Euskal agenda, ekonomiaren sustapena eta hauteskunde ondorengo akordioak hizpide, euskal hautagaien eztabaidan

Uztailaren 23ko Espainiako Gorteetarako Hauteskundeetarako hamar egun falta direnean, EAEko alderdiek euren proposamenak azaldu eta eztabaidatu dituzte EITBko "Hauteskunde Debatean". Aitor Esteban EAJren Kongresurako Bizkaiko hautagaia, Maria Luisa Garcia Gurrutxaga PSE-EEren Kongresurako Gipuzkoako hautagaia, Mertxe Aizpurua EH Bilduren Kongresurako Gipuzkoako hautagaia, Lander Martinez Sumarren Kongresurako Bizkaiko hautagaia eta Laura Garrido PPren  Kongresurako Arabako hautagaia bildu dira mahaiaren bueltan, Nerea Reparaz kazetariaren gidaritzapean.

Ordubete eskas iraun duen saioan, hiru gai jorratu dituzte: euskal agenda, ekonomiaren sustapena eta hauteskunde ondorengo itunak eta koalizioak. Atal bakoitzaren hasieran, hautagai bakoitzak bere alderdiaren proposamena agertu du 30 segundoan, eta ondoren, iritziak trukatu dituzte, aparteko eztabaidarik gabe. Transferentzien edota Next Generation funts europarren inguruko ikuspegi ezberdinek eragin dute batzuen eta besteen arteko ika-mika apurra. Ohi bezala, "urrezko minutua" deritzonarekin amaitu dute, botoa eskatzeko.

Euskal agenda: zeintzuk dira euskal alderdien lehentasunak Madrilen?

Estebanek abiatu du euskal agendari buruzko erronda. Horren hitzetan, "autogobernua defendatzea, ekonomia sustatzea eta giza eskubideak bultzatuko dituzten legeak egiten laguntzea" dira jeltzaleen lehentasunak Madrilen. "Transferentziak egon badira, hori guri esker izan da", zehaztu du.

Bere aldetik, Garcia Gurrutxagak azpimarratu du "PSOE eta Sanchezen Gobernua euskal herritarren agendaren bermea" direla, eta azken legealdiko "Gobernu aurrerakoiak jendartearen egunerokoa hobetzeko" hartu dituen neurriak Euskadirentzako ere balio dutela gehitu du. "Ez al da hori euskal agenda?", galdetu du.

Aizpuruak, berriz, euskal herritarren eskubideak eta askatasunak zabaltzea eta babestea dela euren lehentasuna azaldu du, eta horretarako, ezinbestekotzat jo du "erakundeak herritarren mesedetara jartzea". Zentzu horretan, udalentzat, "herritarrengandik gertuen dauden erakundeak izanda",  finantzazio gehiago eskatu du.

Halaber, Martinezek ziurtatu du bere alderdiaren lehentasuna pertsonen bizitza erraztea eta hobetzea dela, eta horretara bideratuko dituztela politikak, baita, Euskadira begirakoak ere. Transferentziak ere aipatu ditu, eta behin eta berriz esan du Espainiako Gobernuan "interlokutore egokia" egotea beharrezkoa dela, eskuduntzen eskualdaketarako. "PPrekin eta VOXekin hori ezingo da", azaldu du.

Garridok, ordea, "PP agintean egon izan denean, euskaldunei ondo" joan izan zaiela nabarmendu du. AHTa, hazkunde ekonomikoa eta herritarren segurtasuna aipatu ditu gai nagusi bezala. Bere hitzartze guztietan "sanchismoa" aipatu du buruzagi popularrak, "hitza ez betetzearen eta gezurraren" ispilua dela esanez.

Ekonomiaren sustapena: non jarri indarra?

PSE-EEren hautagaiak zabaldu du ekonomiari buruzko blokea. Pandemiak eta Ukrainako gatazkak / gerrak eragindako krisiak aipatu ondotik, horiei aurre egiteko sozialistek abian jarritako neurriak nabarmendu ditu, enplegu erregulazioko espedienteak, besteak beste.

EH Bilduko ordezkariak "familien ekonomia" zaintzearen premia azpimarratu du, industria ahaztu gabe. Zentzu horretan, soldata duinak eta justizia soziala aldarrikatu ditu, eta euskal enpresa eredu berria garatzearen beharraz hitz egin du, horretarako "industria lege berria" garatu behar dela esanez. 

"Hautatu egin behar da. Pertsonen eta familien interesak edota eliteen eta multinazionalenak".

Martinezek ere pertsonak jarri ditu ekonomiaren erdigunean, eta, besteak beste, "industria berriaren aldeko apustua" egin du. Yolanda Diaz Lan Ministroari "esker" azken legealdian lortutako "hobekuntza sozialak" jarri ditu mahai gainean.

"Sanchismoa" izan du hizpide hautagai popularrak, ekonomiaren atalean ere. Sanchezen politikek egoera ekonomikoa okertu egin dutela eta, gaur gaurkoz, Euskadi ez dela enpresentzat erkidego erakargarria gehitu du. Kontzertu Ekonomikoak eskaintzen dituen baliabideak ez erabiltzea egotzi die jeltzaleei.

Berehala erantzun dio Estebanek, jeltzaleek Madrilen egindako lanaren ondorioz, Kontzertu Ekonomikoa eta Kupoa ziurtatuta daudela adierazita. Era berean, Europako funtsen inguruan ere mintzatu da, eta horiek "oso inportanteak" direla aitortu arren, "burokrazia" handia dela eta laguntzak Euskadin bertan kudeatu behar direla uste du.

Hitzarmenak eta koalizioak: alderdi bakoitza, zertarako prest?

Hauteskunde ondorengo itunei buruz aritu dira saioaren amaieran, eta euren asmoak zeintzuk diren azaldu dute. EH Bilduk garbi utzi du eskuinari gobernatzeko atea ixtea dela bere lehentasuna, "berdin PPri edota PP-VOXi", aukera hori "Euskal Herriarentzat ez delako ona". "

Martinezek ere argi adierazi du "gobernu aurrerakoia osatzen" ahaleginduko direla, "Diaz buru dela". Horren hitzetan, "EAJren eta EH Bilduren bozkak bitartekari bezala funtziona dezakete", baina "euskal gaiak aurrera ateratzeko, beharrezkoa da Gobernutik bertatik proposamenak egingo dituen alderdi aurrerakoi bat egotea".

Garridok, aldiz, oso garbi du PPk gehiengo osoz irabaziko dituela hauteskundeak eta inoren laguntzarik gabe gobernatu ahal izango dutela. VOXekin akordiorik egingo duten galdetuta, agertoki hori aztertu ere ez duela egingo erantzun du, "gehiengoa lortuko dugulako".

Bere aldetik, Estebanek esan du EAJ ez dela "inoren makulua" eta U23ko hauteskundeak ez direla "Sanchezen eta Feijooren arteko lehia" modura ikusi behar. "Datorren 4 urteetan Euskadiren interesak daude jokoan eta Euskadiren ahotsa Madrilen nork defendatuko duen erabaki behar da. Jeltzaleek VOXekin zerikusia dutenekin ezer ez dute sinatuko, baina txeke zuririk ere ez dugu emango. Euskal agenda negoziatu beharko da", esan du.

Azkenik, hautagai sozialistaren arabera, sozialistak "irabaztera" aterako dira bozketan, eta gobernu aurrerakoia osatzeko prest egongo dira, "beti programa akordio batekin".