Hitz egiteak bizitzak salbatzen dituenean
Gaur egun suizidioa da heriotza ez naturalaren kausa nagusia munduan. Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) azken datuen arabera, urtero 700.000 pertsona inguruk beren burua hiltzen du; hau da, 100 heriotzatik bat suizidioagatik izaten da, eta, beraz, "urtero pertsona gehiagok galtzen dute bizia GIB, paludismoa, bularretako minbizia edo gerra eta hilketengatik baino", erakundearen esanetan.
Espainiako Estatuan, guztira 3.941 pertsonak egin zuten beren buruaz beste 2020an, Espainiako Estatistikako Institutu Nazionalaren (INE) azken zifren arabera; horietatik, 181 Euskadin eta 44 Nafarroan. Edo, bestela esanda: egunero 11 pertsona hil ziren urte horretan bere buruaz beste eginda Espainiako Estatuan; astean lau Hego Euskal Herrian.
Nafarroako elkarteak salatu duenez, "gizarteak sufrimendua ukatzen du, gizakiaren ahultasuna dela uste du. Eta ez dugu ulertzen sufrimendua gizaki izatearen berezko zatia dela". Ildo horretan, Aisak gogoratu du azterlan batzuek ikusi dutela biztanleriaren % 50ek suizidioa buruan izan duela bizitzako uneren batean, intentsitate ertain-larri batean. Maila izugarria da, eta inork ez du horretaz hitz egin nahi. Gaia isilarazita dago".
Osasun publikoko arazoa
Suizidioak ez dira kasu isolatu eta indibidualak, gizarte eta osasun publikoko arazo bat baizik. "Suizidioak eragindako heriotzez gain, gertakari horiek beste 25.000 pertsonari eragiten diete urtean. Horri gehitu behar zaizkio saiakerak, 80.000 inguru urtean Espainiako Estatuan, eta ideia suizidari, norainokoa den ez dakigun arren, 3 milioi pertsona inguru kalkula genitzake", Anseanen esanetan. Horregatik, aditu horren ustez, pandemiaz gain, "eragin epidemiologiko hori eta horrek sortzen duen sufrimendu kolektibo eta indibiduala, ziurrenik, etorkizun hurbilean aurre egin behar diogun osasun- eta gizarte-larrialdi handiena izango da".
Egoera horren aurrean, Besarkada-Abrazo elkarteak salatu du "arduragabekori politikoa" dela gobernu batek ere ez izana erabaki suizidioa prebenitzeko estatuko planik egitea, "halako planek bizitzak salbatzen dituztelako". Euskadin eta Nafarroan osasun mentala hobetzeko eta suizidioa prebenitzeko estrategiak daude martxan; hala ere, Aisak uste du prebentzio horrek integrala izan behar duela, "sektore guztiak hartuz, ez bakarrik osasun mentalean, eta herritar guztiei zuzendua".
Prebenitzeko, hezi
Ildo horretan, Suizidioa Prebenitzeko Espainiako Fundazioko presidenteak azaldu du hiru prebentzio mota daudela: prebentzio unibertsalaren maila, biztanleria orokorrari zuzendua; maila selektiboa, arrisku-kolektiboei begirakoa; eta beste bat, dagoeneko ideiak edo suizidio-saiakerak dituzten pertsonentzat.
Lehenengo moten artean daude, besteak beste, gizartea kontzientziatzeko kanpainak, komunikabideen bidezko informazioa, bitarteko hilgarrietarako sarbidea mugatzea edo prebentzio-planak egitea. Horri lotuta, adituek gogoratu dute, jendeak suizidioaren ideiei buruz hitz egiteak hori egitera bultzatzen duela uste badu ere, hori ez dela egia. "Hedabideak, adibidez, lehen mailako prebentzio-eragileak dira. Herritarrak eta erakundeak jarrera suizidaren eta prebentzioaren garrantziaz sentsibiliza ditzakete, besteak beste, laguntza-baliabideei buruzko informazioa emanez eta gainditze-testigantzak erakutsiz", Anseanek azaldu duenez.
Bigarrenen artean, prebentzio-neurriak daude, bai ikastetxeetan, bai adinekoen gizarte-zentroetan, espetxeetan edo bestelako arrisku-populazioetan. "Gure emozioen mapa eta horiek kudeatzeko modua erakutsi behar ditugu. Hezkuntza emozionala derrigorrezkoa izan beharko litzateke eskoletan, eta hori oso urrun dago ikustetik. Horrekin askoz hobeto ezagutuko genuke nola pentsatzen eta sentitzen dugun, eta nola aurre egin diezaiekegun barneko eta gizarteko arazoei modu osasuntsu eta egokitzailean".
Azkenik, hirugarren mailan sartzen dira asistentzia-maila guztietako osasun-arreta (lehen mailako arreta, emergentzietakoa, larrialdietakoa edo osasun mentalekoa) eta berariazko arreta-baliabideak, hala nola 024 linea, jokabide suizidari arreta ematekoa. "Hitz egiteak tentsioa arindu dezake eta min hartzeko edo hiltzeko arriskua murriztu dezake; eta hori izan daiteke pertsonak asmo autosuntsitzaile horiek aztertzeko eta beste irteera bat bilatzeko duen aukera bakarra", ziurtatu du IMQko psikiatrak.
"Prebentzio-planek funtzionatzen dute", ziurtatzen du Aisak Besarkada-Besarkada elkartetik: "Mota horretako planak ezarri diren herrialde guztietan, heriotza-zifrak jaitsi egiten dira. Jendeak bizi nahi du. Nire semeak bizi nahi zuen, bere baliabide guztiak agortu zituen eta bere buruaz beste egitea erabaki zuen, ezin zuelako horrela jarraitu. Pertsona ororen bultzada bizitzea da; beharra bizitzea da".
Zure interesekoa izan daiteke
Afrikako Kopako finala pasioz biziko dute Bilbon
San Frantzisko auzoan bizi diren senegaldarrak eta marokoarrak ilusioz gainezka daude igandeko partidaren zain. Ia guztiek dute planen bat pentsatuta. Baina, batez ere, giro bikainean bizitzea espero dute, oso ondo konpontzen diren bi zaletu-talde baitira.
Emakume bat zauritu da Bilbon, etxebizitza batean sua piztuta
Gertaera 19:15ak aldera jazo da, San Adrian kaleko etxebizitza batean. Zauritutako emakumea Gurutzetako Ospitalera eraman dute, garretatik ihesi leihotik salto egin ostean.
Scrapie foku bat antzeman dute Zestoako baserri batean
Entzefalopatia espongiforme transmitigarri (EET) gisa sailkatutako gaixotasuna da, eta ardiei eta ahuntzei eragiten die. Dermatosi nodular kutsakorra edo mingain urdina gisako gaixotasunetan ez bezala, Europako araudiak ez du eskatzen ustiategia guztiz sakrifikatzea kasu bakar baten aurrean.
Urriaren 29ko 21:05ean SOS Deiak-ek bazekien GOIDIak gutxienez 2 hildako utzi zituela Valentzian
Uholdeak hasi zirenean, emakume batek Zegamatik (Gipuzkoa) deitu zuen, Catarrojan zaintzaile lanetan ari zen bere lagun batek ezin izan zuelako bere ardurapean zuen adineko pertsona bat eskaileretatik igo, eta hura ito egin zela jakinarazi zuen.
Euskadik 64,3 organo emaile lortu zituen milioi biztanleko iaz, eta Nafarroak 88,2
Guztira, Euskadin hil ziren 144 herritarrek eta Nafarroan zendu ziren 60 lagunek eman zituzten organoak 2025ean.
Baserri baten teilatuaren zati bat kiskali da Bitorianon, Zuiako kontzejuan
Sute handi batek baserri bateko teilatua kiskali du ostiral honetan Bitorianon, Zuiako kontzejuko herri txiki batean, Araban. Kalteak izan dira eraikinaren goiko solairuan, 400 urte baino gehiago dituenak, suhiltzaileek azkar jardun duten arren. Garrek ke handia eragin dute, baina suak ez du inor zauritu.
AP-8 autobidea itxita egongo da gaur gauetik larunbat arratsaldera Mendaron, Bilborako noranzkoan
22:00etatik aurrera, 'bypass' bat jarriko dute, Bilborantz doazen ibilgailuak Behobiarako noranzkoko ezkerreko erreietik desbideratzeko.
Foru Berria Gizateriaren Ondare izendatzea eskatuko dute Bizkaiko Batzar Nagusiek eta Foru Aldundiak
Foru Berria onartu zenetik 500 urte betetzen diren honetan egingo dute eskaera. Bizkaiko Batzar Nagusiek 1526an onartu zuten eta urtebete geroago berretsi zuen Karlos I.a enperadoreak.
Otsoen erasoak nabarmen ugaritu dira Karrantzan
Karrantzako (Bizkaia) herritarrak oso kezkatuta daude azken asteotan nabarmen ugaritu baitira otsoek inguruan eragindako erasoak. Ildo horretatik, Kantabrian, otso batek, gutxienez, berriki zauritutako asto bat erakusten dituzten irudiak jaso ditu EITBk. Halaber, Karrantzarekin mugan dagoen Ramales de la Victoria udalerrian (Kantabria) otso bat grabatu dute, Ancillo mendian. Animalia horiek kalte handiak eragin dizkiete inguruko abeltzainei aspaldidanik; izan ere, dozenaka ardi, moxal eta zekor hil edo zauritu dituzte han. Aspaldiko gertaerei, azken aste hauetako erasoak gehitu behar zaizkie. Gertaera horiek eztabaida sortu dute animalien aldeko taldeen eta abeltzainen artean, batzuek otsoa espezie mehatxatuen euskal zerrendan gehitzea eskatzen dutelako, besteek eraso horiei aurre egiteko neurri zehatzak eskatzen dituzten bitartean.
Gipuzkoako adinekoen egoitza publikoetako garbitzaileek euskararen hizkuntza-eskakizunik ez dutela behar ebatzi du epaitegi batek
Euskadiko CCOOk ohar batean azaldu duenez, hautagaiek "hamarkadak zeramatzaten egoitzetan lanean, aldi baterako kontratuekin eta lan ordutegiaren barruan euskara ikasteko aukerarik gabe, bitarteko langileak zirelako". Sindikatuarentzat "hizkuntza eta lan eskubideak guztiz bateragarriak dira proportzionaltasun soziolinguistikoak errespetatuz".