Euskal hiztunen "eguneroko errealitatearen lagin txiki bat": hizkuntza-eskubideen 883 urraketa, 2025ean
Hizkuntza Eskubideen egoerari buruzko txostena aurkeztu du Behatokiak. Ondorio nagusia da "araugintzan errotiko aldaketak" egin ezean, "atzerapausoak emateko arriskua gero eta nabarmenagoa" dela. Azaldu dutenez, zenbait lanpostu publikotan euskararik ez jakiteak sistema osoak euskaraz funtzionatzea oztopatzen du.
Iaz, guztira 984 intzidentzia jaso ziren Behatokiak eskaintzen duen Euskararen Telefonoaren dei zein zerbitzu telematikoen bidez. Horietatik, 883 kexak izan ziren, hizkuntza eskubideen urraketen berri eman zutenak; 69 zoriontze mezuak izan ziren, eta 32 kontsultak, iradokizunak edota bestelako oharrak.
'Hizkuntza Eskubideen Egoera 2025' txostenean bildu dituzten datuak dira horiek, eta gaur aurkeztu dute dokumentua, Gasteizen, Agurne Gaubeka Behatokiaren zuzendariak eta Garbiñe Petriati teknikariak. Joan den urtean Euskal Herrian zehar hizkuntza eskubideekin zerikusia zuten gertakariak zein hutsuneak arloz arlo aztertzen ditu.
Petriatik aletu ditu datuak, eta gogora ekarri du txostenean jasotzen diren kasuak "errealitatearen lagin txiki bat besterik ez" direla, eta egunerokoan "salatu gabe gelditzen diren urraketak zenbaezinak" direla.
25 urte beteko ditu aurten Behatokiak, eta euskarak lege babesik gabe jarraitzen duela nabarmendu du Gaubekak. Esan duenez, "azken urteetan araudietan lege betebehar falta edo lege betebehar lausoa izateak euskara erabiltzeagatik zapalkuntzak eragin ditu" eta "askotan, hizkuntza eskubideekiko jarduna borondateen araberakoa izaten da".
"Horren adierazgarri da Euskararen Telefonoan jasotako hainbat urraketari erantzunik ere eman ez izana eta 25 urte hauetan eremu batzuetan aurrerapauso nabarmenik eman ez izana, eta, ondorioz, herritarrek salatutako egoerak behin eta berriz errepikatzen dira", erantsi du.
Atalez atal azaldu dituzte hizkuntza eskubideen urraketak. Administrazio publikoari dagokionez, "Euskal Hirigune Elkargoa, Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernuaren kasuetan, herritarrek berariaz informazioa eta tramiteak euskaraz nahi dituztela adierazten ibili behar izaten dute oraindik ere". Espainiako Administrazioan "azaleko aldaketa batzuk" egin diren arren, euskararen aitortza "bigarren mailan" dago, eta Frantzian "ukazioa erabatekoa" da.
Petriatiren arabera, zenbait lanpostu publikotan euskararik ez jakiteak zerbitzuak berak ez ezik, sistema osoak ere euskaraz funtzionatzeko izan behar lukeen gaitasuna oztopatzen du, eta azpikontratatutako zerbitzuetan, berriz, hizkuntza betebeharrekiko klausulak falta dira, edo ez-betetzeak kontrolatzeko mekanismoak.
"Araugintzan errotiko aldaketak"
Txostenak jasotzen duen ondorio nagusia da hizkuntza eskubideen aitortzak aurrerapausorik gabe edo atzerapausoekin jarraitzen duela. “Araugintzan errotiko aldaketak planteatu, baliabide material zein ekonomikoetan inbertsio nahikoa egin eta neurri bermatzaileak oinarri bezala ezarri ezean, azken hamarkadetan gertatu diren egoerek errepikatzen jarraituko dute”, esan du Behatokiaren zuzendariak. “Atzerapausoak emateko arriskua gero eta nabarmenagoa da”.
Hori horrela, Behatokiak dei egiten die Euskal Herri osoko herritarrei hizkuntza eskubideen urraketez jabetu, Euskararen Telefonoa erabiliz ahaldundu eta antolatzera, eta euskaltzale aktibo izatera.
Zure interesekoa izan daiteke
Arabako gazteen ikasbidaian gertatutakoa kontatu diote EITBri bi gurasok
Gazteetako batzuk "bizitzako gaurik okerrena" pasa zutela esan zieten gurasoei. Portura iritsi ondoren ontzian gelditu behar izan zuten Guardia Zibilaren aurrean deklaratu ahal izateko.
A-15 errepidea itxita egongo da bi noranzkoetan ostiraleko 22:00etatik igandeko 10:00etara
Andoainerako noranzkoan, Berastegiko lotunean moztuko da trafikoa, eta Iruñerakoan, berriz, Sorabillako (Andoain) lotunetik aurrera. Belabietako tunelean segurtasun ekipamenduak kontrolatzeko sistema berri bat jarri ahal izateko itxiko dute.
Osakidetzak prest dauka segurtasun biologiko handiko unitatea, hantabirus kasu posibleei aurre egiteko
Donostia Ospitaleko isolamendurako unitatea Espainiako Estatuan dauden 7 unitateetako bat da, eta bertako profesionalak etengabe entrenatzen dira arrisku handiko infekzioei aurre egin behar dietenerako.
10 salaketa eta 3 gazte ikerketapean Arabako 100 bat adingabek egindako ikasbidaiaren auzian
Bartzelonako Guardia Zibila ari da ikerketa zuzentzen, polizia judizial gisa, eta kasua Bartzelonako Guardiako Epaitegira bidali dute. Zenbait adingabe eta lekukori deklarazioa hartu diete jada, ikastetxe horietako ikasleak ez ziren bidaiariak ere joan zirelako itsas bidaian.
Maialen Mazon hiltzeagatik akusatutako gizonak biktimaren odol orbanak zituen arropetan
Ostiral honetan egin da Arabako Probintzia Auzitegian ustezko hiltzailearen aurkako epaiketaren bosgarren saioa. Auzipetuaren arroparen hainbat lagin aztertzeaz arduratu ziren Ertzaintzako bi adituk deklaratu dute gaur. Zehazki, haren galtzetan zegoen orban bat, eta alkandoran eta zapatiletan zituen orban batzuk ikertu dituzte, eta ondorioztatu dute odol orbanak zirela eta odol hori Mazonen DNArekin bat zetorrela.
EHUk graduazio ekitaldi bateratua egingo du San Mamesen, ekainaren 12an
Ikasleek dagoeneko izena eman dezakete, doan. Halaber, ikasleen senide eta hurbilekoek arratsaldetik aurrera erosi ahalko dituzte sarrerak, 19 euroan, EHUren webgunean.
Lukas Agirre hiltzeaz akusatutakoen "errugabetasun presuntzioa suntsitzeko zantzu nahikoak" ikusten ditu fiskalak
2022ko Gabonetan gertatu zen krimenaz akusatuta, hiru pertsona eseriko dira aulkian: hilketaren ustezko egilea, beharrezko laguntzailea (hiltzaileari labana eman ziona) eta krimena estali zuen neska bat. Gaur osatuta geratuko da herri epaimahaia, eta astelehenean hasiko da epaiketa bera, aurretiazko gaiak aztertuta. Fiskaltzak eta akusazio partikularrak 22 eta 25 urte arteko kartzela zigorra eskatzen dute.
Eusko Jaurlaritzak Gaixotasun Infekzioso Emergenteen Aholku Batzordea aktibatu du hantabirusak eragindako alerta hurbiletik jarraitzeko
Gontzal Tamayo Osasun sailburuordea buru duen organoak bere lehen azalpenak eman ditu MV Hondius ontziaren egoera aztertu ondoren, eta lasaitasunerako mezua helarazi nahi izan du, Euskadin arriskua oso txikia dela goraipatuz; Osakidetzak, berriz, Donostia Unibertsitate Ospitaleko Goi Mailako Isolamendu eta Tratamenduko Unitatea operatibo eta prest du edozein gorabeherari aurre egiteko.
Igorreko Udalak loteriaren saria kobratu ez dutenen arazoa "lehenbailehen" konpontzea espero du
Gabonetako Loterian saria egokitu eta kobratu ezinik geratu diren ehundik gora lagunen salaketak jaso ditu jada Ertzaintzak. Igorreko errugbi taldeak iruzurra egin duen argitzeko ikerketa martxan da.
52 apaizek Juan Carlos Elizalde gotzainaren aurka egin dute, “agintekeriaz” jokatzea leporatuta
Apaizetako baten arabera, seminarioaren “erdia kikoen esku” utzi du gotzainak. Elizalderen esanetan, apaiz batzuek “denbora gehiegi dute inkordiatzeko”.