Espainiako Gobernuak oliba-olioaren ekoizpenaren % 12 merkatutik kentzeko agindu du, prezioen beherakada geldiarazteko

Espainiako Gobernuak oliba-olioa nahitaez biltegiratzeko mekanismoa aktibatu du lehen aldiz, eskaintza erregulatzeko eta prezioek jaisten jarraitzea saihesteko. Hala, 2026/2027 kanpainako ekoizpenaren % 12 merkatutik atera beharko dute olio-errotek aldi baterako; guztira, 188.000 tona inguru biltegiratu beharko dituzte 2027ko irailaren 30era arte.

Ostiral honetan Estatuko Aldizkari Ofizialean (BOE) argitaratutako erabakiak iritzi kontrajarriak eragin ditu. Nekazaritza-erakundeen arabera, neurriak oliba-ekoizleek jasotzen dituzten prezioak hobetzen eta ustiategien errentagarritasuna bermatzen lagunduko du. Kontsumitzaileen elkarteek, FACUAk eta OCUk, ordea, erabakia kritikatu dute, erosleek ordaintzen duten prezioa kontuan hartu ez dela iritzita.

Zergatik kenduko dute oliba-olioaren % 12 merkatutik?

Neurria aurtengo uzta oparoa izateko aurreikuspenaren eta kanpainaren hasieran pilatutako olio-kopuru handiaren ondorio da. Autonomia-erkidegoen aurreikuspenen arabera, 1.602.596 tona oliba-olio ekoitziko dituzte 2026/2027 kanpainan, aurrekoan baino % 23 gehiago. Horri aurreko kanpainatik biltegiratutako 357.040 tona gehitu behar zaizkio.

Guztira, bi milioi tonatik gertu dago merkatuan egongo den olio-kopurua, eta horrek gainditu egiten du merkatua erregulatzeko mekanismoa aktibatzeko ezarritako muga.

Azarotik aurrera, olio-errota bakoitzak hilero metatutako ekoizpenaren % 12 biltegiratu beharko du, olio-mota edozein dela ere. Errotek erabaki ahal izango dute zein kategoriatako olioa gorde eta non egin biltegiratzea, beren instalazioetan edo besterenetan. Urrian ekoitzitako olioari ez zaio neurria aplikatuko.

Helburua merkatuan dagoen olio-kopurua aldi baterako murriztea da, gehiegizko eskaintza saihestu eta jatorriko prezioen beherakada geldiarazteko. Nekazaritza Ministerioaren arabera, ekoizleentzako ordainsaria bermatzea eta merkatuari egonkortasuna ematea da asmoa, kontsumitzaileentzako prezioak garestitu gabe.

Nekazaritza-erakundeek begi onez hartu dute erabakia

Nekazaritza-erakundeek modu positiboan hartu dute erabakia. UPA Andaluzia erakundearen ustez, merkatuan eskaintza txikiagoa izateak oliba-ekoizleek jasotzen dituzten prezioak hobetzen lagunduko du.

Jesús Cózar idazkari nagusiak ohartarazi du ustiategi asko errentagarritasunaren mugan daudela. Azaldu duenez, prezioak hiru euro ingurukoak dira gaur egun, baina ustiategi askok 4,5 euro inguru behar dituzte ekoizpen-kostuei aurre egiteko.

COAGek eta ASAJAk ere uste dute mekanismoak merkatua egonkortzen eta prezioen beherakada geldiarazten lagunduko duela. COAGen arabera, biltegiratutako olioa etorkizuneko kanpainetan erabili ahal izango da, ekoizpena batez bestekoa baino txikiagoa denean.

Luis Planas Nekazaritza ministroak defendatu du neurriak merkatua antolatuko duela, oliba-ekoizleen ordainsaria bermatuko duela eta kontsumitzaileentzako prezioen igoerak saihestuko dituela. Udaberriko euri eta tenperatura leunen ondorioz aurtengo uzta handia izango dela gogorarazi du.

FACUAk eta OCUk kontsumitzaileentzako kalteaz ohartarazi dute

Kontsumitzaileen elkarteek, ordea, kritikatu egin dute neurria. FACUAk «eskandalagarritzat» jo du erabakia, eta Gobernuari egotzi dio azken urteotan oliba-olioaren prezioak nabarmen garestitu zirenean ezer ez egitea, baina orain ekoizleen interesak babesteko esku hartzea.

OCUk ere zalantzan jarri du erabakia. Erakundearen datuen arabera, oliba-olioa 2020ko eta 2021eko kanpainetan baino % 45-48 garestiago dago oraindik. Enrique García bozeramaileak ulertzen du ekoizle txikiei lagundu behar izatea, baina uste du horrek ez lukeela kontsumitzaileen kalterako izan behar.

Olioa ontziratzen eta fintzen duen industriak ere ez du neurria babestu. Anierac elkarteak erabakia errekurrituko duela iragarri du. Biltegiratzea behin-behineko konponbidea dela uste du, eta soberako ekoizpenari irtenbidea emateko merkatu eta salmenta-bide berriak bilatu behar direla defendatu du.

Nola eragin dezake oliba-olioaren prezioan?

Nahitaezko biltegiratzeak merkatura iristen den olio-kopurua murriztuko du aldi baterako. Helburua jatorriko prezioei eustea da, hau da, nekazariek beren ekoizpenagatik jasotzen dituztenei. Hala ere, oraindik ez dago argi neurriak supermerkatuetako prezioetan izango duen eragina.

Gobernuaren arabera, mekanismoak merkatua egonkortuko du, kontsumitzaileentzako produktua garestitu gabe. FACUAk eta OCUk, aldiz, zalantzan jarri dute ekoizleen errentagarritasuna lehenestea, etxeek ordaintzen duten prezioari heldu gabe.

Neurria Espainiako Estatu osorako da, eta, beraz, Euskadiko eta Nafarroako kontsumitzaileei ere eragin diezaieke, merkatu berean baitaude. Hala ere, agentzien teletipoek ez dute Hego Euskal Herriko ekoizleengan izango duen eraginari edo bertako supermerkatuetako prezioen bilakaerari buruzko datu zehatzik ematen.