToken diseinu "adiktiboak" Europar Batasuneko legea urratzen duela ondorioztatu du Bruselak
Europako Batzordeak zehaztu duenez, erabiltzaileak etengabe eduki berriekin "saritzen" dituenez, TikToken diseinuaren zenbait ezaugarrik pantailan mugitzen jarraitzeko beharra elikatzen dute, eta erabiltzaileen garuna "pilotu automatiko moduan" sartzea eragiten dute. Horrek portaera konpultsiboa izatea eta erabiltzaileen autokontrola murriztea ekar dezake. TikTokek esan du "erabat faltsua" dela bere diseinuak mendekotasuna sortzen duenik.
Dorre kuantikoa barrutik: konputagailu kuantikoa garatzeko txipak egingo dituzte bertan
Donostian, CIC Nanoguneri erantsita, dorre kuantikoa eraiki dute. Bertan, besteak beste, diluzio hozkailua ezarri dute eta han daude ordenagailu kuantikoak beharrezko dituen txipak sortuko dituzten laborategiak.
Australia eta Frantzia, aitzindari: adingabeek sare sozialak nola erabiltzen duten arautzeko bidea ezarri dute
Australia eta Frantzia izan ziren nerabeei sare sozialetarako sarbidea mugatu zieten lehen herrialdeak, eta Espainiako Gobernua antzeko neurri bat hartzera bultzatu dituen aurrekariak ezarri zituzten.
Europako Batzordeak espedientea ireki dio X sare sozialari, Groken bitartez egiten diren irudi sexualizatuengatik
Elon Musken enpresak Grok adimen artifizialari lotutako arriskuak aztertu eta arindu ote dituen argitu nahi du Bruselak.
Pradales, Chivite eta beste erkidego batzuetako presidenteen datu pertsonalen filtrazioa ikertzen ari dira
Eurogosth izeneko hackerrak agintari autonomikoen NANa, helbideak edo telefonoak zabaldu ditu, eta Vindex ezizeneko hackerrak, berriz, Puente ministroaren eta Garraioetako beste goi-kargudun batzuen informazio pertsonala zabaldu du bi fasetan.