Zer da Krimea-Kongo sukar hemorragikoa?
ZER DA SUKAR HEMORRAGIKOA?
Sukar hemorragiko biralek heriotza eragin dezaketen gaitzak dira, eta hainbat familiatako birusak izan daitezke haren sortzaileak: arenabirusa, filobirusa, bunyabirusa, togabirusa eta flavibirusa.
NOLA KUTSATZEN DA?
Aipatu birusak zenbait animalia eta intsektutan (euliak, kaparrak eta karraskariak) bizi dira. Gizakia eurekin kontatuan egotean, intsektuek ziztatzean edo karraskarien sekrezioak edo eskrezioak ukitzean transmititzen da gaitza.
POSIBLE AL DA GIZAKIEN ARTEKO KUTSATZEA?
Gaitza gizakien artean transmititzea posible da kutsatuta dauden fluidoak ukituta, baina soilik honako kasu hauetan: Ebola eta Marburg (filobirusa), Lassa (arenabirusa) eta Krimea-Kongo (bunyabirusa).
ZEINTZUK DIRA KRIMEA-KONGO SUKARRAREN EZAUGARRIAK?
Sukar hemorragiko biral larria eragiten du. Heriotza-tasa % 40koa izan daiteke eta, normalean, kaparren bidez transmititzen da. Ez dago gaitz honi aurre egiteko txertorik. Afrikan, Balkanetan, Ekialde Ertainean eta Asian gaixotasun endemikoa da, Osasunaren Munduko Erakundeak emandako datuen arabera.
Pertsonen arteko kutsatzea gaixoarekin harreman zuzena izanda edo haren fluido biologikoen bitartez gerta daiteke. Kutsatuta dauden objektuak ukituta ere posible da birusa transmititzea.
KUTSATU OSTEAN, ZENBAT DENBORA BEHAR DU GAIXOTASUNAK AGERTZEKO?
Kaparra batek ziztatu ondoren, gaitza hiru eta bederatzi egun arteko epean inkubatuko da.
Birusa kutsatutako odola edo ehunak ukitzeagatik transmititu bada, inkubazioa bospasei egunekoa izan ohi da; 13 egunekoa, gehienez.
ZEINTZUK DIRA SINTOMAK?
Sintomak bat-batean azaltzen dira: sukarra, muskuluetako mina, zorabioak, lepoko zurruntasuna eta mina, lunbagoa, zefalea, begietako narritadura eta fotofobia.
Horrez gain, goragalea, gonbitoak, beherakoa eta abdominaletako eta eztarriko mina izan daitezke, baita bat-bateko umore aldaketak eta nahasmena ere.
Bigarren eta laugarren egunaren artean, berriz, logura, depresioa eta ahultasuna ager daitezke. Abdominaletako mina eskuineko goialdean eman daiteke eta posible da hepatomegalia kasuak antzematea.
Beste zantzu batzuk: takikardiak, adenopatiak (ganglio linfatikoen hantura) eta azaleko hemorragiak barruko mukosetan (ahoa, eztarria eta azala).
Sarritan, hepatitis kasuak izaten dira, eta oso larri dauden pazienteek giltzurrunetako, gibeleko edo biriketako arazoak sufri ditzakete bosgarren egunetik aurrera.
Pazienteak bederatzigarren edo hamargarren egunean hasten dira hobera egiten. Sendatzen ez diren pertsonak, berriz, bigarren astean hil ohi dira.
Zure interesekoa izan daiteke
Euskadin bizi diren ukrainarrek Errusiaren "gerra krimenak" salatu dituzte gerra piztu eta lau urtera
Euskadiko hiru hiriburuetako protesta ekitaldiak Ukraina-Euskadi elkarteak deitu ditu, Errusia eta Ukrainaren arteko gerra hasi zenetik lau urte betetzear dauden honetan.
Ilusioa Kosner Baskoniako zaleen artean, Kopako finalaren atarian, 17 urte geroago
Paolo Galbiatiren taldeak Errege Kopako finalerako txartela lortu du, Valentziako Roig Arena pabiloian Bartzelona menderatuta. Horrela, 17 urte geroago, Gasteizko taldeak beste final bat jokatuko du gaur, iluntzean.
Indarkeria matxistari aurre egiteko batasun politiko eta soziala eskatu du Chivitek
Maria Chivite Nafarroako Gobernuko presidenteak Tatianaren hilketa matxista gaitzetsi du, eta "bakean uzten ez gaituen gaitz honen" aurrean ekintza batasuna aldarrikatu du.
Ehunka pertsona bildu dira Sarrigurengo hilketa matxista salatzeko, oraingoan Iruñean
Indarkeria Sexistaren aurkako Emakumeen Plataformak eta Euskal Herriko Emakumeen Mundu Martxak deituta, elkarretaratzea egin dute igande eguerdian Nafarroako hiriburuko Udaletxe plazan. Feministek azpimarratu dutenez, azken hilketa ez da kasu isolatu bat, "gure sistema patriarkalaren errepikapen bat baizik".
10.000 oilasko baino gehiago hil dira Alesbesko oilasko-etxalde batean izan den sutean
10.000 oilasko hil dira Alesbesko oilasko-etxalde batean piztu den sutean. Igande goizean izan dute horren berri, 08:36an, eta Nafarroako Suhiltzaileek eta Foruzaingoak esku hartu dute. Suak etxaldeko hiru eraikinetako bat kiskali du.
Sarrigurengo hiltzaile matxista astelehenean eramango dute epailearen aurrera
Iruñeko Emakumeen aurkako Indarkeriaren arloko 2. Epaitegiak bideratuko du auzia. Bien bitartean, gaur beste elkarretaratze bat izan da Iruñean Tatianaren hilketa salatzeko.
Donostiako Udalak autobus geltokia handitzeko eta sartzeko tornuak jartzeko proposatuko du
Jon Insausti alkateak esan du denbora asko daramatela handitzeko proiektua lantzen, "argi geneukalako txiki geratu dela". Horren hitzetan, itxaroteko espazioa handitu eta segurtasuna bermatu nahi dute, eta Eusko Jaurlaritzaren eta Adifen laguntza izango dute horretarako.
Hiru atxilotu, tartean bi adingabe, Bilboko ikastetxe batean lapurtzeagatik
Kamioi batean grafiti bat egiteagatik ere ikertzen ari dira atxilotuetako bat, kalteak egitea egotzita.
Bi atxilotu eta bi zauritu Sadarren Osasuna eta Real Madrilen arteko partidaren osteko istiluetan
Ustez zelaira botila bat jaurti duen pertsona baten bila joan dira estadioko segurtasun langileak hego-harmailara, eta Poliziak zaleei eraso die.
Parapentista bat larri zauritu da Baigura mendian, Lapurdi eta Baxe Nafarroako mugan
25 urteko gaztea erori eta maldaren kontra jo zen larunbat goizean. Lekuko batek eman zuen istriparen berri eta larrialdi zerbitzuek erreskatatu ondoren, Baionako ospitalera eraman zuten larri zaurituta.