Nor dabil busean? Hego Euskal Herriko garraio publikoaren erradiografia
Goizero, egunsentiko lehen distirekin, autobus geltokiak, tren, tranbia eta metroetako nasak arian-arian betetzen dira. Izan ere, auto pribatuak mugikortasunaren jaun izaten jarraitzen duen arren, milaka pertsonak garraio publikoaren alde egiten dute lantokira joateko; denera, garraiobide kolektiboek eguneko joan-etorrien % 13 hartzen dute. Hala berresten dute EAEko Garraio Behatokiaren (Oteus) eta Nafarroako Gobernuaren azken datuek (2023).
Bizkaia
Zalantzarik gabe, Bizkaian erabiltzen da gehien garraio publikoa. Egunero 1.000 biztanleko 415 joan-etorri egiten dira, eta Metro Bilbao da horren protagonista nagusia: eguneko bidaien erdiak baino gehiago bideratzen ditu (220), eta metropoli-eremu osoa egituratzen du.
Ez da kasualitatea. Bilbo Handiko eskualdean lurraldeko biztanleen % 75 bizi dira, eta hor biltzen dira, halaber, joan-etorri publiko guztien % 69. Metroz, trenez eta autobusez osatutako ondo integratutako sare batek gune hori inguruarekin konektatuta dagoen bihotz bihurtzen du.
Hala ere, hirigune horretatik kanpo, egoera aldatu egiten da: landa-eremu eta eremu periferikoetan —biztanle gutxien dituztenak eta okerren lotuta daudenak— joan-etorrien % 31 baino ez dira egiten.
Gipuzkoa
Gipuzkoan ere garraio publikoa asko erabiltzen da, egunean 312 bidaia egiten baitira 1.000 biztanleko. Hala ere, Bizkaian ez bezala, mugikortasuna banatuagoa dago lurraldean zehar. Donostiak, hiriko autobusen sarearekin (DBus), joan-etorrien % 36 hartzen ditu, baina gainerakoa hiriarteko autobusen bidez ondo konektatutako eskualdeen artean banatzen da.
Hala, Donostialdea (% 46) eta Bidasoa (% 11) nabarmentzen dira garraio publikoaren erabileran. Gainera, Euskotren eta Renfe Aldiriko zerbitzuak oso garrantzitsuak dira udalerritik udalerrira ibiltzeko, egunero 88 bidaia inguru eskaintzen baitituzte 1.000 biztanleko.
Araba
Araban, aldiz, gutxiago erabiltzen da garraio publikoa: 216 bidaia 1.000 biztanleko. Gehienak ( % 97) Gasteizen egiten dira. Arabako hiriburuak lurraldeko biztanleriaren % 75 hartzen du, eta hiri-ekosistema autosufiziente moduan funtzionatzen du. Hala, hiriko autobusen eta tranbien sarearekin, Gasteizen metatzen da lurraldeko ia garraio publiko guztia. Mugez haratago, joan-etorrien % 3 baino ez dira egiten udalerrien artean.
Egitura monozentriko horrek bigarren mailan uzten du landa-eremuko Araba; izan ere, landagune horietan ibilgailu pribatua erabiltzen dute batik bat.
Nafarroa
Nafarroan erabiltzen da gutxien garraio publikoa: 172 bidaia egunero 1.000 biztanleko. Gehienak Iruñerrian egiten dira, bertan bizi baita foru komunitateko biztanleriaren ia herena. Bertan, autobus sareak eskualdeko udalerri guztiak elkarrekin lotzen ditu, baina, hirigune horretatik kanpo, garraio kolektiboak protagonismoa galtzen du.
Joan-etorriak: nor, nola eta zertarako
Zenbakiez haratago, garraio publikoa erabiltzen dutenen profila ere lurraldetik lurraldera aldatu egiten da. Emakumeek gizonek baino gehiago erabiltzen dute: eguneroko joan-etorrien % 15,6 garraio publikoan egiten dute, eta gizonen kasuan, berriz, % 10,5. Oinez ere gehiago ibiltzen dira; gizonek, berriz, autoa gehiago erabiltzeko joera dute, batez ere laneko joan-etorrietan.
Adinaren arabera, 7 eta 19 urte bitarteko gazteak dira garraio publikoarekiko leialenak: eguneroko joan-etorrien % 23,4k horrela egiten dute, batez ere ikastetxera joateko. Aldiz, 65 urtetik gorako pertsona gehienak (% 72) oinez mugitzen dira, baina garraio publikora ere jotzen dute aisialdiko jardueretarako eta norbere kudeaketak egiteko.
Joan-etorrietarako arrazoiei dagokienez, lana da nagusi (% 30), eta, ondoren, erosketak eta kudeaketak (% 29). Aisialdia joan-etorrien % 22 da, eta ikasketak, % 12.
Zure interesekoa izan daiteke
Gizon bat atxilotu dute Sarrigurenen, emaztea hiltzea eta ama larri zauritzea egotzita
Gertakariak Eguesibarrean (Nafarroa) jazo dira, arratsaldeko 19:30ak aldera.
Gaizki aparkatzeagatik jarritako isunak egiazkoak direla ziurtatu du Hendaiako Herriko Etxeak
Bidasoa eskualdeko hainbat bizilaguni isunak kobratzeko posta bidez bidalitako gutunak iruzurra zirela zabaldu zuen ostegunean Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak.
11 urteko zigorra ezarri diote gizon bati Bizkaian, bikotekide ohiaren etxera baimen gabe sartu eta hura bortxatzeagatik
Bikotekideak izan ziren sei urtez, nahiz eta ez ziren elkarrekin bizi. 2021eko azaroan neskak amaitutzat eman zuen harremana. Gizonak, ordea, kontaktuan jarraitzeko eskatu zion, eta 2021eko azaroaren 22ko goizean emakumearen etxera sartu zen, haren baimenik gabe, eta bortxatu egin zuen.
Baskoniak ehunka zaleren babesa jasoko du Valentzian
Baskoniaren mila jarraitzaile inguru joan dira Valentziara 2026ko Errege Kopa dela eta. Eguraldia lagun, giroa ezin hobea da Baskoniako zaleen bilgunea den "Araba Etxean".
65 urtetik gorako pertsonen artean alkohol eta psikofarmakoen kontsumo handiaz ohartarazi du Eusko Jaurlaritzak
Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendaritzak egindako txosten batek agerian jarri duenez, EAEko gizonen ia % 40k egunero kontsumitzen dute alkohola, eta emakumeen artean gora egin du lo-eragileen eta lasaigarrien erabilerak.
8 urteko kartzela-zigorra Legorretan kontrako norabidean zihoala hiru pertsonaren heriotza eragin zuen gidariarentzat
Akusazioek eta defentsak akordioa adostu dute, eta akusatuak erruduna dela onartu du. Hori dela eta, ez da beharrezkoa epaiketarekin jarraitzea. Ostiral honetan Gipuzkoako Auzitegian egindako saioan, auzipetuak barkamena eskatu die biktimen sendiei, malko artean.
Bost pertsona atxilotu dituzte Iruñean, emakume etorkinak prostituitzera behartzeagatik
Emakumeak haien jatorrizko herrialdeetan erakartzen zituzten, “lan-kontratu erakargarriak” eskainiz; Nafarroara iritsitakoan, baina, mehatxatu egiten zieten eta prostituitzera behartzen zituzten.
Gizon batek 10 urteko semea hil du eta emaztea larri zauritu du bart Tenerifen
Guardia Zibilak tiroz hil du ustezko hiltzailea, agenteei matxete batekin mehatxatu ostean.
Aturri ibaiak gainezka egin du Baionan
Aturri ibaiak gainezka egin du ostegun honetan Baionan. Azken egunetan pilatu den euriak eta itsasgorak bat egin dutenean, goizeko zein arratsaldeko seiak bueltan, ibaia bere bidetik irten da. Goizean urak eragin dituen eragozpenak ikusita, arratsalderako Baionako Herriko Etxeak zentzuz jokatzeko eta ibai ingurura ez hurbiltzeko deia egin badu ere, azkenean ez da eragozpen nabarmenik egon.
Zabaldu dute Zumaia eta Getaria arteko errepidea, olatu handiengatik itxita egon ostean
Itsasgora izan den unean egon da itxita, Pedro denboraleak eragin dituen olatu handiengatik. Ostiral goizeko itsasgoraren garaian ere, 05:00etatik 07:00etara, 4 metro inguruko olatuek joko dutela itsas-bazterra espero da.