Lurretik hurbilen dagoen izar hiperarina aurkitu dute
Utah unibertsitateko ikertzaile talde batek (EEUU) milioi bat kilometro orduko habiaduran bidaiatzen duen izar hiperarin bat aurkitu dute. Ikertzaileen arabera izar hau, “aurkitu dituzten artean, lurretik hurbilen dagoena, handiena eta distiratsuen artean bigarrena da”. Ikertzaileen ustez, izar honek Esne Bidearen erdian dagoen zulo beltz masiboaren eta materia ilunak duen halo misteriotsuaren inguruan argibideak eman ditzakeela.
Zheng Zheng ikertzailea izan da proiektuaren egilea, Astrophysical Journal Letters web gunean argitaratu dena. Zhengek azaldu duenez, gertuen dagoen izarra baldin bada ere, Lurretik 249 trilioi kilometrotara dago. Esne Bidearen diskoaren gainetik dagoen izar hiperazkarren mulkokoa da. Zeruen duen kokapenagatik bere erdialdetatik gertu sortu zela uste dute.
Galaxiaren espiralaren alde ikusgarriaren diametroak 100.000 argi-urtekoa da, eta Zhengek azaldu duenez, materia ilunaren haloa gehitzen denean, diametroa milioi bat argi-urtera hazi egiten da.
Ikertzaileek galaxia inguratzen duen materia ilunaren haloaren tamaina ezagutzen dute, haren grabitatearen indarrak izarren eta gas hodeien mugimenduan eragiten duelako. Horrela, izarrak materia ilunaren halotik bidaiatzerakoan, baliteke, bere abiadurak eta ibilbideak halo misteriotsuaren nondik norakoak azaltzea.
Bere tamainari dagokionez, eguzkia baino bederatzi aldiz handiagoa dela dio ikerketak. Hori dela eta, 2005ean aurkitutako beste izar hiperarin baten antz handia du. Bi hauek 2008an aurkitutako izarra baino txikiagoak dira.
Gainera, eguzkia baino lau aldiz beroagoa da eta 3.400 aldiz distiratsuagoa (distantzia beretik begiratzen bada). Eguzkiaren bizitzarekin alderatzen badugu, izar berri hau askoz gazteagoa da. Eguzkiak 4.6 mila milioi urte ditu; honek ostera, bakarrik 32 milioi urte.
20 izar hiperarin aurkitu dira
Azken hamarkadan, astronomoek 20 izar hiperazkar aurkitu dituzte. Izar hauek bikoteka jaiotzen direla uste da, behin elkarrekin orbitatzen zutelako. Galaxiaren erdialdean dagoen zulo beltzera hurbildutakoan ordea, indar hori bertan behera gelditu zen.
Zure interesekoa izan daiteke
Corellako 14 urteko adingabe bat saldu eta ezkontzera behartu zuten pertsonak epaituko dituzte
Kasua ikertu duen epailearen ustez, gertakariak gizakien salerosketaren delitu izan daitezke. Autoaren arabera, gaztea ezkontzera behartu zuten "5.000 euro, bost whisky botila eta janariaren truke" eta, ondoren, Kataluniako hainbat udalerritan eskean aritzera behartu zuten.
24. Korrikaren amaiera: festa erraldoia Bilbon, igandean
Martxoaren 29an Bilboko udaletxean amaituko da 24. Korrika, "Euskara gara" lelopean, eta egun osoan zehar jarduera desberdinez osatutako egitarau zabala izango da.
Euskal hiztunen "eguneroko errealitatearen lagin txiki bat": 883 urraketa, 2025ean
Hizkuntza Eskubideen egoerari buruzko txostena aurkeztu du Behatokiak. Ondorio nagusia da "araugintzan errotiko aldaketak" egin ezean, "atzerapausoak emateko arriskua gero eta nabarmenagoa" dela. Azaldu dutenez, zenbait lanpostu publikotan euskararen ezagutza ez izateak sistema osoaren euskaraz funtzionatzeko gaitasuna oztopatzen du.
Eusko Jaurlaritzak Trans Memoriaren Eguna izendatu du azaroaren 20a
Dekretua elkarte eta erakunde sozialekin lankidetzan egin da, besteak beste, Naizen, Errespetuz eta Loratuz Lotu elkarteekin. Besteak beste, aukeratutako dataren proposamenean eta adostasunean parte hartu dute.
Akusatutako irakaslearen ikasle ohia: "Guk ere lekuz kanpo zeuden iruzkinak entzun behar izan genituen 11-12 urte genituenean"
Oiartzungo Elizalde ikastetxean irakasle akusatuaren ikasle izan ziren hainbat emakume Gipuzkoako Probintzia Epaitegira hurbildu dira gaur biktimei babesa ematera. Horietako batek azaldu duenez, 11-12 urte zituztenean "iruzkin lizunak" egiten zizkien gizonak, eta epaiketan entzundakoaren aurka, ziurtartatu duenez, gizona bera zen gerturatzen zitzaiena eta "lekuz kanpoko iruzkinak" egiten zizkiena. Ikasgelan bideo pornoak jartzen zizkiela eta hitz-joko lizunak egiten zituela esan dute, eta "nazkagarria" eta "lotsagabea" zela.
Irungo institutu batean diruaren truke ikasleei sexu harremanak proposatzea leporatzen dioten irakasleak akusazioak ukatu ditu, eta lan jazarpena salatu du
Fiskaltzak 22 urteko kartzela zigorra eskatu du irakasle horrentzat, 13 eta 15 urteko hiru adingaberi diruaren zein oparien truke sexu harremanak izateko proposamenak egitea egotzita.
Epaileak Amaya Zabarteren kasua artxibatu du, jaurtigaia nork bota zuen egiaztatu ezin duelako
Donostiako epaileak behin-behinean artxibatu du 2024ko martxoan jasandako lesioagatik irekitako auzia, eta familiak helegitea aurkezteko aukera du orain.
Epailearen arabera, Estatuko administrazioarena zen El Bocaleko pasabidea mantentzearen ardura, eta ikerketapean jarri ditu Trantsizio Ekologikoko bi funtzionario
Epailearen ustez, Estatuko administrazioa da martxoaren 3an Santanderko hondartza horretan istripua izan zen pasabidearen "kontserbazio-egoera eta mantentzea egokia zela bermatzeko arduradun bakarra", eta pasabide horretako eta beste batzuetako lanak "amaitu gabe" daudela. Sei pertsona hil ziren eta bat larri zauritu zen, martxoaren 3an, itsaso ondoko pasabidea behera etorrita.
Alokairuen eskaintza, amilduta: Bilbon eta Donostian % 70 baino gehiago murriztu da
Iruñean alokairuen eskaintza % 47 jaitsi da, eta Gasteizen % 26, Idealistaren arabera. Bilbon, etxebizitza baten bila dabiltzanen lehiak % 864 egin du gora bost urtean.
Ordu aldaketa: Bueltan da udako ordutegia
Martxoaren 28tik (larunbata) 29ra (igandea) bitarteko goizaldean, 02:00etan ordua aldatu egin beharko da, eta 03:00ak izango dira. Atseden hartzeko ordubete gutxiago egongo da. Egungo ordutegi ereduarekin jarraitzeko beharrak eztabaida sortzen du, batez ere bi arrazoi garrantzitsu direla eta: Osasuna eta energia kostua.