Joan Mari Irigoien idazlea zendu da
Joan Mari Irigoien idazlea (Altza, Donostia, 1948 - Donostia, 2023) zendu da gaur. Gaztetan Ingeniaritza ikasle, Realeko bigarren taldean futbol-jokalari -Larrañaga eta Kortabarria lagun, besteak beste- eta irakasle zein euskara-zuzentzaile aritua, altzatarrak obra oparoa utzi du euskal literaturan, narratiban, poesian eta haur eta gazte literaturan.
Venezuelan bi urteko egonaldia egin eta gero (bere prosan Hego Amerikako errealismo magikoaren arrastoa dago), literaturari heldu zion Irigoienek 70eko hamarkada erdialdean, gogoz heldu ere: 1975ean "Hutsetik esperantzara" poesia liburua argitaratu zuen, eta handik urtebetera "Oilarraren promesa" eleberria.
Eleberrigile saiatua (urte luzez, lotura estua izan du Elkar argitaletxearekin), irakurria eta saritua izan da Irigoien (bi aldiz irabazi du Euskadi Literatura saria, "Udazkenaren balkoitik" eta "Babilonia" eleberriekin), eta "Oilarraren promesa"ren atzetik iritsi ziren "Poliedroaren hostoak", "Udazkenaren balkoitik", "Babilonia", "Lur bat haratago" mardula, "Consummatum est", "Kalamidadeen liburua" umorezko eleberria… Euskal literaturako eleberrigile erreferentzialetako bat izan da 74 urte zituela zendu berri den donostiarra.
Poesia ere landu zuen, baina, Irigoienek, idazle jardun oparoaren hasiera-amaieretan batez ere, "Denborak ez zuen nora" (1989), "Biziminaren sonetoak" (2004) eta "Sorgin-argien ehizan" bildumak dira horren erakusgarri, berbarako.
Koldo Izagirrek Irigoienen poemen antologia paratu zuen, eta 2002an argitaratu zuen Susak, "XX. mendeko poesia kaierak" bilduma ezinbestekoan. "Horrela, hegazti, harribitxi, pintura eta egoera exotikoak ekarriz eta molde berritan landuz, askatasunaren eremua sortzen du poetak, zatartasunaren eta zabarkeriaren kontzientziarik gabeko aroa, edertasuna eta ontasuna uztartzen dituen etorkizuna", idatzi zuen Izagirrek Irigoienen poesiagintzaz, hitzaurrean.
"Bakarneren gaztelua" (1986), "Udazkenaren balkoitik" (1987), "Komunista.com" (2005), "Pistolak eta epistolak" (2014) eta haur eta gazte literaturako beste hainbat lan ere argitaratu ditu.
2012an gaitz degeneratiboa zuela iragarri zuen euskaltzain urgazle ere bazenak, alboko esklerosi primarioa, baina irakurtzen eta idazten jarraitu du, irakurleon zorionerako; 2019an "Derbia" umorezko eleberria argitaratu zuen eta 2022an "Sorgin-argien ehizan" olerki liburua.
Irigoien zenaren obra oparoa geldituko da, "Babilonia"ko kamelia zuri ederra bezala, "pizturik oroimenean".
Zure interesekoa izan daiteke
Pamielak "Lehoikumea" berrargitaratu du, 1948an Orixek euskaratuta erbesteko Jaurlaritzaren eskariz
Lehoikumea album ilustratuak Jacques Preverten testuak eta Ylla argazkilariaren irudiak biltzen ditu, eta Nikolas Ormaetxea Orixek euskaratu zuen 1948an. Erbestean zen Eusko Jaurlaritzaren eskariz euskaratu zen, aberritik kanporatutako haur euskaldunek zer irakurri izan zezaten. Ia 80 urte geroago, Pamiela argitaletxeak moldatu eta berriz argitaratu du.
Egileekin topaketak, azokak eta ibilbide literarioak protagonista, Liburuaren Egunean
Liburuaren Egunaren ospakizuna Hego Euskal Herriko plaza, liburutegi eta kultur etxeetan zentralizatuko da, publiko guztientzat pentsatutako ekimenekin.
Espainiako Kritikarien Elkarteak Eider Rodriguez eta Ane Zubeldia sarituko ditu
Gipuzkoar idazleek lortu dituzte euskarazko sariak: Rodriguezek, narratiba atalean, Dena zulo bera zen lanagatik, eta Zubeldiak, poesian, Kontra liburuari esker.
Profesionalen eguna, Sarako Idazleen Biltzarra bukatzeko
Apirilaren 5ean abiatutako topagune literarioa gaur bukatuko da, profesionalei eskainitako jardunaldi batean. Aurten, Marikita Tambourin Baigorrin sortutako idazle, irakasle, ikertzaile eta militantea eta Anne-Marie Lagarde zuberotar idazle, ikertzaile eta antropologoa omendu dituzte.
Jabier Muguruza musikari eta idazleak bere lehen eleberria argitaratu du: "Café Mokka"
Eleberria “lehen pertsonako kontakizun intimo eta ironikoa eskaintzen du, kafetegi baten egunerokotasunetik abiatuta. Café Mokka kafetegia behatoki soziokultural bilakatzen da, non bezeroen elkarrizketek eta eguneroko egoerek gizartearen kontraesanak, joerak eta aldaketak islatzen dituzten”.
Literatura plazara aterako dute Oiartzunen ostera ere
Martxoaren 9tik 28ra, Literatura Plazara egingo dute Oiartzunen, laugarrenez, eta euskal literaturaren inguruko zortzi hitzordu jarri dituzte antolatzaileek, 1545 argitaletxeak.
Emakume idazleek presentzia irabazi dute: ahots, gorputz eta gai berriak ekarri ditu feminismoak
Feminismoak aldaketa sakonak ekarri ditu azken urteotan, baita literaturan ere, eta gai, begirada, ahots, gorputz eta narratiba berriak ekarri ditu. Duela mende erdi emakumezko idazle gutxi zeuden, eta bigarren maila batera baztertuta zeuden, gainera. Orain, berriz, oso garrantzitsua da horien presentzia, eta, besteak beste, sariak eta bekak irabazten ikusten ditugu.
António Lobo Antunes portugaldar idazlea zendu da
Portugalgo literaturaren izen erraldoiak, inkontzientearen eta memoriaren biltzaile eta idazkariak, 83 urte zituen. Euskaraz, “Gauzen ordena naturala” irakur daiteke.
Gutun Zuria jaialdiak Gerediaga Elkartea eta Valerie Miles sarituko ditu
Gaur, asteartearekin, hasiko da Bilboko literatur jaialdia, eta hilaren 28ra arte iraungo du. Aurten, Gerediaga Elkarteari, Durangoko Azoka antolatzaileari, eta Valerie Miles idazle eta editore estatubatuarrari eskainiko dizkie ohorezko sariak.
Euskaltzaindiak eta EIEk hitzarmena sinatu dute, idazle gazteei laguntzeko
Euskaltzaindiak eta Euskal Idazleen Elkarteak (EIE) lau urterako akordioa adostu dute. Euskaltzaindiak urtean bi ikastaro emango dizkie EIEren bazkideei, bekak deituko ditu eta mentoretza programa abiatuko du. Andres Urrutia euskaltzainburuak, Mikel Ayllon EIEko zuzendaritza batzordeko kideak eta Miren Agur Meabe idazle eta Euskaltzaindiaren idazkariak hartu dute parte ituna sinatzeko ekitaldian.