Euskal hiztunen "eguneroko errealitatearen lagin txiki bat": hizkuntza-eskubideen 883 urraketa, 2025ean
Hizkuntza Eskubideen egoerari buruzko txostena aurkeztu du Behatokiak. Ondorio nagusia da "araugintzan errotiko aldaketak" egin ezean, "atzerapausoak emateko arriskua gero eta nabarmenagoa" dela. Azaldu dutenez, zenbait lanpostu publikotan euskararik ez jakiteak sistema osoak euskaraz funtzionatzea oztopatzen du.
Iaz, guztira 984 intzidentzia jaso ziren Behatokiak eskaintzen duen Euskararen Telefonoaren dei zein zerbitzu telematikoen bidez. Horietatik, 883 kexak izan ziren, hizkuntza eskubideen urraketen berri eman zutenak; 69 zoriontze mezuak izan ziren, eta 32 kontsultak, iradokizunak edota bestelako oharrak.
'Hizkuntza Eskubideen Egoera 2025' txostenean bildu dituzten datuak dira horiek, eta gaur aurkeztu dute dokumentua, Gasteizen, Agurne Gaubeka Behatokiaren zuzendariak eta Garbiñe Petriati teknikariak. Joan den urtean Euskal Herrian zehar hizkuntza eskubideekin zerikusia zuten gertakariak zein hutsuneak arloz arlo aztertzen ditu.
Petriatik aletu ditu datuak, eta gogora ekarri du txostenean jasotzen diren kasuak "errealitatearen lagin txiki bat besterik ez" direla, eta egunerokoan "salatu gabe gelditzen diren urraketak zenbaezinak" direla.
25 urte beteko ditu aurten Behatokiak, eta euskarak lege babesik gabe jarraitzen duela nabarmendu du Gaubekak. Esan duenez, "azken urteetan araudietan lege betebehar falta edo lege betebehar lausoa izateak euskara erabiltzeagatik zapalkuntzak eragin ditu" eta "askotan, hizkuntza eskubideekiko jarduna borondateen araberakoa izaten da".
"Horren adierazgarri da Euskararen Telefonoan jasotako hainbat urraketari erantzunik ere eman ez izana eta 25 urte hauetan eremu batzuetan aurrerapauso nabarmenik eman ez izana, eta, ondorioz, herritarrek salatutako egoerak behin eta berriz errepikatzen dira", erantsi du.
Atalez atal azaldu dituzte hizkuntza eskubideen urraketak. Administrazio publikoari dagokionez, "Euskal Hirigune Elkargoa, Eusko Jaurlaritza eta Nafarroako Gobernuaren kasuetan, herritarrek berariaz informazioa eta tramiteak euskaraz nahi dituztela adierazten ibili behar izaten dute oraindik ere". Espainiako Administrazioan "azaleko aldaketa batzuk" egin diren arren, euskararen aitortza "bigarren mailan" dago, eta Frantzian "ukazioa erabatekoa" da.
Petriatiren arabera, zenbait lanpostu publikotan euskararik ez jakiteak zerbitzuak berak ez ezik, sistema osoak ere euskaraz funtzionatzeko izan behar lukeen gaitasuna oztopatzen du, eta azpikontratatutako zerbitzuetan, berriz, hizkuntza betebeharrekiko klausulak falta dira, edo ez-betetzeak kontrolatzeko mekanismoak.
"Araugintzan errotiko aldaketak"
Txostenak jasotzen duen ondorio nagusia da hizkuntza eskubideen aitortzak aurrerapausorik gabe edo atzerapausoekin jarraitzen duela. “Araugintzan errotiko aldaketak planteatu, baliabide material zein ekonomikoetan inbertsio nahikoa egin eta neurri bermatzaileak oinarri bezala ezarri ezean, azken hamarkadetan gertatu diren egoerek errepikatzen jarraituko dute”, esan du Behatokiaren zuzendariak. “Atzerapausoak emateko arriskua gero eta nabarmenagoa da”.
Hori horrela, Behatokiak dei egiten die Euskal Herri osoko herritarrei hizkuntza eskubideen urraketez jabetu, Euskararen Telefonoa erabiliz ahaldundu eta antolatzera, eta euskaltzale aktibo izatera.
Zure interesekoa izan daiteke
Norovirusak kutsatutako 21 lagun daramatzan Ambition gurutzaontziak Galizia utzi eta Gijonerako bidea hartu du
Norobirus batek eragindako gastroenteritis-agerraldi izan duen Ambition itsasontzian zihoazen 1.600 bidaiarik barkutik ateratzeko baimena izan dute eta Galizian, A Coruñan, eman dute eguna. 21 pertsonak isolatuta jarraitzen dute, osasun protokoloak betez. 20:00etan Galizia utzi eta Gijonerako bidea hartu dute. Astelehenean, Bilboko Portuan egingo du eskala ontziak.
Palestinarrek euren herrialdean bizitzeko duten eskubidea defendatu du manifestazio batek Iruñean, 'Nakba' ren 78. urteurrenean
Yala Nafarroa plataformak deitu, ehunka lagun bildu dira Israelekin "harremanak etetea" eskatzeko berriro ere. Izan ere, antolatzaileek uste dute hori dela Gazako Zerrendan gertatzen ari den genozidioa gelditzeko neurri bakarra.
12 adingabe eraman dituzte Loiuko aireportutik ospitalera, gastroenteritis zantzuekin
Ikas bidaiaren ondoren Lanzarotera zihoan hegaldi batean sartzeko zain zeudela, okadak eta zorabio-sentsazioa izaten hasi dira. 11 eta 12 urte bitarteko haurrak ospitalean aztertu, eta alta eman diete guztiei.
14 eta 17 urteko bi adingabe atxilotu dituzte Irunen taxi gidari bati eraso egiteagatik
Adin txikikoak izan arren aurrekariak zituzten biek. Fiskaltzak horietako bat aske uztea eta gazteena zentro batean sartzea ebatzi du.
Iruñeko jesuita bat ikertzen ari dira, gazte bati ustez sexu-abusuak egiteagatik
Atzo atxilotu zuen Foruzaingoak eta larunbat honetan eraman dute epailearen aurrera. Epaileak behin-behinean aske uztea erabaki du. Delituaren izaera eta biktima gehiago ote dauden ikertzen ari dira.
Gizon bat hil da Urgull menditik Pasealeku Berrira erorita
Ertzaintzak 11:00ak aldera jaso du abisua. Ordu horretan aurkitu dute biktimaren gorpua, baina larrialdi zerbitzuetako langileek ezin izan dute haren bizitza salbatu. Ertzaintzak ikerketa abiatu du, istripua nola gertatu den jakiteko.
60 eragile sozial eta politikok gerraren aurkako manifestua sinatu dute Gernikan
Euskal Herri osoko ia 60 eragilek sinatu dute gaur eguerdian, Gernikan, “Gernikaren herritik, bakea eta justizia” manifestua, non gerraren aurkako eta bakearen, justiziaren eta herrien subiranotasunaren aldeko konpromisoa berretsi duten.
Carlos Gimeno Hezkuntza kontseilariaren kargugabetzea eskatu dute Iruñean hainbat manifestarik
Manifestazioa eguerdian egin dute, "Kalitatezko hezkuntza eta lan baldintzen alde. Gimeno Kanpora!", lelopean.
Urgentziaz hartu beharreko 10 neurri aurkeztu ditu UEMAk, udalerri euskaldunen atzerakada gelditzeko
Udalerri Euskaldunen Eguna ospatu du UEMAk Otxandion. 121 udalek osatzen dute gaur egun Udalerri Euskaldunen Mankomunitatea, eta guztien artean 355.500 biztanle ordezkatzen dituzte.
Baldintzapean aske utzi dute dute Igorreko errugbi taldeko presidentea
Ertzaintzak 132 salaketa jaso zituen igandera arte, Arratiko Zekorrak Rugby Taldeak Gabonetako loteria ez ordaintzeagatik. Zehazki, 3. sari bat egokitu zitzaion, eta orain klubak ez du nahikoa diru saria kobratu ez duten saridunei ordaintzeko.