Hitz egiteak bizitzak salbatzen dituenean
Gaur egun suizidioa da heriotza ez naturalaren kausa nagusia munduan. Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) azken datuen arabera, urtero 700.000 pertsona inguruk beren burua hiltzen du; hau da, 100 heriotzatik bat suizidioagatik izaten da, eta, beraz, "urtero pertsona gehiagok galtzen dute bizia GIB, paludismoa, bularretako minbizia edo gerra eta hilketengatik baino", erakundearen esanetan.
Espainiako Estatuan, guztira 3.941 pertsonak egin zuten beren buruaz beste 2020an, Espainiako Estatistikako Institutu Nazionalaren (INE) azken zifren arabera; horietatik, 181 Euskadin eta 44 Nafarroan. Edo, bestela esanda: egunero 11 pertsona hil ziren urte horretan bere buruaz beste eginda Espainiako Estatuan; astean lau Hego Euskal Herrian.
Nafarroako elkarteak salatu duenez, "gizarteak sufrimendua ukatzen du, gizakiaren ahultasuna dela uste du. Eta ez dugu ulertzen sufrimendua gizaki izatearen berezko zatia dela". Ildo horretan, Aisak gogoratu du azterlan batzuek ikusi dutela biztanleriaren % 50ek suizidioa buruan izan duela bizitzako uneren batean, intentsitate ertain-larri batean. Maila izugarria da, eta inork ez du horretaz hitz egin nahi. Gaia isilarazita dago".
Osasun publikoko arazoa
Suizidioak ez dira kasu isolatu eta indibidualak, gizarte eta osasun publikoko arazo bat baizik. "Suizidioak eragindako heriotzez gain, gertakari horiek beste 25.000 pertsonari eragiten diete urtean. Horri gehitu behar zaizkio saiakerak, 80.000 inguru urtean Espainiako Estatuan, eta ideia suizidari, norainokoa den ez dakigun arren, 3 milioi pertsona inguru kalkula genitzake", Anseanen esanetan. Horregatik, aditu horren ustez, pandemiaz gain, "eragin epidemiologiko hori eta horrek sortzen duen sufrimendu kolektibo eta indibiduala, ziurrenik, etorkizun hurbilean aurre egin behar diogun osasun- eta gizarte-larrialdi handiena izango da".
Egoera horren aurrean, Besarkada-Abrazo elkarteak salatu du "arduragabekori politikoa" dela gobernu batek ere ez izana erabaki suizidioa prebenitzeko estatuko planik egitea, "halako planek bizitzak salbatzen dituztelako". Euskadin eta Nafarroan osasun mentala hobetzeko eta suizidioa prebenitzeko estrategiak daude martxan; hala ere, Aisak uste du prebentzio horrek integrala izan behar duela, "sektore guztiak hartuz, ez bakarrik osasun mentalean, eta herritar guztiei zuzendua".
Prebenitzeko, hezi
Ildo horretan, Suizidioa Prebenitzeko Espainiako Fundazioko presidenteak azaldu du hiru prebentzio mota daudela: prebentzio unibertsalaren maila, biztanleria orokorrari zuzendua; maila selektiboa, arrisku-kolektiboei begirakoa; eta beste bat, dagoeneko ideiak edo suizidio-saiakerak dituzten pertsonentzat.
Lehenengo moten artean daude, besteak beste, gizartea kontzientziatzeko kanpainak, komunikabideen bidezko informazioa, bitarteko hilgarrietarako sarbidea mugatzea edo prebentzio-planak egitea. Horri lotuta, adituek gogoratu dute, jendeak suizidioaren ideiei buruz hitz egiteak hori egitera bultzatzen duela uste badu ere, hori ez dela egia. "Hedabideak, adibidez, lehen mailako prebentzio-eragileak dira. Herritarrak eta erakundeak jarrera suizidaren eta prebentzioaren garrantziaz sentsibiliza ditzakete, besteak beste, laguntza-baliabideei buruzko informazioa emanez eta gainditze-testigantzak erakutsiz", Anseanek azaldu duenez.
Bigarrenen artean, prebentzio-neurriak daude, bai ikastetxeetan, bai adinekoen gizarte-zentroetan, espetxeetan edo bestelako arrisku-populazioetan. "Gure emozioen mapa eta horiek kudeatzeko modua erakutsi behar ditugu. Hezkuntza emozionala derrigorrezkoa izan beharko litzateke eskoletan, eta hori oso urrun dago ikustetik. Horrekin askoz hobeto ezagutuko genuke nola pentsatzen eta sentitzen dugun, eta nola aurre egin diezaiekegun barneko eta gizarteko arazoei modu osasuntsu eta egokitzailean".
Azkenik, hirugarren mailan sartzen dira asistentzia-maila guztietako osasun-arreta (lehen mailako arreta, emergentzietakoa, larrialdietakoa edo osasun mentalekoa) eta berariazko arreta-baliabideak, hala nola 024 linea, jokabide suizidari arreta ematekoa. "Hitz egiteak tentsioa arindu dezake eta min hartzeko edo hiltzeko arriskua murriztu dezake; eta hori izan daiteke pertsonak asmo autosuntsitzaile horiek aztertzeko eta beste irteera bat bilatzeko duen aukera bakarra", ziurtatu du IMQko psikiatrak.
"Prebentzio-planek funtzionatzen dute", ziurtatzen du Aisak Besarkada-Besarkada elkartetik: "Mota horretako planak ezarri diren herrialde guztietan, heriotza-zifrak jaitsi egiten dira. Jendeak bizi nahi du. Nire semeak bizi nahi zuen, bere baliabide guztiak agortu zituen eta bere buruaz beste egitea erabaki zuen, ezin zuelako horrela jarraitu. Pertsona ororen bultzada bizitzea da; beharra bizitzea da".
Zure interesekoa izan daiteke
Abian da Osakidetzako EPEaren bigarren eguna, zeladore, erizaintzako laguntzaile eta zerbitzuetako langile izateko probekin
Ostiralean hasi eta igandera bitartean, 9 kategoria profesionaletako aztekerketak ari dira egiten BECen. 101.000 hautagai dira orotara, 3.764 lanpostu betetzeko.
Gizon bat atxilotu dute Barakaldon, Poliziarengandik ihesi zihoala bost ibilgailurekin talka egin eta zortzi pertsona zauritu ostean
Polizia iturrien arabera, agenteak berarengana hurbildu ziren, ustez estupefazienteak kontsumitu ostean kotxea gidatzera zihoalako.
Epaileak aske utzi ditu Hezbollahrekin zerikusia dutelakoan Bizkaian atxilotutako bi lagunak
Pasaportea kendu diete eta 15 egunean behin epaitegian agertu beharko dute. Bi gazteak "inperialismo genozida salatzearen aurkako kanpaina bat" salatu duen Iranekin bat plataformako kideak dira.
Emakume bat hil da Tuteran, auto istripu batean
Ezbeharra NA-134 errepidean gertatu da, gaur arratsaldean. Hildako emakumeak gidatzen zuen autoak kamioi bat jo du aurrez aurre.
Osakidetzak gezurtatu egin du igandeko erizaintzako proba beroagatik bertan behera geratu dela
Osasun Sailak zehaztu du proba aurreikusita zegoen bezala egingo dutela, eta gogorarazi du Osakidetzak bere kanal ofizialen bidez ematen duela balizko aldaketen berri.
Iganderako aurreikusitako hainbat ekitaldi bertan behera utzi dituzte, bero handia dela eta
Bilbon, hiribilduaren sorreraren 726. urteurrenaren desfile ofiziala ez dute egingo. Bestalde, Gogorak bertan behera utzi du Artxandan egin behar zuen gudari eta milizianoen omenaldia. Sopelan, Kosta Trail mendi lasterketa bertan behera geratu da, eta Barakaldon hainbat ekitaldi moldatu dituzte.
Osakidetza kontaktuak bilatzen ari da Trapagarango klub batean tuberkulosi kasu bat antzeman ondoren
Euskal Osasun Zerbitzua proba diagnostikoak zabaltzea eta establezimenduko langileak banan-banan deitzea aztertzen ari da, miaketa osatzeko eta kutsatze berriak baztertzeko.
Basauriko banketxe batean lapurreta egin zuen gizonaren bila ari da Ertzaintza
Lapurreta ostegunean gertatu zen, 14:45 aldera, eta gizonak dirua hartu eta ihes egitea lortu zuen. Ertzaintzak ikerketa abiatu du, eta oraingoz ez du lapurretaren inguruko datu gehiagorik zabaldu.
Landa eremuetako mugikortasuna aztertuta, EAEko herriguneetako 3 kotxeko 2 daude hiriguneetan
Saretzen txostenean aztertu dituzten Trafiko Zuzendaritza Nagusiaren azken erregistro ofizialen arabera, Hego Euskal Herriko landa eremuetan metropolietan baino % 55 auto gehiago daude biztanleko, eta toki batzuetan bizilagunak baino gehiago dira kotxeak.
Gero eta emakume gidari gehiago dago Hego Euskal Herrian: gizonena halako bi baino gehiago hazi da kopurua azken hamarkadan
2014tik 2024ra, gidabaimena duten emakumeen kopurua % 14raino igo da Nafarroan, gizonen % 6,6ren aurretik; EAEn, aldea hirukoiztu ere egin da ia. Genero-arrakala estutzen ari da horretan, nahiz eta oraindik gizonak gehiago diren errepideetan.