Beñat Sarasola: 'Idazletza inork gutxik bezain ondo dominatu zuen Philip Rothek'
Philip Roth (Newark, New Jersey, AEB, 1933 – New York, 2018), batik bat XX. mendeko bigarren erdiko estatubatuar gizarte juduari begiratuta gizatasunaren irudikapen zintzoa egin zuen idazlea, gaur hil da, gutxiagotasun kardiako baten ondorioz.
Hamaika ertzeko pertsonaia konplexuen bidez, gai franko testuratu ditu Rothek hogeita hamaika lanetan: amerikar ametsaren ifrentzua, sorgin ehiza, arrazakeria, errazkeriaren zamak, sexua, moralkeria, pultsioak eta beroriek dena delakoagatik erreprimitu beharra…
Beñat Sarasola idazle, itzultzaile eta literatura kritikariak Nemesis Rothen eleberria itzuli zuen, eta berarengana jo dugu, XX. mendeko literaturan toki nabarmena duen idazlearen inguruan gehiago jakiteko.
Zelan deskribatuko zenuke Philip Rothen literatur mundua?
Esango nuke Rothen literatur mundua bere pertsonaien mundua dela. Pernandoren egia dirudi horrek, baina iruditzen zait Rothen literaturaren dohain handienetako bat, hain justu, haren fikziozko pertsonaien sakontasun eta aberastasuna dela. Guztietan paradigmatikoena Nathan Zuckerman genuke, baina hor dira baita ere, Alexander Portnoy obsesiboa, David Kepesh frustratua edo Bucky Cantor moral-zurruna.
Gainontzean, Estatu Batuetako judu klase-erdikoen mundura eramaten gaitu Rothek, baina bertan azaltzen zaizkigun gatazka moral, politiko eta pertsonalak mendebaldeko beste edonorenak izan litezkeela esango nuke.
Idazkera eta estilo aldetik, zer ezaugarri azpimarratuko zenituzke?
Roth ezaguna da istorio kontalari behinena izateagatik, eta, zentzu horretan, egiazki, kanon gutxi-asko errealistaren arabera (bere kasuan, Flaubert-Jamesen ildoan kokatua) XX. mendean ondoen idazten duen autoreetako bat da. Istorio eraikitzaile aparta: lehen aipaturiko pertsonaien eraikuntza, baina baita denbora-espazioen antolamendua ere.
Hala ere, bere obran zehar, lerro nagusi horretaz landa, estilo aberastasun handia erakutsi du, esaterako, bere hasierako lan batzuetan; Portnoy's Complaint nobelako monologoa idazkera modernistara gerturatzen da, edo The Breast literatura fantastikora. Ez aipatzearren bere testu autobiografikoak eta metafikzionalak.
Azken batean, idazletzaren ofizioa inork gutxik bezain ondo dominatzen duen idazlea izan da.
Zergatik aukeratu zenuen Nemesis bere lan guztien artean?
Ez nuen nik hautatu, enkarguzko lan bat izan zen. Meetook argitaletxeko Ramon Etxebestek proposatu zidan hura itzultzea.
Ordurako, Nagore Tolosak itzuli zuen Suminez eta American Pastoral (gaztelerazko itzulpenean) nituen irakurriak, eta erronkatzat hartu nuen gerora bere azkeneko liburua izango zena itzultzea.
Lan gozagarri eta gogorra izan zen. Asko ikasi nuen lan horretan, egin behar denaz bezain, egin behar ez denaz.
Rothen obran murgildu nahi duenari, zein lan gomendatuko zenizkioke?
Bada, agian, kasu honetan, atzetik hastea gomendatuko nioke. Bere azkeneko serieak, "Nemeses" goiburua jarri zionak, Rothen onena gordetzen duela esango nuke, baina maisulantzat jotzen diren American Pastoral, Human Stain, Sabbath's Theater-ak baino irakurgarriagoak dira, hasteko. Lau nobelak osatzen duten serie hori, eta azkeneko biak dira euskara ekarriak daudenak.
Serie horretatik jauzi egingo nuke Zuckerman narratzaile duen nobelaren batera, eta, hortik aurrera, seguru irakurle bakoitzak jakingo duela zer ibilbide egin.
Beñat Sarasola poeta, literatur kritikari eta itzultzailea da
Zure interesekoa izan daiteke
Literatura plazara aterako dute Oiartzunen ostera ere
Martxoaren 9tik 28ra, Literatura Plazara egingo dute Oiartzunen, laugarrenez, eta euskal literaturaren inguruko zortzi hitzordu jarri dituzte antolatzaileek, 1545 argitaletxeak.
Emakume idazleek presentzia irabazi dute: ahots, gorputz eta gai berriak ekarri ditu feminismoak
Feminismoak aldaketa sakonak ekarri ditu azken urteotan, baita literaturan ere, eta gai, begirada, ahots, gorputz eta narratiba berriak ekarri ditu. Duela mende erdi emakumezko idazle gutxi zeuden, eta bigarren maila batera baztertuta zeuden, gainera. Orain, berriz, oso garrantzitsua da horien presentzia, eta, besteak beste, sariak eta bekak irabazten ikusten ditugu.
António Lobo Antunes portugaldar idazlea zendu da
Portugalgo literaturaren izen erraldoiak, inkontzientearen eta memoriaren biltzaile eta idazkariak, 83 urte zituen. Euskaraz, “Gauzen ordena naturala” irakur daiteke.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles sarituko ditu
Gaur, asteartearekin, hasiko da Bilboko literatur jaialdia, eta hilaren 28ra arte iraungo du. Aurten, Gerediaga Elkarteari, Durangoko Azoka antolatzaileari, eta Valerie Miles idazle eta editore estatubatuarrari eskainiko dizkie ohorezko sariak.
Euskaltzaindiak eta EIEk hitzarmena sinatu dute, idazle gazteei laguntzeko
Euskaltzaindiak eta Euskal Idazleen Elkarteak (EIE) lau urterako akordioa adostu dute. Euskaltzaindiak urtean bi ikastaro emango dizkie EIEren bazkideei, bekak deituko ditu eta mentoretza programa abiatuko du. Andres Urrutia euskaltzainburuak, Mikel Ayllon EIEko zuzendaritza batzordeko kideak eta Miren Agur Meabe idazle eta Euskaltzaindiaren idazkariak hartu dute parte ituna sinatzeko ekitaldian.
Hitza erdigunean jarriko du Gutun Zuriak berriz, 19. edizioan
Bernardo Atxagak, Alana S. Porterok, Karmele Jaiok, Layla Martinezek, Harkaitz Canok, Mario Obrerok, Miren Agur Meabek eta beste hainbat idazlek parte hartuko dute letren Bilboko nazioarteko jaialdian.
Xabier Montoiak "Bakea, bakea" eleberria aurkeztu du
Inazio Osa 43 urteko donostiarrak hondamendia biziko du ama hiltzean, "baina laster ikasiko du oker dagoela oso, deskalabrurik handienean ere beti baita posible zuloan beherago erortzea, are eta zoritxar handiagoak etortzea".
'Lauaxeta, ametsen egilea' erakusketa Euskal Abertzaletasunaren Museora iritsi da, Bilbora
Sabino Arana Fundazioaren Euskal Abertzaletasunaren Museoak Lauaxeta, ametsen egilea erakusketa ibiltaria izango du ikusgai Sabin Etxean, Bilbon, martxoaren 12ra arte. Bizkaiko Foru Aldundiak antolatu du erakusketa, museoarekin lankidetzan, Esteban Urkiaga Lauaxeta euskal olerkari eta idazlearen jaiotzaren 120. urteurrena gogoratzeko.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles idazlea sarituko ditu
Gutun Zuria Bilboko Letren Nazioarteko Jaialdiaren 19. edizioa otsailaren 24tik 28ra egingo dute. Literatura eta argitalpen esparruko hogeita hamar bat sortzailek parte hartuko dute, eta “datozen egunetan” iragarriko dute programazioa.
Doinuelek 2026ko hitzorduak aurkeztu ditu
Euskarazko Plazen Sareak aurten egingo dituzten euskarazko literatura azokak aurkeztu ditu, Iruñean: Baztango (H)ilbeltza, Oiartzungo Literatura Plazara, Azokitiko Gure Gelatik, Zarauzko Literaturia, Ziburuko Euskal Liburu eta Disko Azoka, Hernaniko Liburu eta Disko Azoka, Sarako Ikusi Mikusi, Oiartzungo Hitzen Lihoa eta Lazkaoko Liburu eta Disko Azoka.