EHZ, engaiamendua eta dantza 30 urtez

1996an Arrosan hasi zen bidea ez da bukatu; ezta urrik eman ere, aurrera begira ekingo dio EHZk, Euskal Herria Zuzenean jaialdiak 30. urtebetetzeari, “Geroaren lehen notak” lelopean eta, beti bezala, “feminismoa, antikapitalismoa, ekologia, askatasun sexuala, justizia soziala, internazionalismoa, kultura-aniztasuna eta bazterketa-modu guztien aurkako borroka” ardatz: “EHZ ez da kontsumitzen, baina parte hartzen den festibala da”, dio haien goiburuetako batek. 

2024an estreinatu zuen etxean, Arberatze-Zilhekoan, egingo dute EHZ aurten ere, jaialdiaren kokaleku moduan Arrosa, Idauze-Mendi, Heleta, Lekorne eta Irisarriren lekukoa hartu dien herrian. Herri horietatik pasatu ziren, solasaldi, ikuskizun eta talde txikiagoen artean, esate baterako, Public Enemy, Lluis Llach, Su Ta Gar, Alpha Blondy, Berri Txarrak, Goran Bregovic, Gojira, Fermin Muguruza, Sepultura, Laure Aitken, Crystal Fighters, Manu Chao, Kepa Junkera, Zebda...

Izen handiak gorabehera, EHZ ez da negozioa, ezpada irabazteko xederik gabeko elkarte batek antolatzen duen “elkar trukaketa eta gogoetarako bektorea”, herriarekiko engaiamendutik herriak herriarentzat antolatzen duen festibala. 

Musikak ez ezik, gogoeta politikoak ere badu tokia EHZren programazioan, eta mahai inguru eta solasaldiak izaten dira, akorde eta erritmo artean: “Kontsumitze soiletik harago, festibalariak aktore bilakatzea dugu xede, interakzioa piztu eta bere parte hartzearen bidez ekarpenak egitea sustatuz”, azaltzen du elkarte antolatzaileak. 

Adimen Artifiziala, haur eta gazteen transexualitatea, eskuin muturraren estrategia komunikatiboak, pestizidak, estatubatuar inperialismoa eta pantailen eta euskararen arteko harremana hartuko dituzte hizpide 30. urteurreneko edizio honetan hitzaldi horietan, besteak beste. 

Gainera, musikari ez ezik, EHZk sormenaren beste adierazpide batzuei ere begiratzen dienez, hiru eguneko bonua (63 euro) zein ostiraleko, larunbateko zein igandeko sarrerak (25, 27 eta 18 euro) erosten dituztenek beste ikuskizun batzuk ikusi ahalko dituzte: Haira Aizpurua, Miren Artetxe, Ekhine Zapiain, Lora Lascano, Bastien Marianne  eta Maiana Agurreren bertsoaldi musikatua, Berdinki Zirkusen “Leinu”, Maitane Sarralderen “Aireak esan dezan”, Gilkitxaro konpainiaren “Alperrak, tunanteak eta maleanteak” eta “RR” Maialen Lujanbioren performancea. 

Musikari dagokionez, ostiralean, L'Entourloop, Xak, Ztah, Tekmao eta Niko Etxart eta Hapa Hapa arituko dira, bestea beste, Arberatze eta Zilhekoa agertokietan; larunbatean, Bele, Jonkass, Dena, Niña Coyote eta Chico Tornado, Anestesia eta Merina Gris  eta DAM talde palestinarraren txanda izango da; eta igandean, festibala ixteko, Etzakitek, Skabideanek, Pambelek eta Silitiak proposatuko dute zer entzun eta dantzatu, besteak beste. 

“Geroaren lehen notak” agindu dituzte, 2026ko edizio honetarako, ikusiko dugu nola jarraitzen duen partitura atsegin honek. Jakingo dugu, halaber, ekain hasieran Kneecap Belfasteko hirukoteak Bilbon emandako kontzertuan ehzkideek egindako limurtze saiakerak ("Kneecap-EHZ 2027" zioten pankartak haizatu zituzten) funtzionatu ote duen.