Horrela azaldu zuen ‘The New York Times’ egunkariak Martxoaren 3ko sarraskia

Bonbardaketek Gernika suntsitu zutenean gertatu bezala, ‘The New York Times’ egunkaria giltzarri izan zen Martxoaren 3ko sarraskia mundu zabalean hedatzeko. 1937ko apirilean George Steer izan bazen zabaldu zuena frankistek isilarazi nahi izan zutena, lau hamarkada beranduago, 1976ko martxoan, Henry Ginigerrek hartu zuen lekukoa eta sarraskia lau haizetara zabaldu zuen.

Martxoaren 5eko edizioan eman zuen albistea The New York Times egunkariak. “Gobernuaren eta Poliziaren aurkako haserre-olatu baten berri” eman zuen.

“180.000 biztanleko hiri hau, normalean bizia eta jendetsua, erabat geldirik geratu zen bitartean, manifestazioak piztu ziren Bilbon, Iruñean eta Donostian, poliziak su-armak herritarren kontra erabiltzeagatik protesta egiteko”, jaso zuen egunkari estatubatuarrak.

Ginigerren ekarpena

Henry Giniger kazetari prestigiotsuaren sinadura zeraman Martxoaren 3ko lehen kronikak. Bera izan zen frankismoaren azken urteak eta Trantsizioaren hasiera The New York Times egunkarian kontatu zituena.

ETAk Carrero Blanco hil zuen atentatuaren berri eman zuen, Francoren heriotzaz idatzi zuen eta Euskal Herrian bizi zen giro gatazkatsua islatu ohi zuen bere kroniketan.

Eskarmentu handia eta usaimen politikoa zituen, eta bere lehen kronikan azaldu zuen nola sarraskiak biderkatu zituen zalantzak Espainiaren etorkizun politikoaz: posible izango al zen trantsizio baketsu bat?

“Bi hilabeteko gatazka laboralaren amaiera tragikoak nabarmen areagotu ditu zalantzak, eta ez dago argi Espainia gai izango ote den erregimen demokratiko baterantz trantsizio baketsua egiteko; hori baita Juan Carlos I.a erregeak eta haren Gobernuak adierazitako helburua”, jaso zuen.

Arabako erakundeetatik iristen ari ziren erreakzio kritikoen berri ere eman zuen: “Arabako Probintzia Kontseiluak, Espainiako lau euskal probintzietako bat ordezkatzen duenak, bere “atsekabea” agertu du Gobernuak jokatu zuen moduaz. Erakundeak bilerak eskatu ditu bai Carlos Arias Navarro Gobernuko presidentearekin,  bai Manuel Fraga Iribarne Barne ministroarekin, bere kexak aurkezteko (…). Udalak ere Gobernuaren neurriak gaitzetsi ditu, eta kezka agertu du ordena publikoa bermatzeko erabilitako bitartekoen inguruan”.

Azalean

Lehen kronika haren hurrengo egunean, ‘The New York Times’ egunkariko berriemailearen artikulu batek martxoaren 3ko sarraskiaren ondorioz deitutako greba orokorraren berri eman zuen. “Basque general strike set Monday” (“Greba orokor euskalduna, astelehenerako”), jaso zuen.

Albiste hura ‘The New York Times’-en lehen orrian ere agertu zen. Gasteizko sarraskia munduko hedabiderik garrantzitsuenetako baten azalean.

Hurrengo egunetan, Gasteizko sarraskiak beste egunkari entzutetsu batzuen orrialdeetara ere heldu zen; hala nola, The Times, Libération, Le Monde eta La Repubblica egunkarietara. Egunotan Ignacio Aldecoa Kultur Etxean ikusgai dagoen erakusketa batek oihartzun haren berri jaso du.

Ginigerren bidea

Ginigerrek euskal errealitatea ondo ezagutzen zuen, eta hurrengo hilabete eta urteetan ere Espainiako Trantsizio nahasi eta odoltsuaren berri ematen jarraitu zuen bere kroniketan, Euskal Herrian bizitzen ari zen giroa ongi islatuz.

New Yorkeko kazetariak 1986an hartu zuen erretiroa, Parisen. 1993an hil zen, atzean ibilbide ikaragarria utzita. Bigarren Mundu Gerra, 1956ko Hungariako Iraultza, Aljeriako Gerra eta Portugalgo Krabelinen Iraultza bezalako gertakari historikoen berri eman zuen. Lau hamarkada lehenago Steerrek Gernikan egin bezala, Ginigerrek 1976ko martxoan Euskal Herriak bizi izan zuena munduratu zuen.