Bi ekimen martxan, Txomin Letamendiren aitortza instituzional eta judiziala lortzeko
Alde batetik, 1950ean torturatuta hil zuten EAJko militantearen familiak Eusko Jaurlaritzari eskatu dio izaera instituzionaleko biktima gisa aitortzeko. Bestetik, borondatezko jurisdikzioaren bideari ekin diote.
Imanol Pradales Alfredo Espinosa sailburuaren aitortzaren ekitaldian. Argazkia: Irekia.
Euskal Herriko Giza Eskubideen Behatokiak eta 1950ean Madrilen "torturen ondorioz hildako" EAJko militante Txomin Letamendiren senideek ekimenak sustatuko dituzte haren ohorea berrezartzeko eta gogobetetze moral justua lortzeko.
Txomin Letamendi Muruak Jose Antonio Agirre lehendakariarentzat egin zuen lan, informazio zerbitzuko agente gisa, hura erbestera joan zenean. 1946an Donostian atxilotu zuten lehen aldiz, eta urtebete geroago Bartzelonan atxiki zuten berriz ere. Bigarren atxiloketaren ondoren, gerra-kontseilua egin zioten, eta bost urteko espetxe-zigorra ezarri zioten.
GEBehatokiak azaldu duenez, "garai hartako atxiloketek, galdeketek eta torturek eta ondorengo Guadalajarako espetxeratzeak kalte fisiko eta psikiko larriak eragin zizkioten, eta aske utzi zuten”. Hala ere, 1950eko abenduaren 20an hil zen, Madrilen, Juan anaiaren zaintzapean zegoenean.
Gaur egun, Letamendik ez du inolako aitorpen ofizialik. 2024ko abenduan, haren ondorengoek prozesu judizial bat hasi zuten Donostian, galdeketetan parte hartu zuten bi polizia frankistek zer erantzukizun izan zuten zehazteko. Epaileak horietako bat hilda zegoela egiaztatu zuen, eta bestearen berririk ez zegoenez, kasua itxi egin zuen.
Orain, heriotzaren 75. urteurrenari begira, familiak, GEBehatokiaren bultzadarekin, bi ekimen jarri ditu martxan. Alde batetik, eskaera bat erregistratu du, Eusko Jaurlaritzak "izaera instituzionaleko aitorpen pertsonalizatua egin diezaion, bere ohorea babesteko eta gogobetetze moral justua lortzeko".
Aitorpen hori Euskadiko Memoria Historiko eta Demokratikoari buruzko 9/2023 Legeak babesten du. Elkarteak onartu du gaia oraindik ez dela arautu, baina gogorarazi du Imanol Pradales lehendakariak prozedura hori erabili zuela lehen Eusko Jaurlaritzako sailburu Alfredo Espinosa Orive aitortzeko, joan den apirilaren 1ean.
Bestalde, 20/2022 Memoria Demokratikoaren Legeak arautzen duen borondatezko jurisdikzioaren figuraren bidezko aitortza judizialerako izapideak ere hasi dituzte. Prozedura horrek ez ditu egileak zigortzen, "egitateen egiaztapen judiziala” soilik egiten du.
GEBehatokiaren hitzetan, "hau da Borondatezko Jurisdikzioaren bidea zabaltzen den lehen aldia Euskal Herrian, eta bide hori ireki nahi dugu, gaur egun erreakzio judizialik gabe dirauten beste hainbat gertakariri atea irekitzeko helburuarekin".
Zure interesekoa izan daiteke
2027ko urtarrileko manifestazioa azkena izatea nahi du Sarek, ETAko presoen auzia behin betiko ixten dela irudikatzeko
Sare herritarrak ekitaldi jendetsua egin du gaur Arrasaten, sorreratik izandako ibilbidearen balantzea egin eta "etapa bati bukaera ematen hasteko" beharra aldarrikatzeko. "Sareren amaiera, gauzak ongi eginez gero, garaipen kolektiboa eta diskretua izango da", iragarri dute.
Nolakoa izango da EAJren Bilboko alkategaia hautatzeko prozesua?
Hautagai berri bat izendatzeko, Bilboko batzar-arteko bilera bat egin behar da lehenbizi. Bilera horretan, hiriburuan dauden 13 udal-erakundeek eta Bizkai Buru Batzarrak parte hartzen dute.
Aburto ez da Bilboko alkate izateko hautagai gisa aurkeztuko 2027an
Hunkituta egin du iragarpena oraindik Bilboko alkatea denak: "Hausnarketa sakon bat egin ondoren, alderdiak erabaki du Bilbok lidergo berria behar duela".
Otegik ohartarazi du hauteskundeak aurreratzea PPri eta Voxi "atea irekitzea" dela: "Txantxa gutxi horrekin"
Otegiren ustez, hauteskunde orokorrak aurreratzearen alde egiten duenak "herri honi esan behar dio zer irabazten duen Euskal Herriak, bertako langileek, emakumeek, gazteek eta bere izaera nazionalak PPren eta Voxen gobernu batekin".
1991n ETAk hildako Luis Garcia Lozanoren omenezko plaka bat jarri dute Donostian
Guztira, 38 plaka jarri ditu Donostiako Udalak duela bi legealdi bultzatutako ekimenaren harian. Terrorismoaren eta indarkeria politikoaren biktimak leku publikoetan ikusarazteko bultzatu zuten egitasmoa, Udalak ohar baten bidez gogorarazi duenez.
Hainbat eragilek manifestazioa deitu dute ekainaren 20rako, Ertzaintzaren "errepresioa eta inpunitatea" salatzeko
Deitzaileen artean daude Euskal Herriko Global Sumud Flotilla, Iñigo Cabacasen, Amaia Zabarteren eta Iker Aranaren senide eta lagunak edota Mugimendu Sozialista. Talde horiek "herri mugimenduaren aurkako kriminalizazio kanpaina" egitea egotzi diote Jaurlaritzari.
Equo alderdi berdeak 15. urteurrena ospatu du Gasteizen
Equo alderdi berdeak 15. urteurrena ospatu du Gasteizen. Urte hauetan izandako bilakaera aztertu eta etorkizunari begira hausnarketa egin dute bertan. Egindako ibilbidearekin harro agertzeaz gain, gizarteak ekologia gaiekin egin duen aurrerapausoa azpimarratu dute.
Anduezak esan du PSE-EEk EAJrekin gobernatzeko duen koalizio formulari ahal den denbora guztian eutsiko diotela
Eneko Andueza PSE-EEko idazkari nagusia "oso harro" agertu da bi urte hauetan egindako lanagatik. Hainbat arlotan gobernuko bazkidearekin desadostasunak egon direla onartuta ere, EAJrekin duen koalizioaren garrantzia nabarmen du. Duela 11 urte hasi zuten ibilbidea formula arrakastatsua dela esan, eta sozialistek formula horri behar den denbora guztian eutsiko diotela iragarri du.
Aburtoren agurra: 'Bilbo efektua' auzoetara zabaldu nahi izan zuen alkatea
Juan Mari Aburtok urtebete barru utziko du Alkatetza, agintaldia amaitzearekin batera. Hiru legealditan zehar, auzoen aldeko apustuagatik bereizi nahi izan da, eta herritarren lehentasunen aldaketari aurre egin behar izan dio.
450 kulturgilek baino gehiagok eskatu dute Mugimendu Sozialistari Bilbon eta Gasteizen txosna jartzen uzteko
Bada Garaia ekimenaren baitan, bi hiriburuetan ezarritako debekua altxatzeko galdegin dute dozenaka idazlek, abeslarik, aktorek eta bertsolarik. Bilboko Konpartsei eta Gasteizko Txosna Batzordeari gatazka behingoz konpontzeko deia egin diete artistok.