Euskaldunen portzentajeak behera egiten jarraitzen du Ipar Euskal Herrian

Euskaldunen proportzioak behera egiten jarraitzen du Ipar Euskal Herrian. 2016tik (% 20,5) lau hamarren egin ditu atzera euskaldunen portzentajeak, iaz biztanleen % 20,1 baitziren. Bilakaera are kezkagarriagoa da 1996ko datuekin alderatuta; izan ere, orduan herritarren % 26,4 euskaldunak ziren.

VII. Inkesta Soziolinguistikoak Ipar Euskal Herrian eskainitako datuak aurkeztu dituzte Baionako Kaserna Ttipian. CODHA enpresak 16 urtez gorako 2.000 pertsonari elkarrizketa telefonikoak egin zizkien Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoan, 2021eko azarotik abendura. Euskara gaitasuna, transmisioa, erabilera eta hizkuntzarekiko jarrera aztertu dituzte inkestan.

Adin tarteka, azken 20 urteetan euskaldunen galera nabaria izan da 65 urtez gorakoen artean, baita 50-64 eta 35-49 tarteetan ere, hurrenez hurren, % 9,8, % 10,5 eta % 7,9 gutxiago baitira. Gazteen artean, aldiz, alderantzizko bilakaera izaten ari da. Horrela, 25-34 eta 16-24 adin tarteetan euskaldunen kopuruak gora egin du 2001etik 2021era, % 5,1 eta % 9,3 egin dute gora, hurrenez hurren.

Lurraldeka edo eskualdeka, Baionak, Angeluk eta Biarritzek (BAM) osatzen duten hirukian euskaldunak edo euskaldun hartzaileak herritarren % 14,6 baino ez dira. Hirukia kanpoan utziz gero, Lapurdin % 33,9 soilik dira gai euskara hitz egiteko edo ulertzeko. Nafarroa beherean eta Zuberoan, ostera, biztanleen gehiengoak hitz egin edo ulertzen du, % 61,3k. Hala ere, eremuka euskaldunen portzentajea pixkanaka-pixkanaka behera egiten ari da Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoan.

Euskararen erabilerari dagokionez, 2016tik bi hamarren behera egin du Ipar Euskal Herrian. Euskara frantsesa beste edo gehiago eta euskara frantsesa baino gutxiago erabiltzen dutenak gehituta, 2016an % 18,3 ziren; 2021an, aldiz, % 18,1. Gainera, azken 20 urteetako joera aztertuz gero, bilakaera kezkagarriagoa da; izan ere, 2001ean % 21,7k erabiltzen zuten euskara.

Irakaskuntza ereduei buruz, 2011ko datuekin alderatuta (% 18,6), euskaraz (frantsesa irakasgai) aukeratzen dutenen kopuruak behera egin du % 16,5era. Eredu elebidunak, aldiz, (frantsesez eta euskaraz) ikasleak irabazi ditu, % 33,6tik % 37,5era pasa da, baita euskara irakasgai soilik duenak ere (% 23,6tik % 25,4ra). Frantses hutsean ikasteko hautuak behera egin du: 2011an % 20k aukeratzen zuten, iaz % 15 izan ziren.

Azkenik, euskarekiko jarrerari dagokionez, Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoan herritarren % 36,6 euskara sustatzearen aldekoak dira, baina gehiengoa (% 49,2) ez alde ez kontra dago. Gutxiengo bat (% 14,5) hizkuntza bultzatzearen aurka dago. Bestalde, euskararekiko interes handia ala oso handia dute biztanleen % 60,5ek. Aitzitik, % 38,4k zertxobait, interes txikia edo batere ez dute.