Giza masailezur bat aurkitu dute Atapuercan, "lehen europarraren aurpegiaren” parte izan daitekeena
Atapuerca mendilerroko (Burgos) indusketak ikertzeko taldeak azken urteotako aurkikuntza nagusietako bat aurkeztu du ostiral honetan: Elefantearen Leizean aurkitutako giza fosil berri bat, bere antzinatasunagatik "lehen europarraren aurpegia" nolakoa den ezagutzera ematen duena.
Gaztela eta Leongo Juntako Kultura kontseilari Gonzalo Santonjak aurkikuntza horien aurkezpenean parte hartu du, proiektuaren zuzendarikide Juan Luis Arsuaga, Jose Maria Bermudez de Castro eta Eudald Carbonellekin eta Elefantearen leizea aztarnategiko ikertzaile eta koordinatzaile Rosa Huguetekin batera.
Baieztatu dutenez, gizaki baten aurpegi partziala da, eta 1,4 milioi urte inguruko antzinatasuna izan dezake.
Gogora ekarri dutenez, duela hamarkada pare batetik, eta Dolina Handiko kobazuloko aurkikuntzei esker, komunitate zientifikoko kideek eredu ebolutibo koherenteenaren inguruan eztabaidatzen ari ziren jatorri modernoa azaltzeko.
Homo Antecessor-ek, zeinaren antzinatasuna 850.000 urtekoa den, gizateriaren historian orain arte erregistratutako aurpegi modernorik antzinakoena aurkezten du. Hala ere, Atapuercako aurkikuntza berri honi esker, aurrera egin daiteke gurearen antzeko aurpegi baten jatorriari erantzuteko.
Argudiatu dutenez, indusketa-kanpaina honen helburuetako bat Elefantearen Leizearen goiko aldean 2021ean hasitako lanekin jarraitzea zen.
Eremu horretan esku hartzearen garrantzia bere kokapenean datza, barrunbearen sarrera nagusietako batetik gertu; izan ere, aztarnategi horretan aurrez induskatutako mailek agerian utzi dute inguru horretan berreskuratutako hondakinen aniztasuna eta ugaritasuna beti izan dela aztarnategiko gainerako lekuetan baino handiagoa.
Edgar Tellez ikerketa taldeko kideetako bat izan zen, joan den ekainaren 30ean Elefantearen Leizeko K29 sektorean, buztinetan bildutako hezur batzuk aurkitu zituena.
Garbitu eta taldeko hainbat adituk aztertu ondoren, hondakin horiek giza masailezur batenak zirela egiaztatu ahal izan dute.
Elefantearen leizeko giza fosila 2007an lortutako masailezurra baino bi metro beherago aurkitu dute, gutxi gorabehera, eta Homo sp-i esleitu zitzaion. Espezie hori zehaztugabea da, datu erabakigarririk ez dagoelako.
Horregatik, fosil berria masailezur horrekin lotuta egotea eta Europa kolonizatu zuten lehen gizon-emakume batekoa izatea oso litekeena dela azaldu dute.
"Horrela bada, Elefantearen Leizeko giza espeziearen identitatea zehaztu ahal izango dugu azkenean. Gainera, Elefantearen leizean aurkitutako aurpegi berriaren eta Homo Antecessor-en aurpegiaren arteko konparazio zehatza egin ahal izango dugu, eta duela 25 urte izendatutako espeziearen jatorrian sakondu", baieztatu dute.
Une honetan, lagin geologikoak lortzen ari dira fosil horren antzinatasuna kalkulatzeko, eta Burgosko Giza Bilakaeraren Ikerketarako Zentro Nazionalean (CENIEH) prozesatuko dituzte.
Era berean, aurkikuntza horrekin lotutako industria litikoko hainbat pieza eta gizakien kontsumo-ebidentziak dituzten fauna-hondarrak aztertuko dituzte, Tarragonako Giza Paleoekologiaren eta Gizarte Bilakaeraren Institutuan (IPHES).
Maila horretan lortutako ornodunen espezie fosilak zehazteak oso irudi zehatza emango du Europako lehen biztanleek bizi izan zituzten baldintza klimatikoen eta ekosistemaren inguruan.
Zure interesekoa izan daiteke
Adimen gaitasun handiko helduak eta arrakastaren mitoa
Adimen handiko helduek benetan al dute bizimodu errazagoa? Asier Arrieta psikologoak eta heldutan diagnostikatutako Haizea Lopez idazleak ikuspegi anitzeko errealitatea deskribatu dute. Izan ere, potentzial handiarekin bizitzeak ez du beti bizitza errazago bihurtzen, diagnostiko berantiarrak, autoexijentziak, antsietateak eta ingurukoen itxaropen handiek tarteko.
Aranako harrera zentroa urrian zabalduko dute eta 120 pertsonentzako lekua izango du
Espainiako Gobernuak azaldu duenez, plaza kopurua murriztu izanaren arrazoia da —hasiera batean, 350 plaza zeuden aurreikusita— duela hiru urte proiektua pentsatu zenean baino errefuxiatu gutxiago ari direla iristen egun Estatura. Ondorioz, "presioa nabarmen murriztu" da.
Ikertzaileek nabarmendu dute akusatuak "bere borondatez" bi aldiz aitortu zuela Lukas Agirre hil zuela
Halaber, agente batek adierazi du bigarren auzipetuak jakinarazi ziola krimenean erabilitako labana berea zela eta ustezko hiltzaileari berak eman ziola.
Jokabide homofoboa egotzita Iruñean epaitu dituzten lau gazteek ukatu egin dute gertakarietan parte hartu izana
Biktimari elkartasuna adierazteko, Egham Nafarroak elkarretaratzea egin du auzitegiaren atarian eta homofobiari aurre egiteko neurriak eskatu ditu.
100.000 € gorde dira indarkeria matxistaren biktimen seme-alaben laguntzetarako Euskadin
2025ean emakumeen aurkako indarkeria matxistaren ondorioz hildako emakumeen 8 seme-alaba lagundu dira. Laguntza ama hiltzen den unean adingabeak diren seme-alabei zuzenduta dago, eta 21 urte bete arte eska daiteke.
Insaustik airean utzi du 2030eko Munduko Futbol Txapelketarako Donostiaren hautagaitza: “Zer ekarriko duen aztertu egin behar da”
Alkateak “zuhur eta zorrotz” aztertu nahi du ekitaldiak ekonomian, logistikan eta gizartean izango duen eragina; PSE-EEk, berriz, Donostiaren hautagaitza irmoago babestea eskatu du.
Maialen Mazonen hilketagatik akusatutako gizonak uko egin dio epaiketan deklaratzeari
Ondorioen idatzian, akusazioek 45 urteko kartzela eskariari eutsi diote Mazonen ustezko hiltzailearentzat, eta defentsak ere hasierako eskaria mantendu eta absoluzioa galdegin du.
Honako hauek dira Euskadiko bizitegi-larrialdiari erantzuteko gaurtik indarrean diren premiazko neurriak
Etxebizitzaren arloko politika publikoak merkatuaren errealitate berrira egokitzea bilatzen du Eusko Jaurlaritzak onartutako dekretuak, estaldurak eta laguntzak handituz, tresnak malgutuz eta gaur egun etxebizitza duina eta egokia lortzeko zailtasun handiagoak dituztenei "modu azkarragoan eta eraginkorragoan" erantzuteko. Gainera, etxebizitza babesturako eta alokairu publikorako higiezinen-parkea handitzeko neurriak aurreikusten ditu.
Isabel Aaiun, Boney M, Ojete Calor eta Shinova taldeek kontzertuak eskainiko dituzte 2026ko sanferminetan
Nafarroako hiriburuko Udalak aurtengo sanferminetan kontzertuak eskainiko dituzten artistetako batzuk ezagutzera eman ditu.
Kartzelara bidali dute, behin-behinean, Arrasaten ikasle-egoitza batean sexu-erasoa egin duelakoan atxilotutako gizona
Ustezko bortxaketa joan den otsailean gertatu zen Arrasateko ikasle-egoitza batean, eta 22 urteko emakumeak ostiralean jarri zuen salaketa. Mondragon Unibertsitateak oharra zabaldu du gaur goizean, ikasle eta langileen artean bortxaketaren berri emateko, eta elkarretaratzeak egin ditu unibertsitateko campus guztietan.