Next funtsen kudeaketan autonomien papera defendatuko du Azpiazuk Madrilen

Ekonomia eta Ogasun Sailak datorren astean aurkeztuko die Espainiako Gobernuko hainbat ministeriotako arduradunei Euskadi Next 2021-2026 programa. Programa horretan, Europako Errekuperazio eta Eraginkortasun Mekanismoko (MRR) funtsekin, Next Funtsak izenaz ezagutzen direnekin finantzatu nahi diren programa espezifikoak jasotzen dira. Hala azaldu du gaur Pedro Azpiazu sailburuak Legebiltzarrean, berak eskatuta, maiatzaren 18an onartutako programa horren eguneratzearen berri emateko mintzaldian.

Sailburuak bi gauza defendatuko ditu, nagusiki, Madrilen. Alde batetik, Europako funtsekin finantzatuko diren proiektuak aukeratzeko erabakian autonomia erkidegoen parte-hartzea aldarrikatuko du, izan ere, sailburuak kritikatu duenez, Espainiako Gobernuak ez ditu erkidegoak partaide egin: "herrialde-plan bat izango da baina, alde batera uzten du Autonomien Estatua, horiek izango direnean baliabide guztien % 50 inguru gauzatzeko arduradunak".

Autonomiek kudeaketa-enkargu formularen bidez kudeatuko dituzte proiektuak, eta, ondorioz, bi administrazioen artean eskumenak 'aldatuko' dituzte, proiektuak gauzatzea erkidegoen esku uzteko. Ildo horretan, Azpiazuk ohartarazi du egoera horrek eredu autonomikoa "kaltetzen duten baldintzak" dakartzala, eta erkidegoen gauzatzeko eta erabakitzeko gaitasuna "murrizten" dutela. Kritikatu duenez, "herrialde-proiektu bat ezin da proiektu zentralizatu baten sinonimo izan, komunitateen lan bakarra Espainiako Gobernuak alde bakarrez hartutako erabakiak gauzatzea izanda".

Hain justu, sailburuak bere bileretan azpimarratuko duen bigarren puntua izango da baliabideak erresilientzia eta sakoneko eraldaketa dakarten proiektuetara bideratu behar direla; izan ere, España puede planean "ez da ikusten eredu ekonomikoaren eraldaketa sustatzearen lehentasunik; horrek industriarekiko, zientziarekiko, teknologiarekiko edo giza kapitalarekiko diskriminazio handiagoa eskatuko luke".

Azpiazuk azaldu duenez, Eusko Jaurlaritzak "ekarpen eraikitzailea" egiten du Euskadi Next planaren bidez, krisia "inbertsio publikoari eta pribatuari bultzada bat emateko aukera" bihurtu nahi baitu, bi inbertsioak baztertzaileak ez direla erakutsiz, alderantziz baizik, "elkarren osagarri".

Adierazi duenez, garrantzi handiagoa eman zaie eraldaketaren oinarri izan daitezkeen proiektuei, eta, duten konplexutasuna dela eta, erantzun "berritzaileak eta anbizio handikoak" behar dituztenei, hala nola PERTE-ak (Ekonomia berreskuratzeko eta eraldatzeko proiektu estrategikoak), orain proiektu gisa ez baizik eta herrialdearen eremu estrategiko gisa diseinatu direnak, bai eta "proiektuen prozesuak bizkortu eta konplexutasunetik ekitea ahalbidetzen duten administrazio-autobide gisa". Guztira, 18 milioi euroko balioa duen programa bat jasotzen du, 206 milioi eurokoa. 

Bertsio berrian, Euskadi Next 2021-2026 programak 18.286,6 milioi euroko inbertsioa zenbatetsia duten proiektuak jasotzen ditu; Europako funtsak, baliabide publikoak eta baliabide pribatuak lirateke horien finantzaketa-iturri.

Oposizioak ez dauka argi

Oposizioko taldeek zalantzak agertu dituzte Europako funtsen kudeaketari eta funtzionamenduari buruz, bai eta proiektuen jabetzari edo horiek gauzatzeko epeei buruz ere.

Mikel Otero EH Bilduko legebiltzarkideak kritikatu egin du Euskadi Next plana Estatuko exekutiboari zuzendutako "kexa eta kritiketarako" erabiltzea. "Dokumentu politiko-propagandistikoa" dela uste du, eta proiektuak adostu ez izana gaitzetsi du.

David Soto Elkarrekin Podemos-IU alderdiko ordezkariak "zalantzak" azaldu ditu proiektu batzuen inguruan, hala nola hidrogeno-korridorearen aldeko apustuaren "nagusitasuna", "ibilgailu konbentzionalaren ordez ibilgailu elektrikoa" erabiltzearen aldeko apustu itsua edo gaitasun zientifiko eta teknologikoari ematen zaion "garrantzi eskasa".

Luis Gordillo PP+Cs alderdiko parlamentariak proposatu du, Pedro Sanchezen Gobernuak ez duenez "adituen batzorde batera jo", ondo legokeela Euskadin "politikatik kanpoko adituak aukeratzea" kontu hau kudeatzeko.

Eusko Jaurlaritza osatzen duten taldeetatik, Itxaso Berrojalbiz EAJko ordezkariak esan du Euskadi Next "programa mamitsua" dela, ikuspegi ezberdinak biltzen dituena, eta "kalitatezko euskal proiektu asko" finantzatzea espero duela. Era berean, Europako baliabideak eskuratzeko mekanismoak "lehenbailehen" ezagutzea eskatu du.

Azkenik, Susana Corcuera PSE-EEko legebiltzarkideak esan du España puede plana "errekuperazio, eraldaketa eta erresilientzia programa bat" dela, "ez izenburuan bakarrik", baita edukian ere.

Taldeei emandako erantzunean, Azpiazu sailburuak zehaztu du, bere adierazpenekin, ez duela Espainiako Gobernuarekin "eztabaidan sartu nahi", modu eraikitzailean egiten direla kritikak eta "hala hartzen dituztela". Argitu du ez direla Espainiarekin borrokan ari, "elkarrizketetan ari gara" eta, izan ere, datorren astean "Madrilen egongo gara gai horiei buruz hitz egiteko".