Mugikorra 'hackeatu' dizuten jakiteko gakoak
Dispositibo mugikorrak, sakelako telefonoak, batez ere, ziberdelinkuentziaren jomugan daude. Horien bidez, erabiltzaileen datuak eskuratu eta eraso egin dezakete gaizkileek eta beharrezkoa da adi egotea.
Mugikorra 'hackeatzearen' ondoriorik larrienak 'pishing' iruzurrak (identitatea ordezkatzea) dira. Delitugileek mugikorraren jabearen erabiltzaile informazioa lortzen dute, pasahitzak, kreditu txartelen gakoak, gizarte segurantzakoak, bankuko kontu korronteen zenbakiak eta lapurreta egin diezaiokete konturatzerako. Era beran, kamera, mikrofono eta kokapenaren datuak eskuratuta, espioitza arma gisa erabil dezakete.
Adituek ondorengo seinale hauei erreparatzea gomendatzen dute:
- Errendimendua: Bat-batean mugikorra normalean baino mantsoago funtzionatzen hasten bada, litekeena da birusen bat izatea. Proba sinple bat Sarera ze abiaduran konektatzen den ikustea da.
- Bateria azkarregi amaitzea eta/edo mugikorra gehiegi berotzea: Bigarren maila batean etengabeko erabilera bat dagoela esan nahi du horrek. Prozesatzailea denbora luzez abiadura handian lan egitera behartzen du horrek eta horregatik amaitzen da bateria, adibidez.
- Iragarkiak agertzen zaizkigu ustekabean, smartphonea desblokeatu bezain pronto: Aplikazio bat deskargatu edo aplikatu ondoren agertzen dira horiek askotan, eta RAM memoriari ere eragiten diote.
- Harpidetu ez garen zerbitzuetako mezuak jasotzen hasten gara: Androidera bideratutako 'malware' gehienek telefono zenbakia 'premium' zerbitzuetara harpidetzeko erabiltzen dute, eta hori gertatuz gero, hainbat zerbitzutako mezuak jasotzen hasiko gara (horoskopoak etab.). Horiek gainera, norbere kontaktuei bidal diezaiekete edota norbere sare sozialetan argitaratu erabiltzaileak jakin gabe.
- Erabiltzaileak instalatu ez dituen aplikazioak agertzea: Appen zerrendan ager daitezke, eta gerta daiteke desinstalatzea edo ezabatzea ezinezkoa izatea.
Irtenbideak¿
Lehen neurria norbere mugikorra errebisatzea da beti. App zerrenda begiratu behar da eta ezagutzen ez dugun baten bat izanez gero, ezabatu.
Bigarren ekintza, mugikorra aktualizatzea da. Telefonoa erostean, bertsio batekin etortzen da baina gero bertsioa horiek aktualizatzen edo eguneratzen joatea komenigarria da, eguneraketa bakoitzak segurtasun partxeak izaten baititu birusak hiltzeko (Softwarea eguneratu aukeratu behar da mugikorrean).
Horrek funtzionatzen ez duen kasuan, mugikorraren fabrikako balioetara edo sorrerako konfiguraziora itzuli behar da. Hala, mugikorrean gordetako datu guztiak ezabatzen dira, appek eta birusek utzitako arrastoak barne.
Mugikorrean aukera hau egin behar da: Ezarpenak-Segurtasuna-Babes Kopia eta Leheneratu.
Zure interesekoa izan daiteke
Arguedasko Udalak elkarretaratzea deitu du astearterako, hilketa matxista salatzeko
Zabaldutako oharrean, Udalak "irmo" gaitzetsi du gertatutakoa, eta biktimaren gertukoei "elkartasuna eta babesa" helarazi dizkie, "sufrimendu handiko" une honetan. .
Chivitek erabat gaitzetsi du Arguedasen izandako ustezko hilketa matxista
Foruzaingoa udalerri horretan emakume baten heriotza ikertzen ari da, ustezko krimen matxista gisa, eta haren bikotekidea atxilotu dute, ustezko hilketa gisa.
Global Summud Flotillan atxilotutako 100 lagunetatik lau euskal herritarrak dira eta gose-greba hasi dute
Gazara zihoan beste flotilla bateko itsasontziak atzeman ditu Israelgo Armadak gaur goizean. Euskal Herrian zein Europako hainbat tokitan protestak antolatu dituzte "Flotilla ez da ukitzen" lelopean.
'Bi ilunabarreko eguna', abuztuko eguzki eklipseari buruzko erakusketa, ireki dute Bergaran
Egun seinalatua iristen denean herritarrek "ekitaldia ulertu eta gozatu" ahal izateko, eklipsea modu didaktiko, irisgarri eta erakargarrian azaltzen du.
Gizon batek 44 urteko emaztea hil du Arguedasen
Atzo iluntzean izan ziren gertakariak. Guardia Zibilak gizona atxilotu du, genero indarkeriarekin lotutako homizidio delitua leporatuta.
Bi gizon atxilotu dituzte Gasteizen, bikotekideei erasotzeagatik, horietako bat 14 urtekoa
Bi gertakariak larunbatean izan ziren, eta 19 eta 25 urteko bi atxilotuei tratu txarrak eta lesio-delituak leporatu dizkiete, hurrenez hurren.
Eusko Jaurlaritzak ziurtatu du ez dagoela "ebidentzeriarik" Petronorrek osasun publikoari kalte egiten diola esateko
Osasun Publikoko zuzendariaren arabera, "datu asko" dituzte eskuartean, eta horietako bakar batek ere ez du erakusten Petronorrek Muskizen duen plantak inguruko bizilagunen osasunari kalte egiten dionik.
Nelson Davidek 73 urteko gizona itota hil zuela ondorioztatzeko zantzuak daudela esan dute auzitegiko medikuek
Biharko saioan, aldeek euren txostenak eta ondorioak aurkeztuko dituzte. Aurreikuspenen arabera, asteazkenean amaituko da epaiketa, herri-epaimahaiaren ebazpenarekin.
Lukas Agirreren hilketan erabili zuten labana "oso arriskutsua" zela nabarmendu du polizia zientifikoak
Ertzaintzako polizia zientifikoaren agenteek krimena gertatu zen lekua ikuskatu zuten, eta haien deklarazioa izan du ardatz epaiketaren zazpigarren saioak.
Laura jaitsi da "Ambition" ontzian gastroenterisak jota bakartutakoen kopurua
Kanpo-osasun departamentuko langileek kaltetutako ontzia aztertu dute goizean, eta, hasiera batean 18 baziren ere gastroenteritis arruntak jota zeudenak, ikuskapenaren ondoren murriztu egin da kopurua, eta lau daude orain bakartuta. Ontzia arratsaldean atzera itsasoratzea esepero da, bidaian jarraitzeko, Frantziarantz.