Bi ekimen martxan, Txomin Letamendiren aitortza instituzional eta judiziala lortzeko
Alde batetik, 1950ean torturatuta hil zuten EAJko militantearen familiak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio izaera instituzionaleko biktima gisa aitortzeko. Bestetik, borondatezko jurisdikzioaren bideari ekin diote.
Imanol Pradales Alfredo Espinosa sailburuaren aitortzaren ekitaldian. Argazkia: Irekia.
Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokiak eta 1950ean Madrilen "torturen ondorioz hildako" EAJko militante Txomin Letamendiren senideek ekimenak sustatuko dituzte haren ohorea berrezartzeko eta gogobetetze moral justua lortzeko.
Txomin Letamendi Muruak Jose Antonio Agirre lehendakariarentzat egin zuen lan, informazio zerbitzuko agente gisa, hura erbestera joan zenean. 1946an Donostian atxilotu zuten lehen aldiz, eta urtebete geroago Bartzelonan atxiki zuten berriz ere. Bigarren atxiloketaren ondoren, gerra-kontseilua egin zioten, eta bost urteko espetxe-zigorra ezarri zioten.
GEBehatokiak azaldu duenez, "garai hartako atxiloketek, galdeketek eta torturek eta ondorengo Guadalajarako espetxeratzeak kalte fisiko eta psikiko larriak eragin zizkioten, eta aske utzi zuten”. Hala ere, 1950eko abenduaren 20an hil zen, Madrilen, Juan anaiaren zaintzapean zegoenean.
Gaur egun, Letamendik ez du inolako aitorpen ofizialik. 2024ko abenduan, haren ondorengoek prozesu judizial bat hasi zuten Donostian, galdeketetan parte hartu zuten bi polizia frankistek zer erantzukizun izan zuten zehazteko. Epaileak horietako bat hilda zegoela egiaztatu zuen, eta bestearen berririk ez zegoenez, kasua itxi egin zuen.
Orain, heriotzaren 75. urteurrenari begira, familiak, GEBehatokiaren bultzadarekin, bi ekimen jarri ditu martxan. Alde batetik, eskaera bat erregistratu du, Eusko Jaurlaritzak "izaera instituzionaleko aitorpen pertsonalizatua egin diezaion, bere ohorea babesteko eta gogobetetze moral justua lortzeko".
Aitorpen hori Euskadiko Memoria Historiko eta Demokratikoari buruzko 9/2023 Legeak babesten du. Elkarteak onartu du gaia oraindik ez dela arautu, baina gogorarazi du Imanol Pradales lehendakariak prozedura hori erabili zuela lehen Eusko Jaurlaritzako sailburu Alfredo Espinosa Orive aitortzeko, joan den apirilaren 1ean.
Bestalde, 20/2022 Memoria Demokratikoaren Legeak arautzen duen borondatezko jurisdikzioaren figuraren bidezko aitortza judizialerako izapideak ere hasi dituzte. Prozedura horrek ez ditu egileak zigortzen, "egitateen egiaztapen judiziala” soilik egiten du.
GEBehatokiaren hitzetan, "hau da Borondatezko Jurisdikzioaren bidea zabaltzen den lehen aldia Euskal Herrian, eta bide hori ireki nahi dugu, gaur egun erreakzio judizialik gabe dirauten beste hainbat gertakariri atea irekitzeko helburuarekin".
Zure interesekoa izan daiteke
PSNk "erabateko errespetua" du Zapateroren errugabetasun presuntzioaren aurrean
Esther Iso PSNko Antolakuntza idazkariak adierazi duenez, presidente ohiarentzat "hitz onak" baino ez dituzte, "nafar guztiak gozatzen ari diren ondareagatik".
Nafarroako Gobernuak UPNren "noraeza" kritikatu du Athleticen elastikoarekin izandako polemikan
Alderdi politikoak LORAFNA (Nafarroako Autonomia Estatutua) eguneratzea eztabaidatzen ari ziren gaur Parlamentuko batzorde batean, eta klub zuri-gorriaren elastikoaren harira piztutako polemikaren inguruko iritziak emateko tartea ere hartu dute.
Lehendakariaren elkarrizketa, 10 titularretan
Imanol Pradales lehendakariak hainbat gai jorratu ditu Radio Euskadin, hala nola medikuen greba, etxebizitzaren arazoa edo autogobernuaren estatus berria.
Pello Otxandiano: "Etxebizitza politika honek huts egin badu, momentua da norabidez aldatzeko"
EH Bilduk etxebizitzaren inguruan egindako proposamenaren harira, "jarrera baikorra" izateko eskatu dio Pello Otxandianok Eusko Jaurlaritzari. "Proposamena hartu, aztertu eta egin dezagun eztabaida bat, ea soluziobideak hauek diren edo beste batzuk planteatzen dituzten", gaineratu du EH Bilduren Eusko Legebiltzarreko bozeramaileak ETB1eko "Egun on Euskadi" saioan egin dioten elkarrizketan.
Lehendakariaren ustez, "euskarak zubi gehiago eta harresi gutxiago behar ditu"
Imanol Pradales lehendakariari elkarrizketa egin diote Radio Euskadiko "Boulevard" saioan, eta bertan adierazi duenaren arabera, "ezin dugu beste alde batera begiratu segurtasun juridikorik eza dagoenean". Euskararen biziberritzeari dagokionez esan duenez, "fokua ez dago euskal administrazio publikoa euskalduntzean, hizkuntzaren erabilera sozialean baizik".
Lehendakariaren ustez, UPNk polemika artifiziala sortu nahi du Athleticen kamiseta berriaren inguruan
Imanol Pradales lehendakariak babesa eta elkartasuna adierazi dio Athletici, UPNk klubari elastikoetatik Euskal Herriko mapa kentzeko eskatu ostean. Kamiseta berria "oso polita" iruditzen zaiola esan du, eta gogorarazi du Nafarroako Gobernua bera ere ez dela auzian sartuko. Polemika artifiziala bilatzea egotzi dio lehendakariak UPNri, eta ohartarazi du oso arriskutsua dela sinboloekin eta identitateekin liskarra eta zatiketa bultzatzea.
Pradales: "FIFAren eskakizunak aztertzen ari gara; oso zorrotzak dira"
Imanol Pradales lehendakariak azpimarratu du egoeraren "azterketa lasaia" egin behar dela, sektore askori eragiten dielako. "FIFAk datorren urteko urtarrilean hartuko du erabakia, denbora dago", azpimarratu du.
Lehendakaria: “Tentsioa ezagutu gabeko mugetaraino areagotuko da; kezkatzen nau Madrilek arreta galtzea eta adostutako konpromisoei ez heltzea”
Imanol Pradales lehendakaria kezkatuta agertu da Radio Euskadiko "Boulevard" saioan Zapatero auziaren ondorioengatik.
Medikuen greba konpontzeko edo eskumenak transferitzeko eskatu dio lehendakariak Monica Garciari: "Arazo bat da"
Imanol Pradales lehendakariak uste du Monica Garcia Osasun ministroa "arazo bat" dela, "bi hilabete baino gehiago daramatzalako ezer jakin nahi izan gabe" estatutu markoa dela eta medikuak egiten ari diren grebari buruz. Hori dela eta, "gaian esku hartzeko" deia egin dio, eta, "arazoa konpontzeko gai ez bada edo ez badu nahi", Euskadiri eskumenak eskualdatzeko eskatu dio, "irtenbide bat bilatzeko". Radio Euskadin egindako elkarrizketa batean deitoratu duenez, Osakidetzaren batez besteko itxaron-zerrenden hobekuntzan "asko" aurreratu bada ere, estatutu markoaren aldeko medikuen grebak, "Osasun Ministerioaren erabaki batetik eratorritakoak", "iskanbila" eragin du. "Euskaditik eta eskumenen esparruaren barruan" aurrera egiten saiatzen ari direla erantsi du.
Albiste izango dira: Pradales lehendakariari elkarrizketa Radio Euskadin, abisu horia beroagatik eta errugbiko finalak Bilbon
Gaurkoan Orain-en albiste izango direnen laburpena, bi hitzetan.